Odpowiedź na interpelację nr 2766

w sprawie efektywności i postępów w realizacji działania 5.: Świadome i odpowiedzialne rodzicielstwo - działania edukacyjne dla młodzieży szkół ponadpodstawowych, w tym warsztatów psychoedukacyjnych "Wektory życia" przygotowanych w ramach realizacji priorytetu 5. programu kompleksowego wsparcia dla rodzin "Za życiem"

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz

Warszawa, 26-06-2024

Szanowny Panie Pośle,

działanie 5.5. Świadome i odpowiedzialne rodzicielstwo – działania edukacyjne dla młodzieży szkół ponadpodstawowych, jest jednym z pięciu działań przewidzianych w ramach priorytetu V. Koordynacja, edukacja, poradnictwo i informacja. Działanie 5.5 zaplanowano na lata 2022-2026.

Na podstawie art. 183 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe^[1], minister edukacji (wtedy minister edukacji i nauki) powierzył Ośrodkowi Rozwoju Edukacji wykonanie działania 5.5. związanego z podnoszeniem jakości edukacji.

Dotychczas zrealizowano:

1. opracowano i wydano program „Wektory życia“, który zawiera książkę pt. „Warsztaty dla uczniów szkół ponadpodstawowych Wektory życia. Scenariusze zajęć i prezentacje multimedialne“, a w niej 12 szczegółowych scenariuszy tematycznych.
2. Zakupiono 5 aplikacji webowych do wykorzystania w realizacji zajęć z młodzieżą.
3. Zaprojektowano tzw. Niezbędnik, czyli element wyposażenia programu, zawierający pomoce dydaktyczne, w tym gry edukacyjne do wykorzystania podczas prowadzenia zajęć oraz literaturę uzupełniającą (5 pozycji wydawniczych) dla nauczyciela w pracy z uczniem.
4. Opracowano program 50 godzinnego szkolenia dla trenerów wojewódzkich, zrekrutowano i przeszkolono 37 trenerów wojewódzkich.
5. W 2022 r. zorganizowano konferencję promocyjno-informacyjną „Rodzina w centrum pracy wychowawczej szkoły“.
6. Opracowano program 30 godzinnego szkolenia dla nauczycieli realizujących zajęcia profilaktyczne z uczniami oraz przeszkolono w 37 grupach 710 nauczycieli w 2023 r. Nagrano 6 webinariów z udziałem ekspertów z zakresu medycyny, biologii i psychologii - do realizacji przez trenerów wojewódzkich.
7. W wyniku przeprowadzonego postępowania przetargowego wyłoniono wykonawcę, który wyprodukował i spakował tzw. „Niezbędniki“. Przekazano je 710 nauczycielom, którzy ukończyli szkolenie. Składały się na nie: książka ze scenariuszami, 5 pozycji literatury uzupełniającej, materiały do gier psychoedukacyjnych, model pokazowy, pudła, długopisy, markery, torby, materiały reklamowo-konferencyjne.
8. W 2023 r. minister edukacji podpisał 92 porozumienia ze starostami i prezydentami miast na prawach powiatu. Przeszkoleni nauczyciele przeprowadzili po 4 zajęcia, w sumie dla 20 407 uczniów szkół ponadpodstawowych w ramach programu „Wektory życia“.
9. Dokonano ewaluacji zajęć pilotażowych dla uczniów klas drugich 3 szkół ponadpodstawowych (we Włocławku, Krakowie oraz w Warszawie), opracowano częściową ewaluację.
10. Rozwijano sieć współpracy, w tym przeprowadzono 4 spotkania on-line o tematyce promocji, realizacji szkoleń oraz zajęć z uczniami. Zapewniono wsparcie podczas procesu wdrażania programu „Wektory życia“, w tym osiągnięcie zaplanowanych efektów i wskaźników.
11. Przeprowadzono działania promocyjne, m.in. zamówiono materiały reklamowe: plakaty, ulotki, teczki konferencyjne. Przygotowana została interaktywna strona internetowa zawierająca kluczowe informacje o realizowanym programie, w tym część związana z jego ewaluacją.

Na zakończenie realizacji działania 5.5 minister edukacji ma zrealizować zaplanowane mierniki, tj.

• 32 przeszkolonych trenerów wojewódzkich;
• 4 000 przeszkolonych nauczycieli;
• 160 przeprowadzonych kursów dla nauczycieli;
• 20.000 godzin zajęć z uczniami;

w wartości nie mniejszej niż 75% ww. zaplanowanych mierników.

Na podstawie sprawozdań z realizacji zadania (do 31 grudnia 2023 r.) przesłanych od realizatorów programu „Za życiem“ wykazano dane, które zawiera tabela 1.

Tabela1. Dane dotyczące realizacji programu „Wektory życia“ w 2023 r.

W ramach zawartego porozumienia organ prowadzący szkołę ponadpodstawową, który przystąpił do programu „Wektory życia“ ma obowiązek zakończyć zadanie z dniem 31 sierpnia 2024 r. Zatem minister edukacji otrzyma do końca września tego roku sprawozdania z danymi dotyczącymi realizacji pozostałej liczby zajęć oraz liczby uczniów, które podsumuje.

Program „Wektory życia“, przed wprowadzeniem go do zainteresowanych zajęciami szkół, został poddany pilotażowi i wstępnej ewaluacji. Zajęcia z młodzieżą przeprowadzili trenerzy wojewódzcy. W wyniku oceny jakościowej tych zajęć sformułowano wnioski:

• wysoko oceniono program zajęć, pomoce jak i przydatność warsztatów dla uczestników;
• zauważono rozbieżność pomiędzy tematami wskazanymi przez trenerki jako najbardziej interesujące dla uczniów, a tymi, którymi oni sami byli najbardziej zainteresowani – uczniowie najwyżej ocenili tematy związane z miłością, rodziną i stylem życia;
• uczniowie podkreślili, że nikt im nie mówił o treściach dotyczących zdrowia prokreacyjnego;
• uczniowie docenili fakt, że ich poglądy były szanowane podczas realizacji zajęć w szkole.

Ponadto, w trakcie realizacji Programu przeprowadzono badanie ankietowe dotyczące zarówno oceny szkolenia dla nauczycieli jak i zajęć dla uczniów.

Wśród pytań ankietowych do nauczycieli, 4 pytania oceniane były w skali od 1 do 5, natomiast pozostałe wymagały odpowiedzi opisowej. Wszystkie uzyskane oceny okazały się wysokie, przewyższające średnią wartość 4. Jednocześnie wskazano na czynniki wpływające na niskie oceny:

• trudności organizacyjne w realizacji szkoleń;
• komunikacja z kierownictwem ośrodków doskonalenia nauczycieli oraz osobami odpowiedzialnymi za realizację programu w strukturach administracyjnych powiatów;
• potrzeba dostosowania programu do potrzeb młodzieży z niepełnosprawnościami.

Natomiast wyniki kwestionariusza ewaluacyjnego wypełnionego przez uczniów, wykazały, że ponad połowa młodzieży uczestniczącej w zajęciach jest zadowolona z jakości i treści przeprowadzonych zajęć. Na pytanie: Czy zajęcia skłoniły Cię do jakiejś zmiany w Twoim dotychczasowym sposobie myślenia bądź postępowania? 33,72% ankietowanych odpowiedziało „tak“.

Minister edukacji nie rezygnuje z realizacji działania 5.5. „Świadome i odpowiedzialne rodzicielstwo – działania edukacyjne dla młodzieży szkół ponadpodstawowych“. Po rozpoczęciu prac przez ekspertów nad nowym obowiązkowym przedmiotem edukacja zdrowotna oraz zapowiedzią likwidacji nieobowiązkowych zajęć wychowania do życia w rodzinie konieczna była także analiza treści programu „Wektory życia“. Po licznych spotkaniach o zdrowiu psychicznym ze środowiskiem oświatowym, medycznym, młodzieżą i jej rodzicami, stało się niezbędne uwzględnienie w treści programu dla uczniów szkół ponadpodstawowych: zwiększenia kompetencji psychospołecznych, budowania relacji, rozpoznawania i radzenie sobie z emocjami, wzmacniania więzi, unikania lub rozwiązywania sytuacji trudnych życiowo. Obecnie trwa recenzowanie propozycji scenariuszy zajęć.

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu

^[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 737.