w sprawie planowanego zakazu przeprowadzania zdalnych egzaminów klasyfikacyjnych w edukacji domowej oraz jego skutków dla uczniów
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 15-09-2026
Szanowni Państwo Posłowie,
odpowiadając na interpelację z 1 września 2026 r. w sprawie planowanego zakazu przeprowadzania zdalnych egzaminów klasyfikacyjnych w edukacji domowej oraz jego skutków dla uczniów, uprzejmie informuję, co następuje.
20 sierpnia 2026 r. Minister Edukacji podpisała rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych, które zostało już opublikowane w Dzienniku Ustaw RP – poz. 1122.
Kluczowe jest jednocześnie podkreślenie, że obowiązujące przepisy oświatowe, zarówno przed, jak i po wejściu w życie znowelizowanego rozporządzenia w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych nie przewidują możliwości przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego w formie online.
W świetle art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1] egzamin klasyfikacyjny dla ucznia realizującego tzw. edukację domową przeprowadza się zgodnie z art. 44l lub art. 44wa ustawy o systemie oświaty i przepisami wydanymi na podstawie art. 44zb tej ustawy, co oznacza, że ustawodawca nakazał stosowanie w tej materii jednakowych przepisów zarówno szkołom publicznym, jak i niepublicznym.
W przedmiotowym zakresie nie ma zastosowania zasada co nie jest zakazane, to jest dozwolone. Zasada ta wywodzi się z prawa gospodarczego i została wyrażona w art. 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.). Zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe, prowadzenie szkoły lub placówki nie jest działalnością gospodarczą, zatem rozwiązania adresowane do przedsiębiorców nie dotyczą działalności szkół i placówek oświatowych oraz prowadzących je osób prawnych lub fizycznych. Organizacja kształcenia w szkole niepublicznej oraz relacje szkoły z jej uczniami nie stanowią dziedziny prawa cywilnego, ale dziedzinę prawa administracyjnego uregulowaną w odpowiednich ustawach i aktach wykonawczych do tych ustaw[2].
Szkołą niepubliczną niebędącą szkołą artystyczną jest szkoła, która stosuje zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, o których mowa w rozdziałach 3a i 3b ustawy o systemie oświaty[3]. Są to te same zasady przeprowadzania egzaminów, które obowiązują w szkole publicznej. Ustawodawca nie przewidział we wskazanych przepisach możliwości przeprowadzania egzaminów online, gdyby bowiem takie rozwiązanie miało być dozwolone, wówczas ustanowiłby stosowną podstawę prawną.
Potwierdzeniem powyższego stanowiska są przepisy art. 30b i art. 30c ustawy – Prawo oświatowe, zawierające upoważnienie dla ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do wyłączenia, w drodze rozporządzenia, stosowania niektórych przepisów oświatowych w odniesieniu do wszystkich lub niektórych jednostek systemu oświaty, w których zajęcia zostały przez ministra ograniczone lub zawieszone, w szczególności w zakresie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów, a także do wprowadzenia przez ministra w tym zakresie odrębnych unormowań. Minister w czasie pandemii COVID-19 skorzystał z tej możliwości i upoważnił czasowo dyrektorów szkół do określenia warunków i sposobu przeprowadzania egzaminów, w tym również skorzystania z możliwości przeprowadzenia ich online[4]. Możliwość ta, w związku ze zmianą sytuacji epidemiologicznej, została jednak uchylona.
Brak jednoznacznego określenia w przepisach formy przeprowadzenia egzaminu klasyfikacyjnego nie oznacza zatem pozostawienia tej kwestii dowolnemu uznaniu szkół ani nieświadomego zaniechania ustawodawczego. Skoro wyjątki od formy stacjonarnej są wyraźnie wskazywane przez ustawodawcę[5], oznacza to, że wszędzie tam, gdzie ustawodawca takiego wyjątku nie przewidział, egzamin powinien być przeprowadzany w formie tradycyjnej (stacjonarnej). Gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość zdawania egzaminów klasyfikacyjnych online, to wprost przewidziałby taki wyjątek od ogólnej zasady – tak jak w powyżej przywołanym przykładzie.
W związku z powyższym należy wyjaśnić, że przepisy znowelizowanego rozporządzenia nie wprowadzają faktycznej zmiany w sposobie przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych, stanowią natomiast konieczne – z uwagi na nieprawidłowe praktyki stosowane przez niektóre szkoły niepubliczne, ale również wnioskowane przez Najwyższą Izbę Kontroli – doprecyzowanie obecnych regulacji, mające przeciwdziałać błędnym interpretacjom przepisów prawa.
Szkoły, które przeprowadzają egzaminy klasyfikacyjne w formie online – robią to niezgodnie z obowiązującym stanem prawnym. Kuratorzy oświaty wydawali w takich przypadkach stosowne zalecenia pokontrolne.
Również Najwyższa Izba Kontroli w przekazanym do ministra edukacji przy piśmie z 3 czerwca 2026 r. znak: KSS.411.3.1.2026 wystąpieniu pokontrolnym po kontroli pn. „Edukacja domowa“ – realizacja obowiązku szkolnego i obowiązku nauki poza szkołą z dnia 19 grudnia 2025 r., zmienionym uchwałą Nr 27/26 Kolegium Najwyższej Izby Kontroli z 20 maja 2026 r. w sprawie zastrzeżeń do wystąpienia pokontrolnego, zawarła m.in. wniosek dotyczący „podjęcia zdecydowanych działań w zakresie legislacji lub nadzoru nad nadzorem pedagogicznym sprawowanym przez kuratorów oświaty w celu wyeliminowania nieprawidłowości polegającej na przeprowadzaniu egzaminów online dla uczniów w edukacji domowej“.
28 sierpnia 2026 r. Najwyższa Izba Kontroli zamieściła na swojej stronie internetowej komunikat informujący o wykonaniu przez Ministerstwo Edukacji Narodowej zalecenia w tym zakresie[6].
Jak wskazuje Najwyższa Izba Kontroli w swoim wystąpieniu pokontrolnym kuratorzy oświaty w latach szkolnych 2021/2022 – 2024/2025 przeprowadzili łącznie ok. 25 tys. kontroli doraźnych, w tym 239 dotyczyło edukacji domowej co stanowiło 1% wszystkich kontroli doraźnych. Po kontrolach doraźnych przeprowadzonych z własnej inicjatywy w ww. okresie, które wykazały przeprowadzanie egzaminów klasyfikacyjnych online, kuratorzy oświaty wydali łącznie 19 szkołom zalecenie realizowania egzaminów klasyfikacyjnych stacjonarnie. Sześć szkół zrealizowało ww. zalecenia. Pozostałe w dniu zakończenia kontroli Najwyższej Izby Kontroli nadal prowadziły korespondencję z kuratorem oświaty lub oczekiwały na ponowną kontrolę sprawdzającą realizację zaleceń. Kuratorzy występowali również do właściwych organów o wykreślenie szkół z ewidencji szkół i placówek oświatowych.
Powyższe stwierdzone przypadki przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych niezgodnie z przepisami prawa były podstawą przedmiotowej zmiany rozporządzenia.
Rozporządzenie zmieniające reguluje kwestię jednakowej procedury dla egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego oraz sprawdzianu wiadomości i umiejętności. Przepisy dotyczące egzaminu poprawkowego i sprawdzianu wiadomości i umiejętności są kierowane do wszystkich uczniów. Natomiast przepisy dotyczące egzaminów klasyfikacyjnych są kierowane do czterech grup uczniów:
Nie można zatem wyróżniać jednej grupy uczniów i zapewniać im możliwości zdawania egzaminu klasyfikacyjnego w formie zdalnej, bo to stanowiłoby nierówne traktowanie w stosunku do tych uczniów, którzy zdają egzaminy lub sprawdzian w formule stacjonarnej.
Procedura egzaminacyjna powinna być jednakowa dla wszystkich i zapewniać rzetelność, obiektywizm, transparentność oraz równe traktowanie wszystkich zdających. Forma zdalna znacząco utrudnia ocenę samodzielności pracy osoby zdającej. Szkoły nie posiadają obecnie skutecznych narzędzi pozwalających wyeliminować korzystanie z pomocy osób trzecich, dodatkowych urządzeń, niedozwolonych materiałów czy narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. W konsekwencji przeprowadzanie egzaminów klasyfikacyjnych zdalnie może skutkować gorszą sytuacją uczniów, którzy w taki sposób uzyskaliby świadectwo ukończenia szkoły, na kolejnym etapie kształcenia.
Zgodnie z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zasada ta znajduje zastosowanie również w organizacji procesu oceniania i egzaminowania. W formule online nie jest możliwe zapewnienie wszystkim zdającym jednakowych warunków egzaminacyjnych. Różnice dotyczące jakości sprzętu komputerowego, dostępu do stabilnego internetu, warunków lokalowych czy poziomu zakłóceń w miejscu przebywania ucznia mogą wpływać na przebieg egzaminu oraz sytuację poszczególnych zdających.
Istotnym argumentem przeciwko wprowadzeniu możliwości egzaminów klasyfikacyjnych online są także problemy dowodowe oraz zwiększone ryzyko sporów i kwestionowania wyników tych egzaminów. W przypadku skarg pojawiają się trudności związane z oceną, czy egzamin przebiegał zgodnie z procedurą, czy zdający pracował samodzielnie, a także jaki wpływ na wynik miały ewentualne problemy techniczne, w tym przerwanie połączenia internetowego lub awarie sprzętu. Tego rodzaju sytuacje mogą prowadzić do podważania wyników egzaminów oraz zwiększać liczbę sporów pomiędzy szkołą a uczniami lub rodzicami.
Należy jednak podkreślić, że w przypadku ucznia w tzw. edukacji domowej egzamin klasyfikacyjny jest jedynym momentem w całym procesie kształcenia, w którym dyrektor szkoły (a za jego pośrednictwem państwo) ma możliwość bezpośredniego nadzoru nad prawidłowością spełniania obowiązku szkolnego/nauki. W związku z powyższym obowiązek przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych w warunkach szkolnych, z bezpośrednim udziałem uczniów i nauczycieli, nie jest tylko kwestią „organizacyjną“. Funkcjonujące w polskim systemie oświaty od wielu lat rozwiązanie przewidujące realny, przynajmniej kilkukrotny[8], bezpośredni kontakt ucznia ze szkołą i wykwalifikowanymi nauczycielami – jest częścią tych rozwiązań, które wiążą się z obowiązkiem instytucjonalnego potwierdzenia istnienia realnych, a nie pozornych, gwarancji państwa wobec dziecka i jego bezpieczeństwa[9]. Z tego również powodu Ministerstwo Edukacji Narodowej nie przewiduje możliwości odejścia od zasady przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych stacjonarnie, nawet w przypadkach utrudnionego dojazdu do szkoły czy specjalnych potrzeb edukacyjnych.
Jednocześnie należy podkreślić, że istniejące uregulowania prawne zapewniają mechanizmy dostosowania egzaminów klasyfikacyjnych do specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów. Zgodnie z art. 44c ust. 2 ustawy o systemie oświaty oraz § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych[10] nauczyciel jest obowiązany dostosować wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia:
Powyższe dostosowania wymagań edukacyjnych przysługują uczniowi na tych samych zasadach również podczas egzaminu klasyfikacyjnego, który jest jednym z elementów oceniania wewnątrzszkolnego. Dyrektor szkoły powołując komisję przeprowadzającą egzamin klasyfikacyjny, powinien zadbać również o stosowne dostosowania wymagań edukacyjnych podczas tego egzaminu, wynikające z zaleceń zawartych w posiadanym przez ucznia orzeczeniu lub opinii. Dotyczy to także zaleceń dotyczących możliwości korzystania z urządzeń elektronicznych, np. możliwości pisania pracy na komputerze czy możliwości porozumiewania się za pomocą urządzeń AAC. Te dostosowania wynikają zatem z już istniejących i obowiązujących przepisów oświatowych i nie ma potrzeby ich powielania. Analogicznie stosuje się je przy przeprowadzaniu egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego. Natomiast należy w tym miejscu podkreślić, że dopuszczenie możliwości użycia przez ucznia urządzeń elektronicznych (np. komputer przy pracy pisemnej, urządzenie AAC do komunikacji alternatywnej i wspomagającej) musi zapewniać samodzielność pracy ucznia na egzaminach i podczas sprawdzianów.
Dodać należy również, że realizacja obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki w formie tzw. edukacji domowej jest możliwa w każdej szkole. Uczeń może więc uczyć się w tej formie w szkole znajdującej się najbliżej miejsca zamieszkania. Decyzję o wyborze sposobu realizacji procesu kształcenia swojego dziecka podejmują jego rodzice (pełnoletni uczeń dokonuje takiego wyboru samodzielnie). Oznacza to, że rodzice podejmując decyzję o wyborze tzw. edukacji domowej dla swojego dziecka muszą mieć świadomość konieczności przybycia do szkoły na egzaminy klasyfikacyjne.
Natomiast w szczególnych przypadkach podyktowanych sytuacją zdrowotną ucznia, który z różnych przyczyn jest niezdolny do uczęszczania do szkoły, rodzice powinni rozważyć możliwość indywidualnego nauczania, w którym uczeń jest klasyfikowany na podstawie ocen bieżących, a nie na podstawie egzaminów klasyfikacyjnych. Warunki i organizację tego sposobu prowadzenia procesu kształcenia określają przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego dzieci i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. z 2023 r. poz. 2468, z późn. zm.).
Wyjaśniam również, że założenia Rządowego programu „Cyfrowy Uczeń“ na lata 2025-2029 oraz uchwała Rady Ministrów nr 98 z dnia 12 września 2024 r. ustanawiające Politykę Cyfrowej Transformacji Edukacji na lata 2024-2035 nie przewidują możliwości przeprowadzania weryfikacji wiadomości i umiejętności uczniów na egzaminie klasyfikacyjnym, egzaminie poprawkowym oraz na sprawdzianie wiadomości i umiejętności za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Nie ma tu zatem rozbieżności z przepisami znowelizowanego rozporządzenia. Ministerstwo Edukacji Narodowej kieruje się interesem uczniów, rozumianym jako rzetelnie prowadzony proces kształcenia dzieci i młodzieży oraz rzetelnie przeprowadzany proces weryfikacji wiadomości i umiejętności. Ministerstwo Edukacji Narodowej stoi na stanowisku, że egzaminy klasyfikacyjne przeprowadzane w formule zdalnej takiej rzetelności nie zapewniają, nawet przy zastosowaniu zaproponowanych przez Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych rozwiązań.
Odnośnie kwestii stanowiska Ministerstwa Cyfryzacji dotyczącego przedmiotowego rozporządzenia wyjaśniam, że nie zostało ono skierowane do Ministerstwa Edukacji Narodowej jako podmiotu, w którego kompetencji pozostają kwestie dotyczące oświaty i wychowania, adresatem był p. Fabian Kowalski prezes zarządu Fundacja Fabian Digital, stanowisko to było jedynie przesłane do wiadomości ministerstwa. W związku z powyższym Ministerstwo Edukacji Narodowej nie odnosiło się do zawartej w piśmie opinii Centrum Rozwoju Kompetencji Cyfrowych.
Natomiast odnośnie pozostałych uwag zgłaszanych do niniejszego rozporządzenia w ramach standardowych uzgodnień międzyresortowych uprzejmie informuję, że odbywały się one w dniach od 8 do 22 maja 2026 r. W ramach tych uzgodnień uwagi zgłosił Koordynator Oceny Skutków Regulacji, Rządowe Centrum Legislacji, Urząd Ochrony Danych Osobowych oraz w trybie roboczym – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Wszystkie te uwagi zostały rozpatrzone i stanowiska Ministerstwa Edukacji Narodowej wobec nich zostały zamieszczone na stronie Rządowego Centrum Legislacji w zakładce Uzgodnienia[11]. Zamieszczona jest również pełna korespondencja, z której wynika, że wyjaśnienia Ministerstwa Edukacji Narodowej zostały w całości zaakceptowane przez Koordynatora OSR. Natomiast nie wpłynęły w ramach tych uzgodnień do tutejszego urzędu uwagi ze strony Rzecznika Praw Obywatelskich ani od Rzecznika Praw Dziecka.
Rozporządzenie zostało też poddane standardowemu procesowi konsultacji publicznych i opiniowaniu. W dokumencie OSR zamieszczona została lista podmiotów, do których projektowane przepisy zostały przesłane. Natomiast uwagi mogli przesyłać do Ministerstwa Edukacji Narodowej wszyscy zainteresowani. Lista podmiotów zgłaszających uwagi oraz wyniki konsultacji publicznych i opiniowania, wraz ze stanowiskiem wobec zgłoszonych uwag, zostały omówione w raporcie z konsultacji i zamieszczone na stronie Rządowego Centrum Legislacji w serwisie RPL, gdzie można prześledzić całość procesu legislacyjnego[12].
Informuję ponadto, że w związku z uwagami nadesłanymi w toku trwających od 11 maja do 10 czerwca br. konsultacji publicznych w rozporządzeniu wprowadzono poniższe zmiany (w stosunku do wersji będącej przedmiotem konsultacji publicznych):
Rozporządzenie to weszło w życie 1 września 2026 r., z wyjątkiem § 1 pkt 8, tj. zmian w zakresie przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego oraz sprawdzianu wiadomości i umiejętności, które wejdą w życie od 1 września 2027 r. Przepisy w tym zakresie jednoznacznie wskazują, że egzamin odbywa się w szkole, do której uczeń został przyjęty, w bezpośredniej obecności komisji oraz w sali zapewniającej warunki do samodzielnej pracy. Określają również m.in. minimalny czas trwania egzaminów, zasady korzystania z urządzeń telekomunikacyjnych, potwierdzania tożsamości ucznia oraz termin ustalenia i przekazania uczniowi i jego rodzicom wyniku. Dlatego zmiany te wejdą w życie w terminie późniejszym, tak aby dać czas szkołom na dostosowanie się do doprecyzowanych i uzupełnionych wymagań w zakresie przeprowadzania egzaminów i sprawdzianu. Uczniowie i rodzice będą mogli zaś z odpowiednim wyprzedzeniem poznać zasady, według których egzaminy i sprawdzian będą przeprowadzane.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2026 r. poz. 820 z późn. zm. – dalej: „ustawa – Prawo oświatowe“.
[2] Zob. chociażby uchwała Sądu Najwyższego z 21 lipca 1992 r., III CZP 84/92; zob. również m.in. W. Trybka, Gwarancje konstytucyjnego prawa do nauki w szkole niepublicznej [w:] R. Balicki, M. Jabłoński (red.), Dookoła Wojtek. Księga pamiątkowa poświęcona Doktorowi Arturowi Wojciechowi Preisnerowi, Wrocław 2018, s. 335.
[3] Art. 14 ust. 3 pkt 3 ustawy – Prawo oświatowe.
[4] W okresie ograniczenia funkcjonowania jednostki systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 dyrektor jednostki systemu oświaty odpowiada za organizację realizacji zadań tej jednostki, w tym zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zajęć, w szczególności ustala warunki i sposób przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego, egzaminu semestralnego i sprawdzianu wiadomości i umiejętności oraz warunki i sposób ustalania rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania w przypadku wniesienia zastrzeżenia do trybu ustalenia tej oceny, o których mowa w rozdziale 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327), a także warunki i sposób zaliczania zajęć realizowanych w formach pozaszkolnych – § 1 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 493, z późn. zm.).
[5] Na gruncie prawa oświatowego można tu wskazać następujące przypadki, w których dopuszcza się kształcenie z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość:
[6] Komunikat ten można znaleźć pod adresem: https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/jasne-zasady-egzaminow-w-edukacji-domowej-men-realizuje-wniosek-nik.html.
[7] Dz. U. z 2025 r. poz. 881 z późn. zm.
[8] W zależności od ustalonej liczby egzaminów klasyfikacyjnych w danym roku.
[9] Art. 72 ust. 1 Konstytucji RP – Rzeczpospolita Polska (a zatem wszystkie jej organy bez wyjątku) zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej (wszystkich) ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Wykonywanie tej ochrony musi zatem cechować zasada ex ante.
[10] Dz. U. z 2023 r. poz. 2572 z późn. zm.
[11] Pod adresem: https://legislacja.gov.pl/projekt/12410056.
[12] Pod tym samym adresem.