w sprawie proponowanych zmian legislacyjnych w ustawie Prawo o aktach stanu cywilnego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański
Warszawa, 16-01-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 220 Pani Poseł Katarzyny Osos w sprawie proponowanych zmian legislacyjnych w ustawie Prawo o aktach stanu cywilnego[1] uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Zgodnie z art. 149 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego[2] z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy wprowadzające zmiany w zakresie wystawiania karty urodzenia i karty martwego urodzenia (art. 54 ustawy) oraz karty zgonu (dodanie w art. 11 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych[3] ust. 3a-3e i ust. 4c).
Ponadto, 20 grudnia 2023 r. w Dzienniku Ustaw zostały ogłoszone:
Wskutek powyższego podmioty lecznicze uzyskały podstawę prawną oraz stosowne wzory dokumentów, umożliwiające przekazywanie karty urodzenia, karty martwego urodzenia oraz karty zgonu do właściwego kierownika urzędu stanu cywilnego.
Główne zmiany, z perspektywy kierowników urzędów stanu cywilnego, dotyczą węższego zakresu danych zamieszczanych w przedmiotowych kartach będących podstawą sporządzenia aktów stanu cywilnego oraz elektronicznego sposobu przekazywania karty urodzenia/martwego urodzenia do urzędów stanu cywilnego.
Z uwagi na powyższe, z punktu widzenia urzędów stanu cywilnego, sam proces rejestracji urodzenia/zgonu, po wejściu w życie przepisów ustawy wprowadzających zmiany w zakresie wystawiania karty urodzenia/martwego urodzenia/zgonu – tj. po 1 stycznia 2024 r. – nie uległ zasadniczym zmianom.
Warto w tym miejscu podkreślić, że pomimo faktu umiejscowienia przedmiotowych regulacji w art. 144 i 149 ustawy (uchwalonych w 2014 r.), nie dotyczą one zasadniczo zadań urzędów stanu cywilnego, a podmiotów leczniczych. Stąd w zakresie tych przepisów właściwym zarówno do zmiany, jak i podejmowania inicjatywy legislacyjnej pozostaje resort zdrowia, który kilkukrotnie wydłużał termin wejścia w życie przedmiotowych zmian. Na marginesie pragnę zaznaczyć, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) sygnalizował Ministrowi Zdrowia potrzebę kolejnego wydłużenia przedmiotowego terminu.
Należy również zauważyć, że przygotowane przez ówczesnego Pełnomocnika Prezesa Rady Ministrów do spraw reformy regulacji administracyjnych związanych z ruchem naturalnym ludności i ochrony miejsc pamięci projekty ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o cmentarzach i chowaniu zmarłych[6], w zakresie w jakim dotyczą kwestii odnoszących się do rejestracji stanu cywilnego, stanowią kontynuację – zapoczątkowanego po uchwaleniu w 2014 r. ustawy i sukcesywnie realizowanego – procesu informatyzacji tego obszaru.
Jednocześnie pragnę wyjaśnić, że Minister SWiA nie był podmiotem koordynującym prace legislacyjne i informatyczne nad ww. projektami. Niemniej rozwiązania z zakresu rejestracji stanu cywilnego i kwestii z nim powiązanych uzyskały merytoryczną akceptację Ministra SWiA jako organu uczestniczącego w ich wypracowywaniu.
Odnosząc się do kwestii zapewnienia udziału Przedstawicieli Ogólnopolskiego Porozumienia Organizacji Samorządowych w pracach nad projektami z zakresu rozwiązań informatycznych związanych z wdrożeniem w Systemie Rejestrów Państwowych (SRP) funkcjonalności dotyczących procesów rejestracji aktów urodzeń i zgonów uprzejmie wyjaśniam, że kwestia ta pozostaje w gestii Ministra Cyfryzacji, który odpowiada za ten system, w tym za utrzymanie, prowadzenie i rozwój rejestru stanu cywilnego, stanowiącego jeden z komponentów SRP.
Reasumując pragnę wyjaśnić, że ewentualne podjęcie prac legislacyjnych w przedmiotowym obszarze jest uzależnione przede wszystkim od stanowiska Ministra Zdrowia oraz Ministra Cyfryzacji.
Powyższe odnosi się również do wskazanego w wystąpieniu Pani Poseł postulatu dotyczącego automatycznego generowania części karty zgonu przeznaczonej dla administracji cmentarza, zgodnie bowiem z przepisami ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych wystawcą karty zgonu jest lekarz[7]. Karta zgonu składa się z trzech części przeznaczonych: do zarejestrowania zgonu (część I), dla administracji cmentarza (część II), dla potrzeb statystyki publicznej (część III), niemniej każda z nich jest podpisywana przez wystawcę karty – lekarza – a kierownik urzędu stanu cywilnego zamieszcza w części II jedynie informację o zarejestrowaniu zgonu lub zgłoszeniu zgonu.
Z poważaniem
z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] przekazaną przy piśmie Pana Adama Bodnara, Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego (znak: BK-VII.0520.271.2023)
[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 1378, z późn. zm., dalej ustawa
[3] Dz. U. z 2023 r. poz. 887, z późn. zm.
[4] Dz. U. poz. 2733
[5] Dz. U. poz. 2734
[6] wpisane do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów powołanej 15 listopada 2019 r. odpowiednio pod numerami UD278 oraz UD277
[7] art. 11 ust. 4 stanowi, że osoby wymienione w ust. 1 i 2 stwierdzają zgon i jego przyczyny, a następnie wypełniają wydawaną w tym celu kartę zgonu