w sprawie skuteczności międzynarodowej polityki współpracy regionalnej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 02-07-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3131 Pana Posła Daniela Milewskiego w sprawie skuteczności międzynarodowej polityki współpracy regionalnej, uprzejmie informuję, co następuje.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych wspiera regionalne inicjatywy współpracy międzynarodowej. Jesteśmy przekonani, że podejmowane przez samorządy w tym obszarze działania są dla nich jednym z kluczowych narzędzi służących rozwojowi regionu i rozwiązywaniu problemów lokalnych społeczności w różnych dziedzinach. Samorządy podejmując współpracę międzynarodową skutecznie wykorzystują ją dla podniesienia swojej atrakcyjności i konkurencyjności gospodarczej, rozwoju lokalnej przedsiębiorczości oraz pozyskiwania zagranicznych inwestorów. Działania samorządów i ich partnerów z regionów pozwalają także na zbliżenie społeczności lokalnych i ich wzajemne poznanie. Tym samym stanowią więc element budowy wizerunku naszego kraju na arenie międzynarodowej. Z drugiej zaś strony, samorządy są dla MSZ ważnymi partnerami w formułowaniu i realizacji priorytetów i zadań polskiej polityki zagranicznej.
Podstawowym elementem współpracy z samorządami w obszarze ich aktywności międzynarodowych jest realizacja zobowiązań ustawowych Ministerstwa Spraw Zagranicznych, polegających na udzielaniu zgód na realizację inicjatywy zagranicznej, przyjęcie i uchwalenie priorytetów współpracy zagranicznej województw, przystąpienie do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych czy do Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej. W ten proces wbudowany jest element kontrolno-monitorujący. MSZ przed udzieleniem zgody na podjęcie danej inicjatywy międzynarodowej przez jednostkę samorządu terytorialnego, bada zgodność planowanych działań z kierunkami polityki zagranicznej państwa i jego międzynarodowymi zobowiązaniami oraz prawem wewnętrznym.
Drugą formą współpracy z samorządami jest dążenie do wzmocnienia zaplecza merytorycznego samorządów i ich partnerów w obszarze współpracy zagranicznej. Samorządy mogą tu liczyć na pomoc merytoryczną i organizacyjną zarówno centrali MSZ, jak i placówek zagranicznych oraz współpracę z siecią koordynowanych przez MSZ Regionalnych Ośrodków Debaty Międzynarodowej.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych, po latach przerwy, powraca do regularnych kontaktów ze stroną samorządową. Podstawową platformą wymiany informacji jest dedykowany zespół Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Ponadto, MSZ pozostaje w bieżącym kontakcie z korporacjami samorządowymi i organizuje spotkania robocze (ostatnie odbyło się w kwietniu br., kolejne odbędzie się 26 czerwca br.), w trakcie których dyskutowane są najważniejsze bieżące kwestie, takie jak przygotowania do Prezydencji w Radzie UE czy współpraca z partnerami ukraińskimi. Na jesieni tego roku, po ostatecznym ukonstytuowaniu się władz regionów oraz w korporacjach, planowane jest spotkanie z udziałem nie tylko przedstawicieli organizacji reprezentujących , ale także samorządów.
Jeśli chodzi o analizy i raporty dotyczące współpracy międzynarodowej samorządów, to ministerstwo w ostatnich latach nie zlecało ani nie opracowywało tego typu materiałów. Niemniej jednak zagadnienie to jest przedmiotem badań prowadzonych w wielu ośrodkach akademickich i naukowo-badawczych, a ich wyniki są dostępne w formie publikacji naukowych, a także stanowią temat konferencji i seminariów eksperckich (za przykład niech posłuży doroczna konferencja naukowa Uniwersytetu im. Mickiewicza w Poznaniu).
W kontekście pytań o Polonię i Polaków za granicą w obszarze międzynarodowej współpracy regionalnej, chcielibyśmy zaznaczyć, że MSZ nie rejestruje prowadzonych programów z zakresu międzynarodowej współpracy regionalnej skierowanych do polskiej społeczności za granicą (ad pyt 2.). Obszarem współpracy transgranicznej i międzyregionalnej na szczeblu administracji rządowej zajmuje się MSWiA. Ponadto MSZ nie różnicuje poziomu wsparcia dla poszczególnych społeczności polskich za granicą (ad pyt. 7.). Wsparcie dla każdej z nich ma charakter szczególny i zależy od szeregu czynników podyktowanych warunkami miejscowymi. Wsparcie dla Polonii na Wschodzie, z uwagi na istniejące uwarunkowania polityczne, nie może być w wielu przypadkach realizowane w formie widocznego zaangażowania państwa polskiego ani sformalizowanych programów i inicjatyw. Jednolitym programem wsparcia ze strony MSZ dla Polonii i Polaków na świecie jest instytucja Karty Polaka.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu