w sprawie rzekomych przestróg przed Rosją w latach 2007-2014
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 01-05-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 2457 Pana Posła Pawła Jabłońskiego w sprawie rzekomych przestróg przed Rosją w latach 2007-2014 przedstawiam poniższą odpowiedź.
Premier Donald Tusk oraz Rząd RP wielokrotnie wyrażał jednoznaczne stanowisko w odniesieniu do polityki Kremla oraz zagrożeń płynących ze strony Rosji.
Na szczególne odnotowanie zasługują w tym kontekście zabiegi Premiera Donalda Tuska oraz Rządu RP w przededniu Szczytu NATO w 2008 r. w Bukareszcie, na którym uzgodniono, że Ukraina i Gruzja zostaną członkami NATO. Premier ostrzegał wówczas sojuszników przed rosyjskim ekspansjonizmem oraz jego potencjalnymi konsekwencjami dla Europy Środkowej i Wschodniej. Premier D. Tusk, we wszystkich rozmowach z unijnymi partnerami, zwracał także uwagę na potrzebę zachowania jedności europejskiej wobec działań Moskwy, które mogłyby prowadzić do destabilizacji sytuacji w regionie. O potrzebie zachowania solidarności europejskiej w polityce wobec Rosji Premier D. Tusk mówił podczas wizyty w Polsce premiera Finlandii Matti Vanhanena, 29 maja 2008 r. Krytycznie o działaniach Rosji w Gruzji Premier D. Tusk wypowiadał się m. in. w trakcie szczytu premierów krajów Grupy Wyszehradzkiej i państw bałtyckich, który odbył się 5 listopada 2008 r. w Warszawie. Elementem tych wysiłków były też zabiegi o zapewnienie amerykańskiej obecności wojskowej w Polsce oraz regionie EŚW.
Rząd RP na czele z premierem D. Tuskiem aktywnie zabiegał o to, żeby Polska uczestniczyła we współkształtowaniu wymiaru wschodniego Unii Europejskiej. Taka deklaracja znalazła się w exposé Premiera, wygłoszonym w listopadzie 2007 r. Jednym z namacalnych dowodów jej realizacji stała się polsko - szwedzka inicjatywa Partnerstwa Wschodniego, której celem jest zacieśnianie współpracy UE z państwami regionu postsowieckiego oraz ich zbliżenie do standardów europejskich.
We wskazanym okresie krytyczna ocena polityki i działań Federacji Rosyjskiej była przez Premiera Donalda Tuska prezentowana również podczas spotkań z rozmówcami amerykańskimi i kanadyjskimi. Polityka wobec Rosji była m.in. przedmiotem rozmów Premiera D. Tuska z Prezydentem Stanów Zjednoczonych Barackiem Obamą, podczas spotkania w Pradze 8 kwietnia 2010 roku, jak również podczas wizyty Prezydenta B. Obamy w Warszawie 3 czerwca 2014 r. Stała się ona również przedmiotem rozmowy Prezesa RM z ówczesnym Wiceprezydentem USA Josephem Bidenem podczas wizyty, którą złożył on w Warszawie 18 marca 2014 r., jak również w trakcie rozmowy telefonicznej obu polityków 4 września 2014 r. Stanowcza ocena polityki Rosji pojawiła się ponadto w rozmowach z Premierem Kanady Stephenem Harperem, w trakcie jego wizyty w Polsce 4 czerwca 2014 r.
Bezpośrednio po rosyjskiej aneksji Krymu Premier D. Tusk w komentarzach dla mediów podkreślał brak akceptacji dla polityki Moskwy zmierzającej do pogwałcenia niepodległości Ukrainy oraz jej integralności terytorialnej. Przestrzegał przed „nową Jałtą”, która mogłaby doprowadzić do zaakceptowania aneksji Krymu przez wspólnotę międzynarodową. Ostrzegał również, że mamy do czynienia z konfliktem, który może przerodzić się w wojnę. Deklarował, że Polska nie może pozwolić światu odwrócić się od Ukrainy.
Warto odnotować także szereg wystąpień Prezesa Rady Ministrów podczas debat sejmowych, w tym na pierwszym marcowym posiedzeniu parlamentu w 2014 r., kiedy podkreślał, że Europa i świat nie mogą przejść obojętnie wobec rosyjskiej agresji na Krymie, a „każdy, kto akceptuje ingerencję obcego państwa w sprawy Ukrainy, kto uważa, że można uzyskać pokój przez ustępstwa jest w błędzie. Tego uczy historia Europy. Ustępstwo nie jest drogą do zachowania pokoju”. Było to jedno z serii wezwań do jedności Zachodu w obliczu agresji rosyjskiej, którego wyrazem było też polskie poparcie dla sankcji przyjmowanych na forum UE. Od 2014 r. Polska konsekwentnie mobilizuje państwa zachodnie do nakładania środków ograniczających na Rosję w związku z jej agresją na Ukrainę.
To za sprawą konsekwentnego stanowiska Rządu oraz Premiera Donalda Tuska na przestrzeni 2014 roku, w obliczu rosyjskiej okupacji Krymu i Donbasu, udało się znacząco wzmocnić bezpieczeństwo PL podczas Szczytu Sojuszu Północnoatlantyckiego w Newport w 2014 roku. Zapadły na nim m. in. decyzje w zakresie podwyższenia gotowości sił odpowiedzi Sojuszu, jak również ustalenia dot. wzmocnienia jego wschodniej flanki. To w Newport zapadła decyzja o utworzeniu sił natychmiastowego reagowania czyli tzw. szpicy NATO.
W odniesieniu do kwestii działań podejmowanych w celu wpłynięcia na kanclerza RFN Olafa Scholza w sprawie przekazania Ukrainie pocisków Taurus pragnę zapewnić, że temat ten jest kluczowym elementem wszystkich kontaktów dwustronnych, na różnych szczeblach administracji rządowej.
Polska podejmuje liczne inicjatywy i aktywnie apeluje do wszystkich sojuszników i partnerów, w tym do Niemiec, o mobilizację w każdym możliwym kontekście wsparcia militarnego Ukrainy, w tym w ostatnim okresie- w szczególności w zakresie obrony powietrznej. Wspomniane apele dotyczą również pocisków manewrujących Taurus, które byłyby niezwykle ważnym elementem wzmocnienia potencjału sił ukraińskich w zakresie obrony przed rosyjskimi atakami z powietrza.
We wskazanym w interpelacji okresie odbyło się wiele rozmów Premiera D. Tuska, w trakcie których poruszano również kwestię polityki Federacji Rosyjskiej i jej implikacji dla sytuacji w regionie. Odwołanie się do konkretnych notatek z tak długiego okresu wymagałoby szczegółowej i długotrwałej kwerendy.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu