w sprawie sytuacji edukacji specjalnej oraz funduszy na jej rozwój
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka
Warszawa, 28-06-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odniesieniu do sformułowanych przez Panią pytań uprzejmie informuję.
Ad 1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje w najbliższym czasie programy dofinansowania dla samorządów do budowy i remontów placówek organizujących kształcenie specjalne? Czy można się spodziewać tych środków w budżecie na rok 2025?
Zgodnie z przepisami art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe[1], organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów i zadań inwestycyjnych w tym zakresie.
Jednostka samorządu terytorialnego jest zobowiązana do finansowania (dotowania) szkół i placówek zgodnie z zasadami przyjętymi w ww. ustawie Prawo oświatowe, natomiast – zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych[2] – środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Dodatkowe środki w budżecie państwa, o które samorząd może ubiegać się w roku bieżącym[3] m.in. w celu realizacji zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych), zaplanowane są w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej.
Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy w poz. 45 pn. Środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami.
Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej Prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
O dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa, ogólnej i celowej jednostki samorządu terytorialnego, wnioskują za pośrednictwem wojewody.
Zgodnie z zapisami Umowy partnerstwa dla realizacji polityki spójności 2021-2027 w Polsce[4] szkoły specjalne i inne placówki, które prowadzą do segregacji lub utrzymania segregacji jakiejkolwiek grupy defaworyzowanej i/lub zagrożonej wykluczeniem społecznym, nie będą wspierane w zakresie infrastruktury i wyposażenia, w związku z tym w programie FERS położono nacisk na rozwój edukacji włączającej i wsparcie poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego. W Ministerstwie Edukacji Narodowej trwają obecnie prace koncepcyjne w zakresie dostępnej edukacji włączającej, ale również wsparcia uczniów i uczennic wymagających indywidualizacji kształcenia, także w szkołach specjalnych.
Szczegółowe wytyczne dotyczące nowych programów inwestycyjnych zostaną opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej, po zakończeniu plac legislacyjnych związanych z realizacją programu Ministra Edukacji Narodowej oraz przyznaniu środków przez Ministra Finansów na ich realizację.
Ad 2. Ile było w Polsce dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, w tym zwłaszcza całościowymi zaburzeniami rozwoju ze spektrum autyzmu w latach 2013-2023 w podziale na województwa oraz w podziale na zalecaną formę kształcenia (placówki zwykłe, klasy integracyjne, klasy specjalne, szkoły specjalne)?
W załączeniu przekazuję plik zawierający informacje o liczbie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, w tym liczbie orzeczeń wydanych z uwagi na autyzm, w tym zespół Aspergera w latach 2013-2024 z podziałem na województwa.
Do roku szkolnego 2018/2019 (włącznie) brak jest informacji o specyfice oddziału oraz edukacji domowej, dane te są prezentowane od roku szkolnego 2019/2020, bowiem w 2019 r. został zmieniony system informacji oświatowej - SIO, dane przed i po tym roku szkolnym były/są zbierane w różny sposób.
Ad 3. Ile było na przestrzeni lat 2013-2023 miejsc w szkołach publicznych i niepublicznych dla dzieci z orzeczeniami o kształceniu specjalnym, w tym zwłaszcza dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwoju ze spektrum autyzmu w podziale na województwa i przyjęte formy kształcenia jak w pkt 2.? Ile spośród tych dzieci znajdowało się w edukacji domowej prowadzonej przez podmioty publiczne i niepubliczne?
W Systemie Informacji Oświatowej nie są zbierane dane o liczbie dostępnych miejsc w szkołach dla uczniów z poszczególnymi rodzajami niepełnosprawności.
Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.[5], rodzice dziecka mają wyłączne prawo do decydowania o swoim dziecku, o ile prawo to nie zostanie im ograniczone lub nie zostaną go pozbawieni. Dotyczy to również wyboru szkoły, która zdaniem rodziców najlepiej zapewni realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym publicznej poradni specjalistycznej oraz odpowiednie do potrzeb dziecka warunki kształcenia, wychowania i opieki. Stanowisko takie przedstawiają wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego[6].
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 737
[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 754
[3] Można zakładać, rezerwy te będą również utworzone w kolejnym roku budżetowym.
[5] Dz. U. nr 78, poz. 483
[6] http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/1C31243F5D
http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/6934A4B032