w sprawie programu "Podróże z klasą"
Odpowiadający: minister edukacji Barbara Nowacka
Warszawa, 02-07-2024
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Artura Jarosława Łąckiego w sprawie przedsięwzięcia pn. „Podróże z klasą”.
Szanowny Panie Pośle,
przedsięwzięcie „Podróże z klasą”, realizowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej ma za zadanie wesprzeć organy prowadzące publiczne i niepubliczne szkoły dla dzieci i młodzieży w realizacji zadania obejmującego przygotowanie i przeprowadzenie w trakcie roku szkolnego wycieczek szkolnych. Celem tego przedsięwzięcia jest przede wszystkim uatrakcyjnienie procesu edukacyjnego dzieci i młodzieży poprzez umożliwienie im poznawania tradycji, kultury oraz osiągnięć polskiej nauki. Na edycję jesienną w 2024 r. przeznaczono 60 mln zł.
Odpowiadając na pytania przedstawione w interpelacji przez Pana Posła, dotycząca wynagrodzeń dla nauczycieli informuję, że Karta wycieczki podpisana przez dyrektora szkoły jest de facto poleceniem służbowym, a nauczyciel opiekujący się dziećmi w czasie wycieczki jest oddelegowany przez dyrektora do innej pracy, którą wykonuje zamiast realizacji lekcji, w tym godzin ponadwymiarowych. Natomiast co do zasady wycieczki szkolne lub inne ww. aktywności są zajęciami wynikającymi z zadań statutowych szkoły, a więc nauczyciel realizuje je w ramach czasu pracy, o którym mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r. poz. 984 z późn. zm.), i ustalonego wynagrodzenia.
Warto przytoczyć w tym miejscu wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt V Pa 39/20, w którym Sąd stwierdził, iż „zajęcia kwalifikowane z 42 ust. 2 pkt 2 Karty Nauczyciela zawierane są w statutach szkół i przedszkoli i mogą polegać m.in. na przygotowaniu uroczystości szkolnej lub przedszkolnej, przygotowaniu do konkursów, prowadzeniu zajęć opiekuńczych, organizowaniu i udziale w wycieczkach i wyjściach poza teren szkoły, udział w radach pedagogicznych, opracowywaniu pomocy dydaktycznych, zebraniach z rodzicami. Ocena, czy dane zajęcia są zajęciami ponadwymiarowymi, czy też wchodzą w zakres normalnego czasu pracy nauczyciela, nie może być wynikiem arbitralnej decyzji dyrektora szkoły. Zgodnie bowiem z treścią art. 35 ust. 2 Karty Nauczyciela przez godzinę ponadwymiarową rozumie się przydzieloną nauczycielowi godzinę zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że nauczyciel uczestniczący w wycieczce otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w takiej samej wysokości, jak gdyby prowadził zajęcia w danym dniu na terenie szkoły. Ponadto, w opinii Ministerstwa, nauczyciel powinien zachować prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe przydzielone mu w arkuszu organizacji szkoły, w czasie których sprawował opiekę nad uczniami na wycieczce szkolnej. W takim przypadku nauczyciel nie pozostaje bowiem jedynie w gotowości do pracy, lecz zgodnie z decyzją pracodawcy świadczy w tym czasie pracę innego rodzaju niż przydzielona mu w arkuszu organizacji szkoły. Natomiast brak jest podstaw do wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za realizację innych zajęć i czynności wynikających z zadań statutowych szkoły, w tym wycieczek, w wymiarze wykraczającym poza pensum nauczyciela oraz przydzielone godziny ponadwymiarowe wynikające z pięciodniowego tygodnia pracy.
Bowiem na podstawie art. 42c ust. 1 i 3 ustawy – Karta Nauczyciela, nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć obowiązuje pięciodniowy tydzień pracy. Nauczycielom dokształcającym się, odbywającym szkolenie branżowe, wykonującym inne ważne społecznie zadania lub - jeżeli to wynika z organizacji pracy w szkole - dyrektor szkoły może ustalić czterodniowy tydzień pracy. Za zajęcia dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze, wykonywane w dniu wolnym od pracy, nauczyciel otrzymuje inny dzień wolny od pracy. W szczególnie uzasadnionych przypadkach zamiast dnia wolnego nauczyciel otrzymuje odrębne wynagrodzenie, w wysokości ustalonej w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 5.
Niezależnie od powyższego pragnę przypomnieć, że za rozliczanie czasu pracy nauczyciela odpowiedzialny jest dyrektor szkoły, który stosownie do art. 68 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.) jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami i w szczególności decyduje w sprawach zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki. Dyrektor szkoły jest zobowiązany do działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa.
W nawiązaniu do pytania o możliwość zwiększenia ram czasowych projektu informuję, że przedsięwzięcie finansujące/dofinansowujące wycieczki szkolne realizowane jest z rezerwy celowej budżetu państwa. Oznacza to, że dotację celową należy wykorzystać do końca roku budżetowego, na który została udzielona. MEN planuje, w przypadku zabezpieczenia środków w rezerwie celowej budżetu państwa na programy i przedsięwzięcia ministra na rok 2025, zorganizować nową edycję przedsięwzięcia „Podróże z klasą” – wiosną 2025 r., a więc jeszcze w ramach przyszłego roku szkolnego 2024/2025.
Odpowiadając na ostatnie pytania o listę obiektów przygotowany przez MEN informuję, że zasady przedsięwzięcia nie narzucają listy konkretnych punktów edukacyjnych. Wnioskodawca sam wybiera miejsca w Polsce do których zorganizuje wycieczkę. Muszą one znaleźć się tylko w kryteriach wymienionych w Komunikacie Ministra Edukacji z dnia 29 maja 2024 r. o ustanowieniu przedsięwzięcia pod nazwą „Podróże z klasą”:
- muzea;
- galerie sztuki;
- teatry;
- opery;
- filharmonie;
- centra nauki;
- skanseny;
- inne instytucje kultury (działające na podstawie ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej - Dz. U. z 2024 r. poz. 87).
W związku z tym wystawa Zachodniopomorskich Kolei Dojazdowych w Gryficach, która od 1 kwietnia 2010 roku jest włączona, jako część Oddziału Morskiego, w strukturę Muzeum Narodowego w Szczecinie zalicza się do punktu edukacyjnego zgodnie z ww. kategoriami.
Z poważaniem
Barbara Nowacka
Minister Edukacji