w sprawie ułatwienia dostępu do zawodu nauczyciela przedszkolnego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 02-04-2024
Szanowna Pani Posłanko,
nie można zgodzić się ze stwierdzeniami, że:
– rozporządzenie w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli znacząco podniosło wymagania dotyczące kwalifikacji kadry wychowania przedszkolnego,
– od osób ubiegających się o stanowisko nauczyciela przedszkolnego wymaga się co najmniej studiów jednolitych magisterskich na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna,
– wyeliminowano z możliwości podjęcia pracy w przedszkolu osoby posiadające dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia na wskazanych kierunkach.
Wymagania kwalifikacyjne wobec nauczycieli zostały dostosowane do warunków i sposobu kształcenia nauczycieli w uczelniach.
Kwestie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, w tym nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i wychowania przedszkolnego, uregulowano w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. 2023 poz. 2102) w taki sposób, aby uwzględniać każdy obowiązujący wcześniej sposób przygotowania do zawodu. Dyplom ukończenia jednolitych studiów magisterskich na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna nie jest jedynym dokumentem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolu. Nie wyeliminowano możliwości podejmowania pracy w przedszkolu przez osoby, które posiadają dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia, dyplom ukończenia kolegium nauczycielskiego albo świadectwo ukończenia studiów podyplomowych, wydane zgodnie z przepisami obowiązującymi w momencie prowadzenia tych studiów.
W rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. 2023 poz. 2102) wymagania kwalifikacyjne określono według następujących zasad:
1. Nowe wymagania kwalifikacyjne, tj. obowiązek ukończenia jednolitych studiów magisterskich, dotyczą tylko i wyłącznie osób, które rozpoczęły studia po dniu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. 2021 poz. 890 z późn. zm.), tj. po 3 sierpnia 2019 r., zwanym dalej „nowym standardem kształcenia“.
2. Wymagania kwalifikacyjne wobec osób przygotowywanych do wykonywania zawodu nauczyciela na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie rozporządzenia w sprawie standardu kształcenia, tj. przed dniem 3 sierpnia 2019 r., określono odpowiednio do prowadzonych wcześniej form kształcenia, w trakcie których nauczyciele uzyskiwali kwalifikacje.
Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach i klasach I–III szkół podstawowych określono w § 4 ww. rozporządzenia w sprawie kwalifikacji. Uprawnienia do pracy na tym etapie edukacyjnym posiada osoba, która ukończyła:
1) jednolite studia magisterskie prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna i posiada przygotowanie pedagogiczne lub
2) studia pierwszego stopnia prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub
3) studia drugiego stopnia prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna, na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (Dz. U. 2021 poz. 661 oraz Dz. U. 2022 poz. 1869), i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub
4) studia pierwszego lub drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. na:
a) kierunku zgodnym (specjalności zgodnej) z prowadzonymi zajęciami i posiada przygotowanie pedagogiczne lub
b) kierunku, którego efekty uczenia się w kategoriach wiedzy i umiejętności obejmują treści prowadzonych zajęć określone w podstawie programowej wychowania przedszkolnego lub podstawie programowej kształcenia ogólnego dla tych zajęć na odpowiednim etapie edukacyjnym, i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub
c) kierunku pedagogika w specjalności przygotowującej do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym, lub
d) kierunku innym (specjalności innej) niż określone w lit. a–c i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła studia podyplomowe prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. w zakresie prowadzonych zajęć, lub
5) zakład kształcenia nauczycieli w specjalności przygotowującej do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym.
Wyjaśnić w tej sprawie należy przede wszystkim, że kwestie sposobu przygotowania nauczycieli do zawodu reguluje ww. rozporządzenie ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela. W ww. rozporządzeniu przyjęto, że przygotowanie do zawodu nauczyciela przedszkola i nauczyciela wczesnej edukacji jest prowadzone wyłącznie w trakcie jednolitych studiów magisterskich na kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. Od momentu wejścia w życie ww. przepisów kształcenie nauczycieli przedszkoli jest prowadzone wyłącznie w trakcie jednolitych studiów magisterskich. W załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia wskazano, że „proces kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela przedszkola ma charakter zindywidualizowany. Rozpoczęcie realizacji procesu kształcenia poprzedza diagnoza mocnych i słabych stron studenta jako przyszłego nauczyciela. W procesie kształcenia studenci powinni uzyskiwać wsparcie w planowaniu i realizacji zadań o charakterze samorozwojowym oraz w kształtowaniu postawy refleksyjnego praktyka, w szczególności przez budowanie profesjonalnego osądu w oparciu o analizy indywidualnych przypadków. W procesie kształcenia studentom należy zapewnić indywidualne doradztwo metodyczne wspierające integrowanie wiedzy w zakresie dyscyplin naukowych związanych z edukacją, jednocześnie kształtujące samodzielność i odpowiedzialność studentów za przebieg i efektywność własnego kształcenia“. Nie ma możliwości zrealizowania ww. celów w toku studiów podyplomowych, a model studiów pierwszego i drugiego stopnia gwarantował pełną realizację celów tylko w przypadku, kiedy student realizował je łącznie. Natomiast jednolite studia magisterskie mogą być realizowane w trybie stacjonarnym lub niestacjonarnym, a zatem jest możliwość dopasowania form nauki do potrzeb i możliwości studentów, tak jak na każdych innych studiach. Jednocześnie można w pełni zrealizować założenia programu studiów i przygotować absolwenta do pracy na stanowisku nauczyciela przedszkola i edukacji wczesnoszkolnej.
Uprzejmie informuję, że jednym z priorytetów polityki oświatowej rządu RP jest odbudowa prestiżu zawodu nauczycielskiego. Rola społeczna, wymagane kwalifikacje i ustawowy obowiązek cyklicznego potwierdzania rozwoju zawodowego, a także wyzwania stawiane przed nauczycielami – muszą być odzwierciedlone w regulacjach systemowych kształtujących warunki pracy w tym zawodzie.
Minister edukacji jest otwarta na dialog ze środowiskami zainteresowanymi sprawami oświaty. Podczas spotkań z przedstawicielami organizacji pozarządowych, organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli, a także z radami pedagogicznymi odwiedzanych szkół, rozmawia o potrzebach nauczycieli.
W związku z postulatami o zmianę lub korektę niektórych rozwiązań systemowych dotyczących m.in. sposobu wynagradzania, awansu zawodowego, czasu pracy, uprawnień nauczycieli – dostrzegając potrzebę wypracowania propozycji zmian dotychczasowych regulacji – minister edukacji powoła zespół, który będzie zajmował się zgłaszanymi postulatami. Zespół ten będzie pracował w ramach tematycznych grup roboczych.
Odnosząc się do kwestii dostępności dla nauczycieli przedszkoli bonów na zakup laptopów uprzejmie wyjaśniam, że Ministerstwo Edukacji Narodowej analizuje obecnie efektywność wsparcia udzielonego w 2023 r. Po dokonaniu oceny skuteczności tego wsparcia zostaną podjęte decyzje dotyczące sposobu realizacji projektu w kolejnych etapach, w tym grup nauczycieli, którzy zostaną objęci wsparciem.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu