w sprawie priorytetów w relacjach z Austrią
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 21-06-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3331 Pani Poseł K. Matusik-Lipiec w sprawie priorytetów w relacjach z Austrią uprzejmie informuję, że stosunki pomiędzy Polską a Austrią są tradycyjnie przyjazne i oparte na dobrej współpracy zarówno na poziomie dwustronnym, wielostronnym, jak i unijnym. Dynamika relacji dwustronnych w wymiarze politycznym w ostatnim czasie była umiarkowana głównie ze względu na wybory parlamentarne w Polsce (październik 2023) oraz w Austrii (wrzesień 2024). Kluczowym wydarzeniem w relacjach dwustronnych w ostatnich 18 miesiącach była wizyta oficjalna w Wiedniu Prezydenta A. Dudy (14.04.2023 – poprzednia w 2011 r.). Rozmowy z Prezydentem A. van der Bellenem i Przewodniczącym Rady Narodowej W. Sobotką zdominowały kwestie polityki międzynarodowej, zwłaszcza agresji rosyjskiej wobec Ukrainy, a także intensyfikacja współpracy gospodarczej oraz upamiętnienie ofiar obozów koncentracyjnych Mauthausen-Gusen. W rozmowach z austriackimi przedstawicielami podejmowana była również potrzeba intensyfikacji pomocy Ukrainie pomimo neutralnego statusu Austrii oraz sposoby zmierzające do zakończenia wojny na Ukrainie, m.in. poprzez sankcje gospodarcze, ograniczanie możliwości przepływów finansowych oraz poprzez nieprowadzenie biznesów z Rosją i w Rosji.
Austria jako kraj neutralny i nie będący członkiem NATO miał dotychczas inną niż Polska perspektywę postrzegania zagrożeń i inne spojrzenie na kwestię bezpieczeństwa europejskiego. W wyniku agresji Rosji na Ukrainę, Austria rozpoczęła proces korygowania swych relacji z Rosją oraz wzmacniania swojego bezpieczeństwa. Dotychczasowe znaczące zaangażowanie gospodarcze Austrii w Rosji (w tym aktywność Raiffeisen Banku oraz uzależnienie od rosyjskiego gazu) sprawia, że proces zmian postępuje w dosyć umiarkowanym tempie. Podejście to stoi w pewnym kontraście do znaczącego zaangażowania Austrii we wspieraniu Ukrainy (wg danych austriackich z kwietnia 2024 r. Austria przekazała Ukrainie pomoc finansową i humanitarną o łącznej wartości ok. 234 mln euro).
Austria pozostaje jednym z ważniejszych partnerów gospodarczych Polski w UE. Obroty handlowe wyniosły w ubiegłym roku ponad 12 mld euro. Dwustronna współpraca gospodarcza ma znaczący potencjał i dużą przestrzeń do dalszego rozwoju. Dotyczy to również obszaru inwestycji, gdzie występuje wyraźna asymetria. Ważnym krokiem w kierunku zmniejszenia tej dysproporcji i zwiększenia obecności polskich przedsiębiorców działających w Austrii było nabycie 100% udziałów w Doppler Energie (właściciel 267 stacji paliw Turmöl w Austrii) przez spółkę ORLEN, która uzyskała w ten sposób 10% udziału w tamtejszym paliwowym rynku detalicznym. Obszarem wspólnego zainteresowania może być rozwój współpracy polskich i austriackich firm w sektorze wodorowym i innych branżach związanych z nowoczesnymi technologiami energetycznymi. M. in. kwestie dot. bezpieczeństwa energetycznego były przedmiotem rozmów w Warszawie minister klimatu i środowiska Pauliny Hennig-Kloski z Leonore Gewessler, Minister Ochrony Klimatu, Środowiska, Energii, Mobilności, Innowacji i Technologii Austrii (03.06.2024).
Współpraca polsko-austriacka ma szanse wnosić istotny wkład w umacnianie wspólnoty europejskiej, m.in. w obliczu aktualnych wyzwań w obszarze migracji oraz reformy traktatowej UE. Od dłuższego czasu Polska i Austria mają również podobny stosunek do kwestii członkostwa państw Bałkanów Zachodnich w UE. Są to pola do bliższych konsultacji i tworzenia koalicji państw like-minded. Kwestie polityki międzynarodowej oraz unijnej były przedmiotem wizyty w Wiedniu Podsekretarza Stanu w MSZ M. Prawdy (11.04.2024), który przeprowadził konsultacje z Sekretarzem Generalnym w MSZ Nikolausem Marschikiem oraz uczestniczył w dyskusji panelowej pt. “Polska polityka europejska 20 lat po akcesji - priorytety nowego rządu Polski” z byłym kanclerzem Wolfgangiem Schüsselem (obecnie przewodniczący Austriackiego Towarzystwa Polityki Zagranicznej i Narodów Zjednoczonych), a także w spotkaniu z członkami Komisji Spraw Zagranicznych parlamentu pod przewodnictwem Christopha Matznettera.
Polska i Austria finalizują prace nad nowym programem współpracy w dziedzinie nauki, edukacji i kultury na lata 2024–2028. Umożliwi on promowanie współpracy w dziedzinie edukacji, nauki i badań, a także intensyfikację kooperacji kulturalnej między oboma krajami, w szczególności w dziedzinie literatury, sztuk audiowizualnych, fotografii, designu, teatru, muzyki i ochrony dziedzictwa kulturowego. W kwestiach historycznych proces stworzenia Miejsca Pamięci w Gusen nabrał już właściwej dynamiki ze względu na powstanie konkretnego planu realizacji i zabezpieczenia jego finansowania. Sprawa KL Gusen od lat pozostaje w sferze zainteresowania i działań administracji rządowej, m.in. MKiDN, MSZ, Ambasady RP w Wiedniu i Instytutu Polskiego w Wiedniu, obchodzącego w tym roku jubileusz 50-lecia powstania.
Austria wraz ze swoim położeniem, historią oraz potencjałem gospodarczym pragnie być osią współpracy regionalnej w Europie Środkowej i Południowej co realizuje zarówno przez relacje bilateralne, jak i formaty regionalne, które mogą być postrzegane jako konkurencyjne wobec aktywności Polski w regionie.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu