w sprawie bezpłatnych obiadów dla uczniów
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 18-04-2024
Szanowny Panie Pośle,
obecnie uczniom może przysługiwać pomoc w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych[1]. Ww. wsparcie dostępne jest w ramach realizowanego przez Ministra Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej modułu 1 „dla dzieci i młodzieży” – wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024–2028[2].
Gminy udzielają tego wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy określone w ustawie o pomocy społecznej[3] oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200 % kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy uczeń albo dziecko nie spełnia wymagań, o których mowa powyżej, a wyraża chęć zjedzenia posiłku, odpowiednio dyrektor szkoły lub przedszkola informuje ośrodek pomocy społecznej lub centrum usług społecznych[4], właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ucznia lub dziecka, o potrzebie udzielenia pomocy w formie posiłku. Przyznanie tej pomocy[5], nie wymaga wydania decyzji administracyjnej w sprawie i ustalenia sytuacji rodziny w drodze rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przyznana pomoc ma charakter doraźny.
Z dniem 1 września 2022 r. wszedł w życie przepis art. 106a ustawy – Prawo oświatowe[6], zgodnie z którym szkoła podstawowa[7] zapewnia uczniom jeden gorący posiłek w ciągu dnia i stwarza możliwość jego spożycia w czasie pobytu w szkole. Korzystanie z tego posiłku jest dobrowolne i odpłatne, co oznacza, że organ prowadzący szkołę nie ma obowiązku finansowania tego posiłku.
Dożywianie dzieci jest obowiązkowym zadaniem własnym gminy[8], a kwestia ta pozostająca w zakresie działania gminy, jest we właściwości rady gminy[9]. Rada gminy określa w drodze uchwały zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej (w tym posiłki), będące w zakresie ww. zadań własnych[10]. Nadzór wojewody nie uchyla uchwał rady gminy przewidujących dofinansowanie posiłku uczniom z budżetu gminy[11]. Nie ma więc przepisów, które uniemożliwiałyby gminie dofinansowywanie dożywiania uczniów ze środków własnych.
Zgodnie z ustawą – Prawo oświatowe organ prowadzący szkołę może również zwolnić rodziców albo pełnoletniego ucznia z całości lub części opłat w przypadku szczególnie trudnej sytuacji materialnej rodziny lub w szczególnie uzasadnionych przypadkach losowych[12].
Obecnie organy prowadzące publiczne szkoły podstawowe mogą ubiegać się o wsparcie finansowe w ramach modułu 3 programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028[13]. Termin składania wniosków przez organy prowadzące szkoły do wojewodów upływa 30 kwietnia 2024 r. Wsparcie finansowe w ramach programu będzie udzielane na realizację zadania obejmującego:
Maksymalna wysokość wsparcia finansowego dla organu prowadzącego szkołę podstawową, w przypadku realizacji zadań w zakresie punktów 1 - 3 wynosi 80 000 zł, natomiast w zakresie punktu 4 wynosi 25 000 zł. Moduł 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028 cieszy się zainteresowaniem organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe, co będzie miało wpływ na poprawę warunków żywienia w szkołach.
Ministerstwo Edukacji Narodowej analizuje: jakość posiłków organizowanych w szkołach, które są oferowane w różnych formach, występujące różnice w cenach posiłków przygotowywanych dla uczniów w całej Polsce, potrzeby dietetyczne, zróżnicowanie i dostosowanie oferty żywieniowej do potrzeb zdrowotnych uczniów, (wypracowanie prawidłowych sposobów wprowadzania diet eliminacyjnych).
Po sporządzeniu analiz, we współpracy z Ministerstwem Zdrowia i innymi resortami, jak również po zakończeniu kontroli prowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli dotyczącej organizacji żywienia w szkołach, Ministerstwo Edukacji Narodowej przystąpi do realizacji zaleceń i wniosków wypracowanych w toku ww. działań.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Wieloletni rządowy program „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028 stanowiący załącznik do uchwały nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r. (M.P. poz. 881).
[2] Uchwała nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028 (M.P. poz. 881).
[3] Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, z późn. zm.).
[4] w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818).
[5] w przypadku przyjęcia przez gminę odpowiedniego programu osłonowego, o którym mowa w art. 17 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej.
[6] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900, z późn. zm.).
[7] Z wyjątkiem szkoły podstawowej dla dorosłych.
[8] Art. 17 ust. 1 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej.
[9] Art. 18 ust. 1 z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.).
[10] Art. 96 ust. 2 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
[11] Np. Uchwała nr LII/397/2023 Rady Gminy Kramsk z dnia 28 marca 2023 r. w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków za dożywianie, w tym za zakupione posiłki (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2023 r. poz. 3894).
[12] Art. 106 ust. 5 pkt 1-2 ustawy – Prawo oświatowe.
[13] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2024 r. w sprawie realizacji modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” dotyczącego wspierania w latach 2024–2028 organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki przez organizację stołówek i miejsc spożywania posiłków (Dz. U. poz. 91).