Odpowiedź na interpelację nr 3072

w sprawie wspierania aktywności zawodowej osób po 50. roku życia

Odpowiadający: minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk

Warszawa, 24-09-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w związku z interpelacją poselską nr 3072 Pana Posła Daniela Milewskiego, w sprawie wspierania aktywności zawodowej osób po 50 roku życia, przekazuję poniższe informacje.

W kierowanym przeze mnie resorcie trwają prace nad projektem ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Projekt jest na etapie konsultacji zewnętrznych (nr w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów – UC29). W projektowanych przepisach osoby powyżej 50 roku życia, po zarejestrowaniu się jako bezrobotne, będą mogły skorzystać z pomocy oferowanej w powiatowym urzędzie pracy, na którą składają się:

• dofinansowanie wynagrodzenia przyznawane pracodawcy za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, a także zwolnienia go z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za osoby zatrudnione;
• bon na zasiedlenie (dotychczas dostępny tylko dla osób do 30 roku życia, przyznawany na wniosek bezrobotnego, który poza miejscem dotychczasowego zamieszkania zamierza poszukiwać zatrudnienia);
• pakiet aktywizacyjny, umożliwiający łączenie kilku form pomocy oferowanych w urzędzie pracy, kierowanych do jednego bezrobotnego, wobec którego niezbędne jest zastosowanie kompleksowego wsparcia;
• poradnictwo zawodowe;
• pośrednictwo pracy;
• sfinansowanie wybranego szkolenia;
• bon na kształcenie ustawiczne - w jego ramach powiatowy urząd pracy pokryje należność dla instytucji szkoleniowej za realizację jednego lub kilku szkoleń, lub należność dla instytucji realizującej studia podyplomowe, a także koszty potwierdzenia nabycia wiedzy i umiejętności lub koszty uzyskania dokumentów potwierdzających nabycie wiedzy i umiejętności;
• skierowanie do zatrudnienia subsydiowanego w domu pomocy społecznej albo w jednostce organizacyjnej wspierania rodziny i pieczy zastępczej przez okres do 12 miesięcy.

Na mocy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 475 z późn. zm.), dalej zwanej ustawą o promocji zatrudnienia, osoby powyżej 50 roku życia, rejestrując się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotne, mogą uzyskać pomoc w powrocie na rynek pracy i skorzystać z większości dostępnych form wsparcia.

W roku 2023 udział w tzw. aktywnych programach rynku pracy rozpoczęło 33,7 tys. bezrobotnych powyżej 50 roku życia (13,8% ogółu zaktywizowanych bezrobotnych), a w okresie od stycznia do kwietnia br. zaktywizowano 14,9 tys. osób powyżej 50 roku życia (16% wszystkich zaktywizowanych bezrobotnych). Osoby z tej grupy wiekowej najczęściej korzystały z możliwości uczestnictwa w pracach społecznie użytecznych, stażach, robotach publicznych i pracach interwencyjnych.

Specjalistyczną pomoc kierowaną do osób bezrobotnych w wieku 50+ świadczą w urzędach pracy doradcy zawodowi, udzielający porad ułatwiających zmianę kwalifikacji, wybór nowego zawodu i ponowne podjęcie zatrudnienia (jest to szczególnie istotne w przypadku osób tracących pracę po 50 roku życia). Doradcy przygotowują również, wraz z osobą bezrobotną, Indywidualny Plan Działania (IPD), uwzględniający podstawowe usługi rynku pracy wspierane instrumentami rynku pracy w celu skutecznej aktywizacji zawodowej. Pomoc udzielana przez powiatowy urząd pracy w ramach IPD jest dostosowana do indywidualnych uwarunkowań i potrzeb osoby bezrobotnej; uwzględnia jej wykształcenie, doświadczenie zawodowe oraz możliwości podjęcia pracy lub działalności gospodarczej. Osoby bezrobotne powyżej 50 roku życia mogą również skorzystać z pośrednictwa pracy świadczonego przez urzędy pracy. Jedną z najbardziej dogodnych form pośrednictwa pracy jest przeglądanie Centralnej Bazy Ofert Pracy (CBOP) i korzystanie z aplikacji mobilnej ePraca, prowadzonych i udostępnianych przez ministra właściwego do spraw pracy. W CBOP i ePracy upowszechniane są wszystkie aktualne oferty pracy, staży oraz przygotowania dorosłych. Bazy CBOP i ePracy aktualizowane i zasilane są codziennie przez wszystkie wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy. Znajdują się w nich również informacje o takich wydarzeniach jak szkolenia, targi pracy i giełdy pracy. Za pośrednictwem tych platform, osoby szukające pracy mają każdego dnia dostęp do kilkudziesięciu tysięcy rzetelnych i sprawdzonych ofert.

Wsparcie oferowane osobom po 50 roku życia, w ramach ustawy o promocji zatrudnienia, obejmuje również:

• jednorazowe środki na podjęcie działalności gospodarczej;
• refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy m. in. dla skierowanego bezrobotnego oraz poszukującego pracy niepozostającego w zatrudnieniu lub niewykonującego innej pracy zarobkowej opiekuna osoby niepełnosprawnej;
• pożyczkę na utworzenie stanowiska pracy oraz pożyczkę na podjęcie działalności gospodarczej.

Dodatkowo, w powiatowych urzędach pracy, dostępne są instrumenty wsparcia dedykowane wyłącznie osobom po 50 roku życia lub wspierające ich zatrudnienie, takie jak:

• wydłużenie, w przypadku bezrobotnych w wieku powyżej 50 lat oraz posiadających co najmniej 20 letni okres uprawniający do zasiłku dla bezrobotnych, terminu wypłacania tego zasiłku ze 180 dni do 365 dni;
• należny osobom powyżej 50 roku życia status osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, dzięki czemu mają one pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w programach specjalnych;
• dofinansowanie wynagrodzenia dla pracodawcy za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, który ukończył 50 rok życia, przez okres 12 miesięcy (jeżeli bezrobotny ukończył 50 lat, a nie ukończył 60 lat) lub 24 miesięcy (jeżeli bezrobotny ukończył 60 rok życia); dofinansowanie ze środków Funduszu Pracy wynosi maksymalnie 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie, zaś pracodawca finansuje z własnych środków pozostałą część wynagrodzenia przysługującego takiemu pracownikowi;
• wydłużenie okresu korzystania z prac interwencyjnych, tj. przez 24 miesiące dla bezrobotnych powyżej 50 roku życia, a w przypadku, gdy refundacja wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne jest dokonywana za co drugi miesiąc, nawet na okres do 4 lat;
• zwolnienie pracodawców z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przez 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które ukończyły 50 rok życia i w okresie 30 dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji bezrobotnych. Pracodawcy zatrudniający osoby w wieku powyżej 55 lat (kobiety) i 60 lat (mężczyźni) są całkowicie zwolnieni z obowiązku odprowadzania za nich składek na te fundusze.

Na finansowanie aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy, w tym także osób powyżej 50 roku życia, samorządy powiatów dysponują środkami Funduszu Pracy w wysokości 3 098 859 450 zł, przyznawanymi w ramach ustanowionych na dany rok limitów finansowania programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej. Środki są przyznawane na cały rok, a na konta powiatowych urzędów pracy trafiają w transzach miesięcznych. Finansowane z tej puli są wszystkie formy aktywizacji określone w ustawie, w tym m.in.: szkolenia, staże, prace interwencyjne, roboty publiczne czy dofinansowanie podejmowania działalności gospodarczej. Wyboru realizowanych form aktywizacji zawodowej dokonuje starosta, po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy.

Jeżeli przyznany limit okazuje się niewystarczający, samorządy powiatów mogą ubiegać się o dodatkowe środki z rezerw Funduszu Pracy, będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw pracy. 23 kwietnia br. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosił nabór wniosków o przyznanie środków z rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie programów aktywizacji zawodowej. Samorządy powiatów mogły wnioskować o środki na realizację programów aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy 50+. Aktualnie trwa weryfikacja i ocena złożonych wniosków.

Uzupełnianie umiejętności i kwalifikacji oraz przekwalifikowanie zgodnie z potrzebami rynku pracy może być finansowane również ze środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) i kierowane tak do pracodawców, jak i pracowników. Wydatkowanie środków w ramach KFS ma miejsce zgodnie z priorytetami ustalanymi przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w porozumieniu z Radą Rynku Pracy. Umożliwia to szybką reakcję na potrzeby szkoleniowe poszczególnych branż czy regionów. W roku bieżącym przyjęto łącznie 11 priorytetów – wśród nich wsparcie kształcenia ustawicznego osób po 45 roku życia.

Z wyrazami szacunku

Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej