Odpowiedź na interpelację nr 2361

w sprawie bezpieczeństwa ludności cywilnej

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 10-04-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 2361 Panów Posłów Dariusza Mateckiego, Norberta Jakuba Kaczmarczyka, Sebastiana Kalety, Sebastiana Łukaszewicza, Marcina Romanowskiego i Piotra Uruskiego w sprawie bezpieczeństwa ludności cywilnej, uprzejmie informuję co następuje.

Na wstępie należy podkreślić, że kwestia bezpieczeństwa ludności stanowi absolutny priorytet działań resortu spraw wewnętrznych i administracji oraz Rządu. W związku z powyższym jednym z najważniejszych rozwiązań legislacyjnych, nad którym pracuje obecnie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) jest projekt ustawy o ochronie ludności, który ureguluje m.in. kwestie dotyczące obrony cywilnej. Aktualnie w MSWiA trwają intensywne, zaawansowane prace nad projektem. Proces ustalania ostatecznego kształtu powyższego projektu odbywa się w ramach ścisłej współpracy m.in. z ekspertami z Ministerstwa Obrony Narodowej. Jednocześnie są prowadzone konsultacje ze stroną samorządową, organizacjami pozarządowymi oraz środowiskiem akademickim – co wpływa na ciągłą ewaluację różnych aspektów omawianego projektu. Przyjęty proces tworzenia projektu ustawy pozwoli wypracować kompleksowe rozwiązania oraz optymalizować wykorzystanie istniejących systemów na rzecz bezpieczeństwa obywateli.

Nowa ustawa będzie całościowo regulować kwestie związane z ochroną ludności i obroną cywilną, uwzględniając przy tym współczesne wyzwania i zagrożenia dla ludności. Przedmiotowy projekt ustawy jest przygotowywany w oparciu o dobre praktyki, doświadczenia służb ratowniczych, wnioski z kontroli Najwyższej Izby Kontroli, analizy rozwiązań systemowych w krajach europejskich oraz wnioski z prac naukowych i badawczych w obszarze ochrony ludności.

Najważniejsze obszary tematyczne stanowiące główne filary założeń ustawy o ochronie ludności obejmują:

• System ostrzegania i alarmowania – bardzo ważnym elementem nowych przepisów będzie system ostrzegania i alarmowania ludności w przypadku wystąpienia zagrożenia. Za utrzymanie systemu będą odpowiedzialne poszczególne szczeble administracji;
• Ewakuacja i przyjęcie ludności – przygotowane w tym zakresie przepisy unormują kwestie dotyczące planów ewakuacji ludności na wypadek zagrożenia dla gmin, powiatów, województw i całego kraju, które będą uzgadniane m.in. z właściwymi organami wojskowymi;
• Schrony i ukrycia dla ludności – opracowane w przedmiotowym obszarze rozwiązania uregulują kwestie schronów i ukryć doraźnych na potrzeby ludności. Powstanie system ich ewidencji, utrzymywania i budowania. Zapewnione zostanie wsparcie finansowe realizacji omawianych przedsięwzięć. W ustawie zostanie również określona odpowiedzialność za utrzymanie systemu na poszczególnych szczeblach administracji;
• Wzmacnianie społecznej odporności – w tej kwestii istotnym elementem regulacji jest przygotowanie społeczeństwa do właściwych zachowań w sytuacjach zagrożenia, z czym wiązać się będzie m.in. organizacja szkoleń i ćwiczeń. W powyższych działaniach zostanie uwzględniona rola obywateli, organizacji pozarządowych oraz zawodowych służb ratowniczych;
• Budowanie zasobów i struktur ochrony ludności i obrony cywilnej – zdefiniowana zostanie w tym obszarze struktura i rola organów ochrony ludności na różnych szczeblach administracyjnych, takich jak gmina, powiat, województwo i kraj. Określone zostaną ich zadania, kompetencje oraz zasady współpracy. Rozwiązania będą zawierać również regulacje dotyczące tworzenia i utrzymywania zasobów ochrony ludności;
• Funkcjonowanie ochrony ludności w czasie wojny – nowe przepisy uregulują także sposób funkcjonowania systemu ochrony ludności w czasie pokoju, w stanie wojennym oraz w czasie wojny. Podmioty ochrony ludności, które realizują zadania ratownicze i ochronne w czasie pokoju zostaną – w czasie wojny – przekształcone w struktury obrony cywilnej.
• Finansowanie – wśród kluczowych elementów nowych rozwiązań należy wskazać finansowanie zadań ochrony ludności. Zostanie utworzony Państwowy Fundusz Ochrony Ludności, który będzie składał się z funduszu centralnego (jego dysponentem będzie minister właściwy do spraw wewnętrznych) i funduszy wojewódzkich (których dysponentami będą wojewodowie).

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji będzie krajowym organem obrony cywilnej i będzie podejmował wszelkie niezbędne działania, aby zapewnić bezpieczeństwo Polaków w sytuacji zagrożeń, które mogę mieć miejsce w czasie pokoju, jak i wojny.

Zostanie także utworzony Rządowy Zespół Ochrony Ludności, którego przewodniczącym będzie Minister SWiA.

Przewidywany termin skierowania projektu ustawy o ochronie ludności do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji społecznych to drugi kwartał br.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji