Odpowiedź na interpelację nr 3166

w sprawie przygotowania rynku pracy na zmiany w strukturze zawodowej

Odpowiadający: minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk

Warszawa, 24-09-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Daniela Milewskiego w sprawie przygotowania rynku pracy na zmiany w strukturze zawodowej, znak: K10INT3166, proszę przyjąć informacje pozostające we właściwości ministra rodziny, pracy i polityki społecznej.

Zanikanie i pojawianie się zawodów jest procesem rozłożonym w czasie. Częściej mamy do czynienia z ewolucją zadań w ramach zawodu, rosnącą specjalizacją, pojawianiem się nowych narzędzi i technologii oraz zmianą wymagań kompetencyjnych względem osób wykonujących dane zawody. Aktualnie obserwujemy w Polsce rosnące z jednej strony zapotrzebowanie na pracowników z wysokimi kwalifikacjami i umiejętnościami, z drugiej zaś utrzymujący się popyt na pracowników z wykształceniem zawodowym/branżowym. Należy również zwrócić uwagę, że dziś to niedobór pracowników na rynku pracy staje się kluczową barierą dla rozwoju firm.

Przygotowywany w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej projekt ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia uwzględnia potrzeby pracodawców i pracowników, biorąc pod uwagę zmiany w strukturze rynku pracy. Celem projektu jest: aktywizacja grupy biernej zawodowo, rolników chcących się przekwalifikować, zwiększenie mobilności osób szukających pracy, skrócenie czasu poszukiwania pracy, unowocześnienie i zautomatyzowanie usług świadczonych przez urzędy pracy, zwiększenie dostępu do Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) oraz rozszerzenie dostępu do oferty wsparcia rozwoju umiejętności dla wszystkich bezrobotnych i poszukujących pracy.

Wydatkowanie środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS), przeznaczonego na wsparcie kształcenia ustawicznego osób pracujących, ma miejsce zgodnie z priorytetami, ustalanymi przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w porozumieniu z Radą Rynku Pracy. Umożliwia to szybką reakcję na potrzeby szkoleniowe poszczególnych branż i grup zawodowych. Oznacza to, że szkolenia czy studia podyplomowe, finansowane ze środków Funduszu Pracy, w tym z KFS, są niejednokrotnie szkoleniami specjalistycznymi, pozwalającymi rozwinąć kompetencje niezbędne do wykonywania nowych zawodów i specjalizacji.

Szkolenia finansowane ze środków Funduszu Pracy, w tym KFS, mogą odbywać się zdalnie lub w systemie e-learningowym, o ile specyfika czynności będących przedmiotem szkolenia pozwala nauczać ich w takiej formule. Nie dotyczy to np. popularnych szkoleń zawodowych w obszarze spawania, obsługi różnych maszyn i urządzeń, w branży kosmetycznej, fryzjerskiej itp.

Bardzo dużą popularnością wśród klientów urzędów pracy cieszą się staże, będące specyficzna formą nabywania umiejętności praktycznych w miejscu pracy. W nowej ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia przewidziano ułatwienie nabywania kwalifikacji zawodowych w ramach stażu. W miejsce niepopularnego i likwidowanego przygotowania zawodowego dorosłych proponuje się rozszerzenie stażu o możliwość potwierdzenia nabycia wiedzy i umiejętności przez uprawnioną instytucję. W takim przypadku staż może trwać dłużej, od 3 do 12 miesięcy, a stażysta i organizator otrzymają odpowiednio specjalny dodatek i premię finansową. Zaproponowano także możliwość realizacji przez osoby bezrobotne stażu w formie zdalnej, co w praktyce oznacza możliwość realizowania go w całości w formule stacjonarnej, zdalnej lub hybrydowej.

Instrumentem, który z założenia ma przeciwdziałać bezrobociu związanemu z niedostosowaniem umiejętności i kwalifikacji pracowników do zmieniających się wymagań miejsca pracy jest Krajowy Fundusz Szkoleniowy. W projekcie nowej ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wychodzi też naprzeciw wyzwaniom związanym ze zużywaniem się kompetencji i kwalifikacji, rozszerzając dostęp do oferty wsparcia w rozwoju umiejętności i możliwości przekwalifikowania. W projekcie zaproponowano udostępnienie dofinansowania szkoleń także osobom pracującym, zarejestrowanym jako poszukujące pracy. Ponadto przewidziano:

zwiększenie limitów na dofinansowanie szkoleń do 300% przeciętnego wynagrodzenia (dotychczas ten limit obowiązywał tylko w przypadku szkoleń wskazanych przez bezrobotnego);
podniesienie jakości szkoleń poprzez zastąpienie wymaganego od instytucji oferującej szkolenie wpisu do Rejestru Instytucji Szkoleniowych, wpisem do Bazy Usług Rozwojowych;
poszerzenie finansowania kosztów egzaminów o koszty różnego rodzaju form potwierdzania wiedzy i umiejętności oraz uzyskiwania dokumentów potwierdzających nabycie wiedzy i umiejętności;
uatrakcyjnienie dotychczasowej pożyczki szkoleniowej poprzez wprowadzenie pożyczki edukacyjnej o zachowanej maksymalnej wysokość 400% przeciętnego wynagrodzenia. Środki z niej pochodzące będzie można wykorzystać nie tylko na opłacenie kosztów szkolenia, ale także studiów podyplomowych, potwierdzenia wiedzy i umiejętności, uzyskania dokumentów potwierdzających nabycie wiedzy i umiejętności oraz na kontynuację nauki w formach szkolnych (zastąpiono pożyczką edukacyjną dotychczasowo funkcjonujące stypendium na kontynuowanie nauki). Ponadto, stworzono w projekcie możliwość umorzenia 20% kwoty pożyczki (w ramach pożyczki nie finansuje się studiów I, II i III stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich);
wprowadzenie, na korzystniejszych zasadach, limitu finansowania kosztów nabywania wiedzy, umiejętności lub kwalifikacji w wysokości 450% przeciętnego wynagrodzenia na jedną osobę w okresie kolejnych trzech lat (dotychczas limit dotyczył szkoleń i określany był w stosunku do minimalnego wynagrodzenia);
wprowadzenie rozwiązania mającego na celu wyposażenie urzędów pracy w narzędzia pozwalające im na skuteczne wsparcie klientów w nabywaniu lub rozwijaniu umiejętności potrzebnych w nowoczesnej gospodarce, w tym zwłaszcza umiejętności cyfrowych, poprzez badanie kompetencji cyfrowych klientów i oferowanie im odpowiednich szkoleń;
wprowadzenie – w miejsce dotychczasowego bonu szkoleniowego, który stanowił gwarancję skierowania przez urząd pracy bezrobotnego do 30 r.ż. na wskazane przez niego szkolenie oraz opłacenia kosztów, które zostaną poniesione w związku z podjęciem szkolenia - bonu na kształcenie ustawiczne. Projekt przewiduje, że bon na kształcenie ustawiczne przeznaczony będzie dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy bez względu na wiek. W jego ramach urząd pracy sfinansuje, do wysokości przeciętnego wynagrodzenia: należność dla instytucji szkoleniowej za realizację jednego lub kilku szkoleń; należność dla instytucji realizującej studia podyplomowe; koszty potwierdzenia nabycia wiedzy i umiejętności lub koszty uzyskania dokumentów potwierdzających nabycie wiedzy i umiejętności.

W Polsce od lat prowadzony i udoskonalany jest system badania zapotrzebowania na kwalifikacje i umiejętności na rynku pracy. Do obowiązków samorządu województwa (we współpracy z samorządem powiatu) należy m.in. badanie popytu na kwalifikacje i umiejętności zawodowe na wojewódzkim rynku pracy. Równolegle – na poziomie krajowym, wojewódzkim i powiatowym – służby zatrudnienia badają zapotrzebowanie na pracowników w zawodach^[1].

Z wyrazami szacunku

Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

^[1] W ramach projektu pilotażowego, realizowanego przez Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie, wypracowano nowy system monitoringu zapotrzebowania na zawody i kwalifikacje. System umożliwi wprowadzanie i przetwarzanie danych dostarczanych przez różne instytucje publiczne, w oparciu o które algorytm analityczny wygeneruje zagregowaną informację, dotyczącą zapotrzebowania rynku na dane zawody i kwalifikacje.