w sprawie odebrania 30 mln zł Akademii Nauk Stosowanych w Raciborzu przez rząd PO
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marek Gzik
Warszawa, 02-04-2024
Szanowny Panie Pośle,
poniżej przekazuję informacje nt. sposobu procedowania wniosków skierowanych przez uczelnie publiczne, w tym Akademię Nauk Stosowanych w Raciborzu, do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie skarbowych papierów wartościowych na podstawie ustawy budżetowej na rok 2023 z dnia 15 grudnia 2022 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 256, z późn. zm.) na podwyższenie kapitału zasadniczego uczelni.
Na mocy regulacji zawartej w art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy budżetowej na rok 2023 upoważniono ministra finansów do przekazywania państwowym osobom prawnym, na polecenie Prezesa Rady Ministrów, skarbowych papierów wartościowych na podwyższenie kapitału podstawowego (zasadniczego).
Minister właściwy ds. szkolnictwa wyższego i nauki pełnił w procesie wyłącznie funkcję opiniodawczą, a opinia ta nie była wiążąca dla Premiera.
Do dnia 31 grudnia 2023 r. wnioskowane środki finansowe nie zostały przekazane podmiotom. Natomiast, z dniem 1 stycznia 2024 r. nastąpiła utrata mocy obowiązującej przepisów ustawy budżetowej na rok 2023, a w konwencji również podstawy prawnej przyznania ww. instrumentów finansowych.
Należy jednak podkreślić, że decyzje o uruchomieniu lub nieuruchamianiu środków pozostawały poza właściwością ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego i nauki. Minister nie miał również możliwości zagospodarowania tych środków na inne cele, z uwagi na ustawowo zagwarantowaną, wyłączną kompetencję do dysponowania tymi środkami przez Prezesa Rady Ministrów.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że nie jest jednoznacznie przesądzone, że podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki, w tym Akademia Nauk Stosowanych w Raciborzu, w dalszym horyzoncie czasowym nie będą mogły ubiegać się o dofinansowanie inwestycji ze środków publicznych. Niemniej, z uwagi na zakładany w znacznej liczbie wniosków długi horyzont czasowy wydatkowania środków, przekazywanie obligacji jednorazowo na kolejne etapy rozpoczętych inwestycji w wielu przypadkach nosiłoby znamiona niegospodarności.
Należy bowiem podkreślić, że finansowanie inwestycji np. w drodze dotacji celowych również odbywa się w transzach, a dodatkowo obwarowane jest rocznymi raportami pozwalającymi na ocenę postępu rzeczowo–finansowego przedsięwzięć finansowanych z budżetu państwa. W przypadku skarbowych papierów wartościowych przekazanych już de facto na własność uczelni nadzór nad prawidłowością wydatkowania środków, w tym także osiąganiem celów rzeczowych jest ograniczony, stąd czasowe wstrzymanie finansowania w ramach strumienia celem weryfikacji zaplanowanych zadań inwestycyjnych i minimalizowania ryzyka w tym przypadku wydaje się być uzasadnione dbałością o system finansów publicznych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Nauki
Marek Gzik
Sekretarz Stanu