w sprawie szczepień w szkołach przeciwko wirusowi HPV
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 02-07-2024
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pani Marty Golbik – Posłanki na Sejm RP, w sprawie szczepień w szkołach przeciwko wirusowi HPV, w zakresie właściwości Ministra Edukacji.
Szanowna Pani Poseł,
edukacja zdrowotna dzieci i młodzieży ma znaczenie priorytetowe dla Ministra Edukacji, a także stanowi obowiązkowy obszar nauczania.
Treści nauczania z zakresu zapobiegania chorobom nowotworowym uwzględnione są w aktualnej podstawie programowej kształcenia ogólnego. Na wszystkich etapach edukacyjnych, z wychowaniem przedszkolnym włącznie, uczniowie zdobywają wiadomości i umiejętności przygotowujące ich do prowadzenia zdrowego trybu życia i dbałości o zdrowie.
Także zagadnienia dotyczące anatomii i fizjologii człowieka oraz ochrony jego zdrowia, w tym systematycznej realizacji profilaktycznych badań – są uwzględnione adekwatnie do etapu rozwojowego, w podstawie programowej kształcenia ogólnego, której realizacja jest obowiązkiem każdej szkoły.
Dodatkowo, zagadnienia zdrowotne powinny być podejmowane również podczas zajęć z wychowawcą. O tym, jakie szczegółowe tematy z zakresu problemów zdrowotnych będą omawiane, decyduje wychowawca w ramach realizacji zadań określonych w programie wychowawczo-profilaktycznym szkoły, mając na uwadze potrzeby uczniów lub grupy uczniów, a także problemy sygnalizowane przez dyrektora szkoły, nauczycieli, rodziców oraz wynikające z aktualnej sytuacji społeczno-zdrowotno-ekonomicznej.
Niezbędne jest także skoordynowanie tych zajęć z programami edukacyjnymi - dotyczącymi zdrowia i profilaktyki zachowań ryzykownych lub chorób - oferowanymi szkołom przez różne podmioty, w tym organizacje pozarządowe działające w szkole na podstawie art. 86 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1].
Realizacja edukacji zdrowotnej powinna być dostosowana do potrzeb uczniów (po przeprowadzeniu diagnozy tych potrzeb) oraz do możliwości organizacyjnych szkoły. Warunkiem skuteczności realizacji edukacji zdrowotnej jest integrowanie treści z innymi przedmiotami. Wymaga to współdziałania nauczycieli, współpracy z pielęgniarką albo higienistką szkolną oraz z rodzicami.
Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje wprowadzenie od września 2025 r. nowego przedmiotu pn. edukacja zdrowotna, który będzie nauczany w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Eksperci przygotowują założenia i podstawy programowe przedmiotu edukacja zdrowotna, który będzie obejmować zagadnienia zdrowia psychicznego, fizycznego, a także kwestie zdrowego odżywiania, profilaktyki, problemu uzależnień oraz edukacji seksualnej - będzie to przedmiot, który zdrowie człowieka traktuje w sposób kompleksowy. Planuje się, że edukacja zdrowotna zastąpi zajęcia wychowanie do życia w rodzinie.
Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030[2] przewiduje realizację przez Ministra Edukacji we współpracy z Ministrem Zdrowia działania nr 2. Poprawa świadomości dzieci i młodzieży w zakresie wpływu postaw prozdrowotnych na choroby nowotworowe.
W ramach poddziałania 2.2. zrealizowano zamówienie publiczne, którego przedmiotem było przygotowanie materiałów dla uczniów i nauczycieli klas 4-8 szkół podstawowych, uczniów i nauczycieli klas 1-3 szkół ponadpodstawowych oraz przeprowadzenie pilotażu w ramach działań edukacyjnych na rzecz profilaktyki przeciwnowotworowej i kształtowania postaw prozdrowotnych w zakresie szkolnej edukacji zdrowotnej i promocji zdrowego stylu życia.
Materiały zostały przygotowane w 8 obszarach. Powstało dedykowanych 7 scenariuszy z zakresu szczepień przeciw HPV (wirus brodawczaka ludzkiego) - obszar tematyczny: zwiększenie świadomości znaczenia szczepień ochronnych przeciw HPV.
Zaplanowano w 2024 r. upowszechnienie wszystkich materiałów wśród szkół i placówek w kraju.
Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Ministerstwem Zdrowia działa wspólnie na rzecz zwiększenia stanu zaszczepienia dzieci i młodzieży przeciw chorobom zakaźnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych.
Skuteczność tej formy działań profilaktycznych, jaką stanowią szczepienia ochronne, zależy w dużej mierze od świadomości i zaangażowania rodziców oraz opiekunów dzieci oraz uczniów.
W ramach współpracy międzyresortowej, 21 kwietnia 2024 r. na PGE Narodowym w Warszawie odbył się, organizowany w ramach Europejskiego Tygodnia Szczepień, bieg rodzinny i piknik edukacyjny pod hasłem „Zaufaj Szczepieniom”. Jego celem było zwrócenie uwagi na znaczenie szczepień dla zdrowia i przyszłości dzieci. W wydarzeniu uczestniczyła Minister Zdrowia Izabela Leszczyna oraz Minister Edukacji Barbara Nowacka, które zainaugurowały bieg.
Celem biegu była promocja aktywności fizycznej jako istotnego elementu dbania o zdrowie. Dodatkowo rodziny mogły korzystać z różnorodnych zajęć i warsztatów przygotowanych we współpracy z Główną Inspekcją Sanitarną, Narodowym Instytutem Zdrowia, Ministerstwem Zdrowia, Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz licznymi organizacjami pozarządowymi. Podczas wydarzenia uczestnicy mieli możliwość zgłębienia tematów zdrowotnych i szczepiennych poprzez gry, quizy i działania praktyczne.
20 maja 2024 r. Minister Edukacji zwróciła się pismem do wszystkich Pań i Panów Kuratorów Oświaty z prośbą o upowszechnienie listu Ministra Zdrowia skierowanego do rodziców, w którym podkreślono rolę rodziców w procesie uświadamiania dzieciom i młodzieży potrzeby dbania o własne zdrowie oraz kształtowania umiejętności niezbędnych do jego ochrony.
Ministerstwo Zdrowia po analizie możliwości prawnych i organizacyjnych szczepień przeciwko wirusowi HPV w szkołach przedstawi propozycje szczegółowych rozwiązań uwzględniających poszanowanie władzy rodzicielskiej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 737.
[2] Program wieloletni pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030 stanowi załącznik do uchwały nr 10 Rady Ministrów z dnia 4 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia programu wieloletniego pn. Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030 (M.P. z 2022 r. poz. 814, z późn. zm.).