w sprawie emerytury bez podatku i składek
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Sebastian Gajewski
Warszawa, 06-05-2024
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 2391 Pana Posła Dariusza Mateckiego wraz z grupą posłów w sprawie emerytury bez podatku i składek, po uzyskaniu stosownych informacji z Ministerstwa Finansów, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
W momencie wprowadzenia podatku dochodowego od osób fizycznych, począwszy od 1992 r., wszystkie krajowe emerytury, renty oraz wynagrodzenia za pracę zostały ubruttowione, tj. podwyższone o kwotę należnego podatku w taki sposób, aby po potrąceniu podatku wypłacone świadczenie nie było niższe od świadczenia, jakie przysługiwało przed wprowadzeniem podatku dochodowego.
Odstąpienie od opodatkowania emerytur i rent, rozumiane jako ich wypłata w kwocie brutto, zwiększyłoby dochody pozostające w dyspozycji osób pobierających te świadczenia. Wypada jednak wskazać, że stosownie do postanowień art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy PIT[1], składki zapłacone w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących, albo potrącone w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika, podlegają odliczeniu od dochodu, który stanowi podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że kwoty składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe obniżają podstawę opodatkowania. W rezultacie – posługując się pewnym uproszczeniem – można przyjąć, że skoro emerytury i renty pochodzą ze składek, to niejako składki opodatkowane są po raz pierwszy przy wypłacie tych świadczeń.
Jednocześnie informuję, że Rząd jest w pełni zgodny co do tego, że system podatkowy powinien być sprawiedliwy i przyjazny, a obciążenia podatkowe adekwatne do zdolności płatniczej, w tym w szczególności – emerytów i rencistów. Wynika to wprost z ustaleń programowych „Koalicji 15 października”.
Jedna z propozycji, która jest rozpatrywana w ramach realizacji tej zapowiedzi, dotyczy podwyższenia kwoty wolnej w podatku PIT (podatku dochodowym od osób fizycznych). Dziś wynosi ona 30 000 zł, co powoduje, że od emerytury czy też renty w wysokości do 2500 zł nie powstaje zobowiązanie podatkowe w podatku PIT.
Obecnie analizowana jest możliwość podwojenia tych kwot, tak aby podatek PIT nie był pobierany od dochodów nieprzekraczających rocznie 60 000 zł, a miesięcznie 5000 zł. Dotyczy to wszelkich dochodów, do których ma zastosowanie skala podatkowa, zatem również uzyskanych z tytułu emerytury, czy renty.
Koszt tej zmiany został już wstępnie obliczony. Według szacunków Ministerstwa Finansów z wykorzystaniem modelu mikrosymulacyjnego na danych waloryzowanych na 2025 r. wprowadzenie kwoty wolnej w wysokości 60 000 zł rocznie spowoduje spadek dochodów sektora publicznego z podatku PIT względem scenariusza bazowego (tj. bez zmian) o około 52,5 mld zł.
O tyle zmniejszyłyby się wpływy z podatku PIT dla sektora finansów publicznych, to jest zarówno dla budżetu państwa, jak i dla jednostek samorządu terytorialnego, które partycypują w tych wpływach.
Kwota ta jest znacząca, dlatego decyzję co do momentu podwyższenia kwoty wolnej, Rząd podejmie po przeprowadzeniu audytu stanu finansów publicznych. Decyzja ta musi być bowiem podjęta w oparciu o rzetelne dane. Celem nadrzędnym jest bowiem stabilność (równowaga) finansów publicznych. Jest ona niezmiernie ważna dla właściwego funkcjonowania gospodarki i zachowania bezpieczeństwa społeczno-ekonomicznego obywateli, zarówno na poziomie centralnym, jak i lokalnym.
Z tych też względów zmiany dotyczące podniesienia kwoty wolnej od podatku do 60 000 zł (a co za tym idzie również emerytury bez podatku do 5 000 zł) będą w pierwszej kolejności przedmiotem szerokich konsultacji. Ważne jest, aby były one przyjęte w konsensusie ze stroną samorządową i społeczną, a ponadto, aby wszyscy zainteresowani, w szczególności podatnicy, płatnicy, księgowi, dostawcy usług IT, mieli możliwość zapoznania się z proponowanymi zmianami, jak i ostatecznie uchwalonymi, tak aby było wystarczająco dużo czasu dla przygotowań do prawidłowego ich zastosowania w praktyce.
Uprzejmie informuję, że z chwilą gdy rząd rozpocznie prace związane z podwyższeniem kwoty wolnej od podatku, informacja w tej sprawie zostanie podana do publicznej wiadomości. Projekt ustawy zostanie wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wraz podaniem jego celu, przyczyn i potrzeby wdrożenia planowanych rozwiązań, a także ich istoty. Podany będzie również przewidywany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów. Szczegółowe wyjaśnienia w odniesieniu do każdej z tych kwestii zostaną zawarte w uzasadnieniu projektu, którego integralną częścią jest OSR (Ocena Skutków Regulacji).
Jednocześnie nadmieniam, że kwestie dotyczące składki zdrowotnej pozostają w gestii Ministra Zdrowia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
[1] ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226, z późn. zm.)