w sprawie zapowiedzi likwidacji Funduszu Kościelnego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański
Warszawa, 11-04-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 2271 Pana Posła Daniela Milewskiego w sprawie zapowiedzi likwidacji Funduszu Kościelnego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje pozostające w zakresie właściwości ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
Odnosząc się do pytania o „główne przesłanki dla decyzji o likwidacji Funduszu Kościelnego” uprzejmie informuję, że likwidacja lub zmiana formuły funkcjonowania Funduszu Kościelnego jest w szczególności konsekwencją zapowiedzi przedwyborczych.
Zgodnie z zarządzeniem nr 5 Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2024 r.[1] został powołany Międzyresortowy Zespół do spraw Funduszu Kościelnego[2]. Stosownie do § 2 zarządzenia do zadań Zespołu należy m.in. przeprowadzanie analiz oraz wypracowanie koncepcji zmiany funkcjonowania Funduszu Kościelnego.
Należy wskazać, że podczas prac Zespołu będą rozpatrywane różne rozwiązania merytoryczne, zaś jedną z przesłanek wyboru jest utrzymanie właściwych relacji między Państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi.
Niezależnie od powyższego pragnę wskazać, że już ratio legis ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego[3] była okoliczność, że Fundusz Kościelny miał stanowić formę rekompensaty dla kościołów i innych związków wyznaniowych za nieruchomości ziemskie związków wyznaniowych przejęte przez Państwo.
Należy również zauważyć, że po 1989 r. możliwości rekompensowania strat kościołom i innym związkom wyznaniowym zwiększyły się, zwłaszcza wobec Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej. Nowymi formami rekompensaty były, między innymi, postępowania regulacyjne prowadzone przez Komisję Majątkową oraz możliwość nieodpłatnego przekazania kościelnym osobom prawnym na własność gruntów znajdujących się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Stosownie do Sprawozdania z działalności Komisji Majątkowej w latach 1989-2011, w toku zakończonych postępowań regulacyjnych Komisja Majątkowa przekazała kościelnym osobom prawnym nieruchomości o łącznym obszarze 65 537,9704 hektarów oraz rekompensatę i odszkodowania w wysokości 143 534 231,41 zł.
Z poważaniem
z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
(podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym)
[1] W sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego, M.P. z 2024 poz. 17, dalej – zarządzenie.
[2] Dalej – Zespół.
[3] Dz. U. Nr 9, poz. 87, z późn. zm.