w sprawie zmianowości w szkołach
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 03-04-2024
Szanowny Panie Pośle,
kwestie zapewnienia uczennicom i uczniom szkół komfortowych warunków nauczania, wychowania i opieki, zgodnych z zasadami higieny pracy umysłowej, stanowią priorytet dla Ministra Edukacji.
Resort edukacji nie posiada danych dotyczących prowadzonego nauczania w systemie zmianowym, gdyż System Informacji Oświatowej nie generuje takich informacji.
W związku z powyższym w Ministerstwie Edukacji Narodowej trwa diagnoza istoty problemu oraz analiza przyczyn oraz możliwości przechodzenia polskiej edukacji na system jednozmianowy.
Czynniki, które mają wpływ na decyzje zarządcze samorządów i przyjmowanie rozwiązań organizacyjnych na terenie szkół zależą m.in. od kumulacji roczników spowodowanej zmianą w strukturze oświaty. Ponadto przyjęcie uczniów z Ukrainy, dla których wprowadzono dodatkowe dostosowania w szkołach, ma wpływ na opracowanie planu dydaktyczno-wychowawczego. Z powodów lokalowych lub kadrowych często zdarza się, że wszyscy uczniowie nie mogą przebywać w szkole podczas jednej zmiany, bo nie ma dla nich miejsc ani wystarczającej liczby nauczycieli.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 110 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe[1] szczegółowa organizacja nauczania, wychowania i opieki w danym roku szkolnym określona jest w arkuszu organizacji szkoły i przedszkola. Arkusz organizacji szkoły lub przedszkola opracowuje dyrektor szkoły lub przedszkola, a zatwierdza organ prowadzący szkołę po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Jak wynika z powyższego, ustawodawca wskazał dyrektora szkoły jako osobę odpowiedzialną za przygotowanie arkusza pod względem merytorycznym, finansowym, organizacyjnym i administracyjnym.
Zgodnie z przepisami § 17 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli[2], arkusz organizacji szkoły określa, między innymi: liczbę nauczycieli ogółem, kwalifikacje poszczególnych nauczycieli oraz rodzaj prowadzonych przez nich zajęć i liczbę godzin tych zajęć, liczbę pracowników administracji i obsługi, liczbę pracowników ogółem, w tym pracowników zajmujących stanowiska kierownicze, liczbę oddziałów poszczególnych klas, liczbę uczniów w poszczególnych oddziałach, tygodniowy wymiar godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w tym godzin zajęć prowadzonych w grupach, tygodniowy wymiar i przeznaczenie godzin do dyspozycji dyrektora szkoły oraz ogólną liczbę godzin pracy finansowanych ze środków przydzielonych przez organ prowadzący szkołę.
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom, aby zwiększyć liczbę chętnych nauczycieli do rozpoczęcia pracy w szkole, Minister Edukacji oraz Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podpisały rozporządzenie określające minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli. Wynagrodzenie nauczycieli początkujących wzrosło o 33%, a w przypadku nauczycieli mianowanych i dyplomowanych wzrost wynosi 30%.
Ponadto warto zaznaczyć, że zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego. Przepis ten nie reguluje jednak kwestii zmianowości. Na występowanie dwuzmianowości np. w klasach najmłodszych szkoły podstawowej ma wpływ baza lokalowa danej szkoły i ograniczenie liczby uczniów, w poszczególnych oddziałach klas I-III, do 25.
Mając na względnie złożoność sprawy oraz przekonanie, że tryb jednozmianowy stanowi element stabilności w życiu dzieci i młodzieży, Minister Edukacji podejmuje starania, aby przejście polskiej edukacji na taki system mógł być możliwy w jak najkrótszym terminie, po uzgodnieniu warunków ze stroną samorządową, respektując jej odpowiedzialność za wprowadzanie zmian.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2023 r. poz. 900, z późn. zm.
[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 2736.