w sprawie działań Ministerstwa Spraw Zagranicznych wobec Republiki Federalnej Niemiec w latach 2024-2028
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 24-09-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19412 Pana Posła Jarosława Krajewskiego w sprawie działań Ministerstwa Spraw Zagranicznych wobec Republiki Federalnej Niemiec w latach 2024-2028, uprzejmie informuję, co następuje.
Wskazane poniżej odpowiedzi stanowią syntetyczne podsumowanie działań podejmowanych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP wobec wskazanych krajów w latach 2024 – 2026 r. Uwzględniają jedynie informacje jawne i dostępne w domenie publicznej. Kwestie objęte przedmiotem interpelacji są elementem szczegółowych dyskusji prowadzonych przez przedstawicieli Ministerstwa Spraw Zagranicznych na forum parlamentu przy wykorzystaniu kanałów komunikacji oferowanych przez Komisje Sejmu RP i Senatu RP oraz dwustronnych Grup Przyjaźni. Przytoczony poniższej zarys relacji stanowi jedynie wycinek podejmowanych i realizowanych działań, który może być zaprezentowany przy tej formie komunikacji.
Ad 1. Stosunki polsko-niemieckie charakteryzują się bogatym instrumentarium współpracy. W relacjach z Republiką Federalną Niemiec w latach 2024-2026 odnotowaliśmy znaczący wzrost intensywności spotkań na wszelkich możliwych szczeblach. W tym okresie zrealizowano i nadal realizowany jest bogaty kalendarz spotkań. Należy tu wskazać w szczególności: wizyty Prezydenta RFN F.-W. Steinmeiera w Polsce 31.07-01.08.2024 r., pożegnalną wizytę Prezydenta RP A. Dudy w Niemczech 26-27.05 2025 r. oraz wizytę prezydenta RP K. Nawrockiego w Niemczech 16.09.2025 r.; pożegnalną wizytę Kanclerza O. Scholza w Warszawie 16.04.2025 r., wizytę Premiera D. Tuska w Berlinie 12.02.2024 r. oraz wizytę Kanclerza F. Merza w Warszawie 7 maja 2025 r. Regularnie spotykają się ministrowie spraw zagranicznych. Wymienić warto w szczególności wizyty Ministra R. Sikorskiego w Berlinie 30.01.2024 r., 04.06.2025 r. i 17.06.2026 r., wizytę Ministra J. Wadephula w Warszawie 29.09.2025 r., spotkanie Ministra R. Sikorskiego z Ministra A. Baerbock 01.05.2024 r. w Słubicach oraz spotkanie Ministrów R. Sikorskiego i J. Wadephula w Krzyżowej 30.03.2026 r. Należy także wskazać na polsko-niemieckie konsultacje międzyrządowe. Po sześcioletniej przerwie spotkanie w tym formacie zostało zorganizowane w Warszawie 2.07.2024 r. w Warszawie. Przyjęty został „Plan Działania”, w którym polskie i niemieckie resorty dokonały podsumowania aktualnego stanu współpracy, w wielu przypadkach pozwoliło to na powrót do regularnej współpracy po okresie zastoju. Kolejne konsultacje międzyrządowe miały miejsce 1.12.2025 r. w Berlinie, podczas których przyjęta została deklaracja, podsumowująca aktualny stan współpracy i określająca priorytety na przyszłość. Intensywne pozostają kontakty parlamentarne: 12-14.01.2026 r. wizyta w Berlinie Marszałka Sejmu W. Czarzastego; dwie wizyty w Niemczech Marszałek Senatu M. Kidawy-Błońskiej: 07-08.12.2025 r. i 25-26.03.2026 r., 23-24.01.2025 r.: oficjalna wizyta w Polsce przewodniczącej Bundesratu A. Rehlinger, 26.09.2025 r.: pierwsza wizyta zagraniczna przewodniczącej Bundestagu J. Klöckner w Polsce. 02 03.07.2024 r. w Berlinie przebywała delegacja sejmowej Grupy Parlamentarnej PL DE, a 03-04.07.2025 r. w Berlinie odbyło się spotkanie przedstawicieli bilateralnych grup przyjaźni w izbach wyższych parlamentów Polski, Niemiec i Francji. 19.03.2026 r. miała miejsce wizyta Niemiecko-Polskiej Grupy Przyjaźni w Bundesracie w Warszawie. Ważnym gremium współpracy dwustronnej pozostaje Polsko-Niemiecka Komisja Międzyrządowa ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej, składająca się z przedstawicieli rządów, samorządów i podmiotów społeczeństwa obywatelskiego obu krajów. W omawianym okresie posiedzenia gremium miały miejsce w Szczecinie 4-5.12.2024 roku i 19-20.11.2025r. w Schwerinie. Niemcy pozostają największym partnerem handlowym Polski, natomiast Polska stopniowo umacnia swoją pozycję w rankingu partnerów handlowych Niemiec. Wg danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) za okres styczeń-maj 2026 r. polski eksport do Niemiec wyniósł 41,8 mld euro (wzrost o 0,5% r/r), a import 30,6 mld euro (wzrost o 1,7% r/r). Nadwyżka w handlu z tym krajem zamknęła się kwotą ok. 11,2 mld euro (47,4 mld zł). Niemcy niezmiennie generują ponad jedną czwartą całego polskiego wywozu towarów, mimo powolnego kurczenia się ich udziału procentowego na rzecz innych kierunków unijnych i globalnych. Udział Niemiec w polskim eksporcie (dane GUS styczeń–maj 2026) wyniósł 26,5% (spadek o 0,8 pkt proc. r/r), natomiast ich udział w polskim imporcie: 19,0% (spadek o 0,3 pkt proc. w ujęciu rocznym). Skumulowana wartość niemieckich inwestycji bezpośrednich w Polsce przekracza 235,2 mld zł (wg danych NBP stanu na koniec 2024 r.). Największe projekty inwestycyjne dotyczą m.in. przemysłu samochodowego (Volkswagen, Daimler), bankowości (Commerzbank), ubezpieczeń (Allianz), przemysłu maszynowego (Siemens), chemicznego (Beiersdorf, Bayer), energetyki (RWE), usług, handlu (Metro) oraz budownictwa (Hochtief). Polskie inwestycje bezpośrednie w Niemczech osiągnęły wartość ok. 2,17 mld EUR w 2023 r. (jako przepływy FDI z Polski do Niemiec). Do głównych polskich inwestorów należą: PKN Orlen S.A. (stacje benzynowe), Comarch S.A. (centrum kompetencyjne w Dreźnie), Sanplast Sp. z o.o. (Hoesch Design) oraz CIECH S.A. (zakup Sodawerk Staßfurt GmbH), PESA (przejęcie firmy Heiterblick - producent tramwajów). 28.05.2026 r. w Ambasadzie RP w Berlinie odbyła się inauguracja Polskiego Klubu Biznesu - platformy współpracy środowisk biznesowych działających w obszarze relacji gospodarczych polsko-niemieckich, stanowiącej instytucjonalizację wsparcia Placówki dla polskich inwestorów na rynku DE. W wydarzeniu uczestniczyło ok. 250 uczestników (m.in. Orlen, PKO BP, MLP Group, Unimot, Comarch, PESA, Pekabex), instytucje Grupy PFR (Team Poland). W dialogu polsko-niemieckim istotne znaczenie ma włączanie społeczeństw obywatelskich. Należy tu wskazać na powrót po 7 latach przerwy Forum Polsko Niemieckiego (2 edycje Forum: 4-5.06.2025 r. oraz 16-17.06.2026 r.), Polsko Niemiecką Nagrodę za szczególne zasługi dla rozwoju stosunków polsko niemieckich oraz aktywność licznych dwustronnych instytucji, jak np. Polsko Niemiecka Współpraca Młodzieży, Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej Fundacja Krzyżowa dla Porozumienia Europejskiego (w gremiach statutowych wymienionych instytucji zasiadają przedstawiciele MSZ, co zapewnia spójność ich działania z celami polskiej polityki zagranicznej). Polsko-niemiecka współpraca kulturalna stanowi trwały i perspektywiczny obszar relacji dwustronnych. Współpraca w obszarze kultury pozostaje jednym z najbardziej efektywnych instrumentów budowania długofalowych relacji między Polską a Niemcami.
W latach 2024–2026 działające w Niemczech dwie polskie placówki kulturalne (Instytut Polski w Berlinie oraz Instytut Polski w Dusseldorfie) realizowały działalność programową zgodnie z powierzonymi zadaniami oraz priorytetami polskiej dyplomacji publicznej i kulturalnej, obowiązującymi w poszczególnych latach. Działania programowe w zakresie promocji polskiej kultury polskie placówki w Niemczech realizują we współpracy z właściwymi ministerstwami, urzędami centralnymi, instytucjami kultury oraz w oparciu o powierzone zadania, a także priorytety polskiej dyplomacji kulturalnej i publicznej. Przedsięwzięcia angażują wyspecjalizowane polskie instytucje kultury, takie jak np. Instytut Adama Mickiewicza (IAM), Muzeum i Pałac Jana III Sobieskiego w Wilanowie, Polska Opera Królewska czy Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie. W latach 2024-2026 instytuty polskie w Niemczech zrealizowały łącznie 367 projektów. Autorskim i zarazem flagowym projektem Instytutu Polskiego w Dusseldorfie od 2024 r. jest „Polish Freedom Weekend”. Mający swą siedzibę w prestiżowym miejscu w Berlinie Instytut Polski wpisał się już na stałe w tkankę kulturalną stolicy Niemiec. IP w Berlinie w latach 2024-2026 realizował m.in.: coroczne festiwale polskich filmów filmPOLSKA – jako jedne z największych festiwali polskiego kina za granicą. W ramach zorganizowano ponad 60 projekcji filmowych w kilkunastu kinach Berlina i Poczdamu / wrzesień 2024 i 2025. Kolejna, 21. Edycja rozpoczyna się 09.09. br. Instytut Polski w Berlinie corocznie organizuje polskie stoisko podczas Lipskich Targów Książki oraz w ramach cyklu „Leipzig liest” („Lipsk czyta”) – w marcu 2024, 2025 i 2026 r. W ramach tej inicjatywy, realizowanej we współpracy z Instytutem Książki, prezentowane są najnowsze publikacje z Polski oraz odbywają się spotkania z polskimi autorami, których książki ukazują się w języku niemieckim. W każdym roku w wydarzeniach uczestniczy około 10 000 osób. Podczas przyszłorocznej edycji lipskich Targów Książki realizowany będzie projekt „Trójkąt Weimarski gościem honorowym Targów Książki w Lipsku 2027”. Projekt będzie realizowany przez Instytut Polski w Berlinie, Instytut Goethego i Instytut Francuski. Instytut Polski w Berlinie jest głównym operatorem projektu po stronie polskiej.
Ad 2. W ramach działającego systemu sprawozdawczego polskich placówek zagranicznych co roku składają one sprawozdania z wykonywanych zadań, które podlegają ocenie ze strony właściwych merytorycznie departamentów w MSZ. Brana jest przy tym pod uwagę skuteczność w wypełnianiu stawianych celów i zadań. Ministerstwo corocznie przedstawia do wiadomości publicznej dokument Sprawozdanie z wykonania planu działalności Ministra Spraw Zagranicznych. Jest to ogólne podsumowanie bez wyodrębnienia danych dla poszczególnych krajów świata, pokazuje jednak jakie mierniki stosuje Ministerstwo dla oceny skuteczności działań – co jest przedmiotem pytania nr. 2 interpelacji. W sprawozdaniu przyjmuje się kilka rodzajów mierników określających stopień realizacji założonych celów:
1) ocena realizacji w skali 5-bardzo dobra, 4-dobra, 3-dostateczna, 2-niedostateczna wraz z opisowym uzasadnieniem,
2) wskaźnik liczbowy mający zastosowanie np. do ocen dwustronnych i wielostronnych relacji politycznych obrazujący liczbę konsultacji i przedsięwzięć organizowanych przez MSZ, bądź w odniesieniu do zapewnienia poziomu reprezentacji dyplomatycznej na świecie obrazujący liczbę ambasad, stałych przedstawicielstw, biur, czy konsulatów;
3) wskaźniki procentowe, obrazujące skalę realizacji przyjętych uprzednio planów np. współpracy rozwojowej, czy planu działalności Min. SZ (Plan działalności Ministra Spraw Zagranicznych - Ministerstwo Spraw Zagranicznych - Portal Gov.pl). Niemniej jednak stosowanie wskaźników i mierników w odniesieniu do działalność służby zagranicznej nie zawsze daje pełen obraz sytuacji, ponieważ głównym zadaniem dyplomacji jest stałe utrzymywanie relacji z innymi państwami oraz zapewnienie dzięki nim najwyższego poziomu bezpieczeństwa państwa i realizacja jego szeroko rozumianych interesów politycznych. Przeniesienie wzorców korporacyjnych do materii polityki zagranicznej nie zawsze jest możliwe. Cele i priorytety Ministerstwa na nadchodzące lata zostały przedstawione w dokumencie publicznym przyjętym przez Radę Ministrów pt. „Strategia Polskiej Polityki Zagranicznej na (https://www.gov.pl/web/dyplomacja/strategia). lata 2026-2030”
Ad 3. W obszarach, w których kompetencje MSZ zazębiają się z kompetencjami innych resortów, prowadzona jest regularna koordynacja i współpraca. W razie wizyt członków kierownictwa innych resortów we wskazanych krajach na prośbę tych resortów przekazywane są odpowiednie materiały tezowo-informacyjne. Placówki zagraniczne zapewniają wsparcie logistyczne i merytoryczne. Wiele wydarzeń o charakterze gospodarczym czy kulturalnym jest współorganizowanych w partnerstwie z instytucjami kultury czy podmiotami gospodarczymi. Współpraca z organizacjami polonijnymi odbywa się w ramach istniejących procedur konkursowych oraz poprzez utrzymywanie regularnych kontaktów. W przypadku Niemiec dodatkową możliwość wymiany opinii i konsultowania kierunków współpracy dwustronnej z resortami tworzy powołana w dniu 28.01.2026 r. Rada do spraw współpracy z Republiką Federalną Niemiec, w której skład wchodzą przedstawiciele wybranych resortów.
Ad 4. Planowanie działań na kolejne lata odbywa się w cyklach rocznych, poprzez opracowywanie zadań dla placówek na kolejny rok; zadania na 2027 rok nie zostały jeszcze przyjęte. Podstawą opracowywania zadań są przy tym jawne i niejawne dokumenty strategiczne polskiej polityki zagranicznej, w tym Strategia Polskiej Polityki Zagranicznej na lata 2026-2030 oraz inne dokumenty z zakresu planowania i sprawozdawczości objęte tajemnicą dyplomatyczną. Również planowanie budżetowe odbywa się w cyklu rocznym, a plan na 2027 rok nie został jeszcze zatwierdzony. Należy także w tym miejscu przypomnieć o istotnej formie informowania Sejmu RP oraz polskiej opinii publicznej przez Ministra Spraw Zagranicznych, jaką jest prezentowana corocznie informacja o zadaniach polskiej polityki zagranicznej na dany rok oraz towarzysząca wystąpieniu Ministra SZ debata. W latach 2024-2026 Sejm RP trzykrotnie przyjął te informacje. Jednym z istotnych założeń polityki zagranicznej i aktywności Ministerstwa Spraw Zagranicznych jest realizacja polityki polonijnej i współpraca z Polonią i Polakami za granicą. Najważniejsze cele i priorytety w latach 2026-2028 określa Rządowa Strategia Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą na lata 2025-2030. Strategia została przyjęta przez Radę Ministrów 1 kwietnia 2025 r. Najważniejsze cele i priorytety to: Nauczanie języka polskiego; Polityka powrotowa, w tym mobilność zawodowa, mobilność naukowa i kształcenie akademickie oraz polityka repatriacji i Karta Polaka; Edukacja obywatelska, patriotyczna i tożsamościowa; Finansowanie działalności polonijnej; Działania na rzecz podtrzymania tożsamości, więzi z krajem oraz zachowania dziedzictwa kulturowego; Wsparcie społeczno-humanitarne; Upowszechnianie wśród Polonii i Polaków za granicą ofert turystycznych, mających na celu zwiększenie przyjazdów turystycznych do Polski. Za ich realizację odpowiadają w MSZ Departament Współpracy z Polonią i Polakami za granicą oraz palcówki dyplomatyczno-konsularne w poszczególnych krajach. Rolą MSZ jest koordynowanie realizacji i monitorowanie postępów działań zdefiniowanych w ramach strategii, co realizowane jest w ramach Międzyresortowego Zespołu do spraw Polonii i Polaków za Granicą. Całościowy obraz osiągniętych rezultatów realizacji Strategii będzie zawarty w planowanym w 2027 r. Raporcie Śródokresowym.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu