do ministra edukacji
w sprawie realizacji funkcji wychowawczej szkoły, w szczególności zadań wychowawczych i profilaktycznych w kontekście ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży
Zgłaszający: Jan Michał Dziedziczak
Data wpływu: 24-04-2024
Szanowna Pani Minister,
funkcja wychowawcza szkoły w polskim systemie oświatowym stanowi jedno z kluczowych zadań, które są zapisane w przepisach Prawa oświatowego. Odpowiedzialność za wychowanie uczniów jest równie ważna, co kształcenie, a obie sfery powinny się wzajemnie uzupełniać.
Właściwe spełnianie funkcji wychowawczej przez szkołę zapewnia:
1) kompleksowy rozwój uczniów: zgodnie z art. 1 ustawy Prawo oświatowe, szkoła ma obowiązek dbać nie tylko o rozwój intelektualny uczniów, ale także o ich rozwój emocjonalny, społeczny i moralny. Tak zintegrowany rozwój osobowości młodych ludzi jest nieodłącznym celem edukacyjnym i wychowawczym, który zapewnia zdolność do pełnienia ról społecznych, w tym rodzinnych, obywatelskich oraz zawodowych w przyszłości;
2) kształtowanie postaw i wartości: polskie prawo oświatowe zakłada, że szkoła ma za zadanie wpajać uczniom uniwersalne wartości, takie jak szacunek, uczciwość, odpowiedzialność czy troska o dobro wspólne. Te wartości są fundamentalne dla funkcjonowania zdrowego społeczeństwa i są zasadne z punktu widzenia zarówno etycznego, jak i prawno-społecznego;
3) zapobieganie patologiom społecznym: szkoła, jako instytucja edukacyjno-wychowawcza, odgrywa ważną rolę w profilaktyce problemów społecznych, takich jak: agresja, przemoc, narkomania, depresja czy demoralizacja i jej skutki. Ustawodawca zobowiązuje szkoły i placówki oświatowe do podejmowania działań prewencyjnych i edukacyjnych w tych obszarach, mających na celu ochronę zdrowia i bezpieczeństwa uczniów;
4) wspieranie rodziców w procesie wychowawczym: polskie prawo jasno wskazuje na obowiązek wspomagania przez szkołę wychowawczej roli rodziny (art. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe). Rodzice i szkoła powinni współpracować na zasadzie partnerstwa, dążąc do jak najlepszego rozwoju każdego ucznia. Jednocześnie oświata w Rzeczypospolitej Polskiej kieruje się zasadami zawartymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, uznając prymat rodziców w wychowaniu swoich dzieci.
W świetle powyższego, niepokój budzą publiczne wypowiedzi Pani Minister Barbary Nowackiej wygłoszone w dniu 28 lutego br. podczas konferencji „Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. Wspólna praca, najlepsze rozwiązania”. Dlatego oczekuję udzielenia odpowiedzi na następujące pytania:
1. Kto i na podstawie jakich kryteriów będzie wyznaczać granice dotyczące współpracy szkoły z rodzicami (wypowiedź Pani Minister: „Rodzic musi być wysłuchany, ale też w pewnych granicach”)?
2. Dlaczego wsparcie wychowawczej funkcji rodziny i udzielanie pomocy psychologiczno–pedagogicznej rodzicom poprzez doskonalenie ich kompetencji wychowawczych (pedagogizacja) jest uznawane przez Panią Minister jako przykra konieczność („Nie chciałabym, aby szkoła zajmowała się edukowaniem rodziców, ale też bardzo często zajmować się tą edukacją musimy”)?
3. Jakiego typu polityki potrzebne są polskiej szkole w celu wprowadzenia „realnej polityki pomocy psychologicznej w szkole” i na czym dokładnie mają one polegać („Potrzebne są polityki, które doprowadzą do tego, że w szkołach będzie realna polityka pomocy psychologicznej”)?
4. Na podstawie jakich danych naukowych Pani Minister twierdzi, że przez 8 ostatnich lat pogłębiały się kryzysy w szkole poprzez zaprzeczanie neuroróżnorodności oraz negowanie, "że świat jest bardziej skomplikowany niż wyłącznie rzymskokatolicka wizja heteroseksualnego świata” [„W środowisku szkolnym kryzys widać bardzo wyraźnie (…). Musimy nadrobić ostatnie 8 lat, które zamiast wspierać polską młodzież bardzo często pogłębiały te kryzysy zaprzeczając chociażby neuroróżnorodności, zaprzeczając temu, że świat jest bardziej skomplikowany niż wyłącznie rzymskokatolicka wizja heteroseksualnego świata”]?
5. W związku z tym, dlaczego zdaniem Pani Minister pogłębiały kryzys, a nie były wsparciem dzieci i młodzieży, podejmowane w ostatnich 8 latach, szczególnie w czasie i po pandemii COVID-19, m.in. następujące działania:
- ogólnopolskie programy ministra edukacji i nauki, np. „Program wsparcia psychologiczno-pedagogicznego uczniów i nauczycieli” realizowany przez UKSW, „WF z AWF – aktywny powrót uczniów do szkoły”, „Program wsparcia edukacji”,
- zwiększenie w roku 2022 liczby godzin udzielania pomocy psychologiczno–pedagogicznej w szkole i wyrównywania szans,
- wprowadzenie od września 2022 r. ustawowych regulacji dotyczących standaryzacji zatrudnienia nauczycieli specjalistów w szkołach (w tym psychologów, pedagogów, pedagogów specjalnych),
- wypracowanie "Międzysektorowej strategii na rzecz zdrowia dzieci na lata 2023–2027",
- reforma psychiatrii dzieci i młodzieży - wraz z początkiem kwietnia 2020 r. swoją działalność rozpoczęły już ośrodki środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej – I poziom referencyjny nowego systemu ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży,
- opracowany i przyjęty pierwszy Krajowy Plan Przeciwdziałania Przestępstwom Przeciwko Wolności Seksualnej i Obyczajności na Szkodę Małoletnich na lata 2023-2026?
Bardzo proszę o udzielenie odpowiedzi, odnosząc się do każdego z powyższych pytań.