w sprawie zapowiedzi tzw. odpolitycznienia szkół
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 18-04-2024
Szanowny Panie Pośle,
uprzejmie informuję, że Ministerstwo Edukacji Narodowej podejmuje działania w zakresie szeroko rozumianego „odpolitycznienia szkół”.
Jedną z najważniejszych kwestii jest wymiana wszystkich 16 kuratorów oświaty. Kurator ma być wsparciem dla szkoły, a nie cenzorem, jak to miało miejsce dotychczas. Kuratoria oświaty muszą być wolne od działań partyjnych, politycznych. Dowodem na brak apolityczności dotychczasowych kuratorów oświaty jest fakt, że część z nich wzięła udział w wyborach samorządowych z listy PiS, które odbyły się w kwietniu 2024 r., np. była kurator oświaty Barbara Nowak. W związku z powyższym, priorytetem Ministerstwa Edukacji Narodowej było przeprowadzenie we wszystkich województwach transparentnych konkursów na kuratorów i to zadanie zostało zrealizowane.
Zgodnie z zapowiedziami Kierownictwa resortu edukacji, wprowadzono zmiany w przepisach dotyczących ramowych planów nauczania dla publicznych szkół, tj. zlikwidowano przedmiot historia i teraźniejszość[1]. Dzięki przygotowanym zmianom, uczniowie, którzy we wrześniu 2024 r. rozpoczną naukę w klasie I szkoły ponadpodstawowej - liceum ogólnokształcącym, technikum, branżowej szkole I stopnia, nie będą już realizować przedmiotu historia i teraźniejszość. Przedmiot ten będzie nauczany jedynie do zakończenia cyklu kształcenia przez uczniów klas II liceów ogólnokształcących i klas II/III technikum, którzy już rozpoczęli jego naukę.
Zarówno przedmiot historia i teraźniejszość, jak również podręcznik do tego przedmiotu (autorstwa prof. Wojciecha Roszkowskiego) – dopuszczony przez ówczesnego ministra edukacji do użytku szkolnego - wzbudziły ogromne kontrowersje przede wszystkim środowiska szkolnego z uwagi na zawarte w nim treści, w tym m.in. krytykę Unii Europejskiej czy "ideologię gender" wymienioną w rozdziale "Ideologie i nazizm". W związku z powyższym, nauczyciele przedmiotu historia i teraźniejszość rzadko podejmowali decyzję o realizacji programu nauczania tego przedmiotu z zastosowaniem ww. podręcznika.
Jednocześnie informuję, że od 1 września 2025 r. - zamiast przedmiotu historia i teraźniejszość - zostanie wprowadzony nowy przedmiot - edukacja obywatelska, który będzie realizowany w klasach drugich szkół ponadpodstawowych. Założenia, cele i treści nauczania nowego przedmiotu będą zogniskowane wokół kształtowania praktycznych umiejętności i postaw uczniów w zakresie szeroko rozumianej edukacji obywatelskiej –w odróżnieniu do przedmiotu wiedza o społeczeństwie, realizowanego dotychczas przede wszystkim w sposób teoretyczny. Nowy przedmiot będzie dobrze przemyślany i przygotowany.
Ministerstwo Edukacji Narodowej dokonało rzetelnego wyboru ekspertów do prac nad zmianami podstawy programowej kształcenia ogólnego i ramowych planów nauczania. Prace są prowadzone przez zespoły ekspertów powołane przez Ministra Edukacji, a w ich skład wchodzą eksperci akademiccy, doświadczeni nauczyciele poszczególnych typów szkół, metodycy oraz eksperci systemu egzaminacyjnego - osoby reprezentujące wysoki poziom merytoryczny w zakresie dyscypliny wiedzy, która stanowi bazę danego przedmiotu, jak również bardzo dobrze znające praktykę szkolną lub egzaminacyjną.
Ministerstwo Edukacji Narodowej jest otwarte na uwagi i pytania obywateli, w tym przede wszystkim środowiska nauczycielskiego, rodziców i uczniów. Realna zmiana w polskiej edukacji nie może się zadziać bez nauczycieli, którzy są fundamentem zmian. Rolą ministerstwa jest prowadzenie dialogu i współpraca z nauczycielami, uczniami i rodzicami. Dlatego Kierownictwo Ministerstwa Edukacji Narodowej podjęło decyzję o zorganizowaniu pre-konsultacji zmian w podstawie programowej, których przeprowadzenie nie jest obowiązkowe – nie wymaga tego procedura legislacyjna.
Celem pre-konsultacji, które odbyły się w dniach od 12 do 21 lutego br. w tym w formie spotkań online, było uzyskanie ewentualnych uwag merytorycznych m.in. dyrektorów szkół oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych zajmujących się oświatą, przedstawicieli organizacji zrzeszających nauczycieli - odnoszących się do zaproponowanego ograniczenia treści nauczania z zakresu poszczególnych przedmiotów. Otrzymane uwagi posłużyły ekspertom do opracowania końcowej propozycji projektu zmian w podstawie programowej poszczególnych przedmiotów. Projekty nowelizacji rozporządzeń ministra edukacji w sprawie podstawy programowej będą przedmiotem konsultacji publicznych, opiniowania i uzgodnień międzyresortowych – zgodnie z obowiązującą procedurą legislacyjną oraz zostaną upublicznione na stronach Rządowego Centrum Legislacji i Ministerstwa Edukacji Narodowej - najpóźniej do końca kwietnia br.
Resort edukacji przywrócił rangę Instytutowi Badań Edukacyjnych, który jest bardzo istotnym podmiotem badawczym, prowadzącym interdyscyplinarne badania naukowe nad funkcjonowaniem i efektywnością systemu edukacji w Polsce, przygotowuje raporty i sporządza ekspertyzy. Instytut Badań Edukacyjnych angażuje się różnorodne działania edukacyjne zakrojone na szeroką skalę, a także spełnia istotną funkcję doradczą i wspiera Ministerstwo Edukacji Narodowej w realizacji działań w zakresie poprawy efektywności polskiej edukacji.
Reasumując, w Ministerstwie Edukacji Narodowej są prowadzone zintensyfikowane prace w zakresie zmiany podstaw programowych i ramowych planów nauczania. Równocześnie prowadzone są analizy dotyczące potrzeby wprowadzenia zmian w poszczególnych obszarach systemu edukacji. W kolejnych latach (począwszy od roku szkolnego 2026/2027), podczas prac prowadzonych przez resort edukacji nad całościowymi zmianami w podstawie programowej kształcenia ogólnego i ramowych planach nauczania, podjęte zostaną m.in. decyzje w zakresie realizacji obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Wprowadzanym obecnie oraz planowanym w przyszłości zmianom przyświeca cel, aby polska szkoła stała się miejscem bezpiecznym i przyjaznym dla wszystkich uczniów i nauczycieli, a także nowoczesnym, które uczy efektywnie oraz przygotowuje młodych ludzi do wyzwań dynamicznie zmieniającego się świata.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] 10 kwietnia 2024 r. do konsultacji publicznych, opiniowania oraz uzgodnień międzyresortowych został skierowany projekt rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół.