w sprawie finansowania przez UE obrony polskiej granicy z Białorusią
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 22-04-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 2265 Pana Posła Daniela Milewskiego w sprawie finansowania przez UE obrony polskiej granicy z Białorusią, na podstawie stanowiska Straży Granicznej (SG) uprzejmie informuję, że tytułem Wieloletnich Ram Finansowych UE na lata 2021-2027 SG planuje pozyskać środki w wysokości około 1 582 mln zł, w tym 266,5 mln zł w obszarze Azylu, Migracji i Integracji. Przedmiotowe środki dotyczą zabezpieczenia całej granicy państwa oraz zwalczania nielegalnej migracji na terytorium RP. Dotychczas Komisja Europejska zaakceptowała 7 działań szczególnych dotyczących sytuacji nadzwyczajnych o wartości 764 mln zł. Ponadto, są finalizowane prace w zakresie uruchomienia środków Polskiego Programu Funduszu Azylu, Migracji i Integracji w wysokości 223,5 mln zł z przeznaczeniem na organizowanie powrotów przymusowych, współpracę z państwami trzecimi w zakresie identyfikacji i powrotów, wzmocnienia kompetencji i kwalifikacji SG w obszarze powrotów, rozbudowę Systemu Obsługi Cudzoziemców, budowę i modernizację ośrodków dla cudzoziemców oraz utworzenie placówek aglomeracyjnych SG.
Jednocześnie, jak przekazała SG, jest procedowany nabór projektów w ramach Polskiego Programu Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego na lata 2021-2027. W dniu 22 marca 2024 r. SG przekazała do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji propozycje projektowe o wartości 33 mln zł dotyczące podnoszenia kwalifikacji funkcjonariuszy SG w obszarze zwalczania przestępczości zorganizowanej, kryminalnej analizy operacyjnej, kontrterroryzmu, odprawy granicznej oraz ochrony zewnętrznej granicy UE, szkoleń taktyczno-strzeleckich, zapobiegania i zwalczania przestępczości poprzez szkolenia międzynarodowe oraz kryminalistyki.
Dodatkowo, w ramach Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (IZGW) na lata 2021-2027, Departament Funduszy Europejskich Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, jako Instytucja Zarządzająca m.in. dla IZGW, zawarł następujące porozumienia finansowe na realizację projektów dotyczących ochrony granicy polsko-białoruskiej, których beneficjentem jest Komendant Główny SG:
Niezależnie od powyższego, w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, SG realizuje projekt nr KPOD.05.11-IP.09-0003/23 pn.: „Stworzenie mobilnej infrastruktury Straży Granicznej umożliwiającej reagowanie w sytuacjach kryzysowych” o wartości 21 627 164 zł.
Jednocześnie jest planowana „Modernizacja zabezpieczenia granicy państwowej na odcinku lądowej granicy z Republiką Białorusi w zakresie bariery elektronicznej i fizycznej”, której koszt będzie znany po wyłonieniu wykonawcy.
Natomiast w kwestii kosztów związanych z obroną polskiej granicy z Białorusią SG przekazała, że w 2023 r. przedmiotowe wydatki wyniosły 58 058 tys. zł.
Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego nielegalnej migracji informuję, że w celu sprawnego i skoordynowanego działania na szczeblu krajowym decyzją Komendanta Głównego SG powołano Zespół Zadaniowy, którego celem jest zwalczanie nielegalnej migracji z kierunku Białorusi. Tożsamy zespół powołano także w zakresie zwalczania nielegalnej migracji tzw. „szlakiem bałkańskim”. W skład zespołów zadaniowych wchodzą przedstawiciele pionu operacyjno-śledczego SG szczebla centralnego i terenowego.
Ponadto, na płaszczyźnie międzynarodowej, w ścisłej współpracy z EUROPOLEM i współpracy bilateralnej, są realizowane czynności ukierunkowane na identyfikowanie grup przestępczych i organizatorów nielegalnej migracji przez terytorium Polski m.in. przy wykorzystaniu narzędzi analitycznych do przetwarzania informacji pozyskiwanych z różnych źródeł. W szczególności w zakresie zwalczania nielegalnej migracji „kanałem wschodnim” jest prowadzona intensywna wymiana informacji oraz są koordynowane działania w ramach powołanej – na poziomie Europolu – specjalnej, operacyjnej grupy zadaniowej OTF FLOW – OTF FLOW2. W ramach przedmiotowego przedsięwzięcia SG, jako jeden z liderów projektu, zintensyfikowała wymianę informacji przede wszystkim z państwami najbardziej dotkniętymi narastającą presją migracyjną, tj. z Litwą, Łotwą, Estonią oraz z państwami zagrożonymi tzw. migracją wtórną, tj. Niemcami i Finlandią. W tym zakresie są realizowane wspólne spotkania roboczo-koordynacyjne, video-konferencje, a także działania stricte operacyjne w ramach wspólnych Joint Action Day.
Straż Graniczna realizuje działania w ramach drugiej, specjalnej operacyjnej grupy zadaniowej, działającej pod auspicjami Europolu – OTF VISTULA. W tym zakresie jest prowadzona robocza wymiana informacji ze Słowacją, Czechami, Węgrami, Niemcami, Litwą, Łotwą, Estonią, Ukrainą i Austrią.
W zakresie zwalczania nielegalnej migracji SG prowadzi około 130 złożonych przedsięwzięć operacyjno-śledczych, w tym odnośnie do „kanału wschodniego” około 50 spraw.
W wyniku działań służbowych, ukierunkowanych bezpośrednio na zwalczanie nielegalnej migracji „kanałem wschodnim” („białoruskim”) realizowanych przez Podlaski Oddział SG i Nadbużański Oddział SG w 2024 r. zarzuty przedstawiono 74 sprawcom (organizatorom/pomocnikom/kurierom), z czego 23 tymczasowo aresztowano. Sprawcami są głównie cudzoziemcy pochodzący z Ukrainy, Gruzji, Białorusi, Uzbekistanu, Tadżykistanu, Mołdawii, a także obywatele RP.
Skutecznym narzędziem w walce z osobami zaangażowanymi w organizowanie nielegalnej migracji jest stosowanie, oprócz sankcji karnych, sankcji administracyjnej[4] w postaci zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen, który wynosi od 5 do 10 lat.
Wykorzystywane są także informacje sygnalne na temat przemieszczających się grup cudzoziemców uzyskiwane od oficerów łącznikowych w krajach ościennych i krajach pochodzenia migrantów.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Porozumienie finansowe zostało podpisane 13 września 2023 r.
[2] Porozumienie finansowe zostało podpisane 4 grudnia 2023 r.
[3] Porozumienie finansowe zostało podpisane 12 stycznia 2024 r.
[4] Przewidzianej w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, z późn. zm.).