w sprawie praktycznej nauki zawodu w szkołach ponadpodstawowych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 09-04-2024
Szanowny Panie Pośle,
uprzejmie informuję, że resort edukacji nie odnotował systemowego problemu związanego z zapewnieniem uczniom szkół prowadzącym kształcenie zawodowe materiałów na zajęcia praktyczne. Niemniej jednak na przestrzeni ostatnich lat pojawiały się pojedyncze sygnały od rodziców uczniów, którzy wyrażali swoje zaniepokojenie dotyczące niewystarczających materiałów na zajęciach realizowanych w ramach praktycznej nauki zawodu.
Odnosząc się do pytania dotyczącego wydzielenia specjalnego funduszu, z którego środki byłyby przeznaczone na zakup potrzebnych materiałów do praktycznej nauki zawodu, uprzejmie informuję, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1], organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów szkolnych i zadań inwestycyjnych w tym zakresie.
Jednostka samorządu terytorialnego jest zobowiązana do finansowania (dotowania) szkół zgodnie z zasadami przyjętymi w ustawie – Prawo oświatowe, a zgodnie z ustawą o finansowaniu zadań oświatowych[2], środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Jednym z dochodów samorządów terytorialnych jest część oświatowa subwencji ogólnej (obok dotacji celowych z budżetu państwa i dochodów własnych). Dodatkowym źródłem finansowania zadań oświatowych są środki przekazywane w ramach funduszy strukturalnych UE.
Ostateczny poziom wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego na realizację zadań oświatowych jest konsekwencją podejmowanych przez te jednostki szeregu decyzji w zakresie systemu organizacji szkolnictwa w swojej jednostce, np. liczba szkół, liczba oddziałów w poszczególnych typach szkół oraz liczba uczniów w poszczególnych oddziałach, liczby (ale też struktury w podziale na stopnie awansu zawodowego) zatrudnionych w placówkach nauczycieli, regulaminów wynagradzania nauczycieli na terenie danej jednostki.
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu w roku 2024[3], podział części oświatowej subwencji ogólnej uwzględnia finansowanie szkolnictwa zawodowego. Z tytułu kształcenia zawodowego dedykowane są w ww. rozporządzeniu specjalne wagi, dzięki którym naliczane są środki finansowe. Wysokość finansowania, w tym zakresie, jest uzależniona od wielu czynników np. typu szkoły, kosztu kształcenia w zawodzie, prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy.
Obecnie w podziale części oświatowej subwencji ogólnej istnieje zróżnicowanie finansowania ze względu na koszt kształcenia w zawodach w szkołach ponadgimnazjalnych i ponadpodstawowych prowadzących kształcenie zawodowe: na zawody o niskim, średnim, wyższym i najwyższym koszcie kształcenia. Zróżnicowanie wag w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jst (dla uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe) uwzględnia różnice związane z kosztochłonnością i wymogami realizacji podstawy programowej kształcenia w poszczególnych zawodach.
Jednostki samorządu terytorialnego mogą się ubiegać również o dodatkowe środki m. in. na realizację zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych), które zaplanowane są w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej. Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy w poz. 45 pn. - środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami. Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej Prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Ministerstwo Edukacji Narodowej wspiera jednostki samorządu terytorialnego poprzez dofinansowanie ze środków rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej, zgodnie z kryteriami podziału rezerwy tej części subwencji na dany rok budżetowy. W ramach „Kryteriów (…)”, jednostki samorządu terytorialnego mają możliwość ubiegania się m.in. o dofinansowanie doposażenia pomieszczeń dla szkół rozpoczynających kształcenia w nowych zawodach. W ramach tego kryterium można uzyskać dofinansowanie w zakresie zakupu sprzętu szkolnego i pomocy dydaktycznych do pomieszczeń do nauki w szkołach publicznych prowadzonych lub dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, rozpoczynających kształcenie w zawodach, w których szkoły te dotychczas nie prowadziły kształcenia, w tym do przeprowadzania części praktycznej egzaminu zawodowego w szkołach rozpoczynających kształcenie w danym roku.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
[1] art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900, z późn. zm.)
[2] art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1400, z późn. zm.)
[3] Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024 (Dz. U. poz. 2755