w sprawie nielegalnych imigrantów relokowanych z Niemiec do Polski
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 10-07-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 3399 pana posła Pawła Jabłońskiego w sprawie nielegalnych imigrantów relokowanych z Niemiec do Polski uprzejmie przedstawiam informacje pozostające w zakresie właściwości ministra spraw wewnętrznych i administracji.
Na wstępie należy wyjaśnić, że cudzoziemcy są przekazywani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) z innych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) na podstawie umów, rozporządzeń, porozumień, których stronami są Rzeczypospolita Polska i państwo przekazujące. Odesłania cudzoziemców bezpośrednio z terytorium Niemiec na terytorium Polski są realizowane na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (rozporządzenie Dublin III)[1] oraz Porozumienia między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia z dnia 29 marca 1991 r.[2]
Przedstawiając powyższe, a zarazem odnosząc się do wnioskowanych przez pana posła danych w zakresie liczby osób relokowanych z Niemiec, uprzejmie informuję, że w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2024 r. z Niemiec do Polski przekazano łącznie 272 cudzoziemców, w tym: w ramach readmisji – 146 cudzoziemców, a na podstawie rozporządzenia Dublin III – 126.
Przekazywanie cudzoziemców zarówno w ramach readmisji, jak i na podstawie rozporządzenia Dublin III jest realizowane zgodnie z obowiązującymi procedurami w taki sam sposób, jak w poprzednich latach. We wszystkich przypadkach odsyłanie cudzoziemców następuje w wyznaczonym miejscu i czasie, co z kolei pozwala na właściwą reakcję i przygotowanie służb do ich przyjęcia, a także zastosowanie odpowiednich procedur w odniesieniu do każdej z przyjętych osób.
Wprowadzenie tymczasowych kontroli na granicy polsko-niemieckiej w październiku 2023 r. spowodowało zmianę w zakresie działań strony niemieckiej. Niemieckie służby, prowadzące systematyczne kontrole graniczne na granicy polsko-niemieckiej, odmawiają wjazdu osobom niespełniającym warunków wjazdu, o których mowa w kodeksie granicznym Schengen[3]. W tym miejscu warto zaznaczyć, że dane podawane przez Policję Federalną Niemiec (przywołane przez pana posła w wystąpieniu) dotyczą czynności podejmowanych przez stronę niemiecką w związku z tymczasowym przywróceniem kontroli granicznej, a strona polska nie ma możliwości ich weryfikacji.
Odnosząc się szerzej do kwestii sprawdzania (weryfikacji) osób odsyłanych z Niemiec do Polski, uprzejmie informuję, że jedną z podstaw współpracy z partnerem niemieckim w zakresie przyjęć i przekazań cudzoziemców są procedury readmisyjne realizowane w oparciu o bilateralne Porozumienie o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia. Przedmiotowy dokument dotyczy zasad przekazywania zarówno obywateli umawiających się stron, jak i obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają lub przestali spełniać obowiązujące warunki wjazdu oraz pobytu na terytorium jednej z umawiających się stron. Porozumienie o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia określa przypadki, które mogą być podstawą do zastosowania procedur readmisyjnych. Kwestie techniczne, w tym katalog dowodów, informacja o terminach czy wymogi dotyczące dokumentowania czynności związanych z przyjęciem/przekazywaniem osób, określa Protokół w sprawie ustalenia technicznych warunków przekazywania osób na granicy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w związku z realizacją Porozumienia między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia z dnia 29 marca 1991 r. oraz Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o współpracy w zakresie skutków wynikających z ruchów migracyjnych z dnia 7 maja 1993 r. Zgodnie z wymogami wskazanych dokumentów oraz przyjętymi zasadami współpracy bilateralnej procedura readmisji, w tym wykaz dowodów, uwiarygadniających wjazd przez granicę polsko-niemiecką czy też fakt przyjęcia/przekazania osoby, dokumentowana jest przez właściwe jednostki Straży Granicznej w ściśle określony sposób. Przekazanie/przyjęcie osoby z lub na terytorium RP odbywa się w ustalonym pomiędzy właściwymi organami stron miejscu i czasie. Osobnym procedurom związanym z przyjmowaniem i przekazywaniem cudzoziemców podlegają obywatele państw trzecich, którzy ubiegają się na terytorium Polski lub innego państwa członkowskiego UE o udzielenie ochrony międzynarodowej. Przyjmowanie/przekazywanie wskazanej grupy osób odbywa się w oparciu o tzw. procedurę dublińską, tj. określoną m.in. przez rozporządzenie Dublin III.
Z kolei w kwestii odsyłania przez Polskę cudzoziemców nielegalnie przekraczających granicę RP pragnę poinformować, że Polska podejmuje symetryczne działania wobec Niemiec czy też innych państw na podstawie umów, rozporządzeń, porozumień, których stronami są Polska i państwo przekazujące, tak samo jak ma to miejsce w przypadku odsyłania cudzoziemców z innych krajów do Polski.
Cudzoziemcy korzystający z ochrony międzynarodowej w Polsce lub innym państwie członkowskim UE, którzy naruszyli warunki wjazdu lub pobytu na terytorium jednego z ww. państw, mogą zostać przekazani do państwa członkowskiego UE, które udzieliło cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej. Procedowanie przedmiotowych spraw odbywa się w oparciu o Europejskie porozumienie o przekazywaniu odpowiedzialności za uchodźców z dnia 16 października 1980 r.[4], którego sygnatariuszami są m.in. Polska oraz Niemcy. Podstawą podjęcia decyzji pozytywnej lub negatywnej przez właściwy organ RP w kwestii przyjęcia cudzoziemca na terytorium kraju jest weryfikacja jego aktualnego statusu formalno-prawnego na terytorium RP oraz weryfikacja dowodów przedstawionych przez państwo wnioskujące, będących podstawą zastosowania określonej procedury związanej z przyjmowaniem i przekazywaniem cudzoziemców z lub na terytorium Polski.
W nawiązaniu natomiast do przywołanego przez pana posła incydentu mającego miejsce 14 czerwca 2024 r. w Osinowie Dolnym pragnę zapewnić, że strona polska podjęła niezwłocznie działania mające na celu wyjaśnienie zaistniałej sytuacji.
Podczas rozmowy Komendanta Głównego Straży Granicznej gen. dyw. Straży Granicznej Roberta Bagana 18 czerwca br. z Prezydentem Policji Federalnej Niemiec dr. Dieterem Romannem szefowie obu służb potwierdzili, że działania funkcjonariuszy niemieckiej Policji Federalnej nie odpowiadały przyjętym procedurom dotyczącym przyjmowania i przekazywania osób przez kraje sąsiednie, a sytuacja miała charakter incydentalny. Strona niemiecka wyraziła ubolewanie z powodu zaistniałego zdarzenia. Jak zapewnił Prezydent Policji Federalnej Niemiec, wszyscy kierownicy inspekcji ww. formacji zostali pouczeni, iż podobne postępowanie nie może się powtórzyć w przyszłości. Dodatkowo ustalono, że Straż Graniczna i Policja Federalna Niemiec będą współpracowały nad rozwiązaniami w obszarze wzajemnej komunikacji. Swoje stanowisko w omawianej sprawie przedstawił również Prezydent Dyrekcji Policji Federalnej Niemiec w Berlinie, Carsten Glade, wskazując na niedochowanie ustanowionych procedur przez podległych mu funkcjonariuszy.
Ponadto, w trakcie spotkania w Berlinie 21 czerwca 2024 r., minister spraw wewnętrznych i administracji zwrócił się w przedmiotowej sprawie do minister spraw wewnętrznych Niemiec, pani Nancy Faeser, oczekując wyjaśnień i konkretnych deklaracji w obszarze współpracy na granicy polsko-niemieckiej. Pani minister Nancy Faeser przyznała, że omawiane działania strony niemieckiej były niezgodne z prawem oraz zapewniła, iż podobne incydenty nie mogą się powtórzyć w przyszłości.
W uzupełnieniu powyższego warto nadmienić, że podczas polsko-niemieckich konsultacji rządowych powołano grupę roboczą, pod przewodnictwem wiceministrów spraw wewnętrznych Polski i Niemiec, mającą na celu zapewnienie możliwości szybkiego i celowanego reagowania na pojawiające się nieprawidłowości, co z kolei pozwoli lepiej zarządzać sytuacją na granicy.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. Urz. UE L nr 180, 31.
[2] Dalej: Porozumienie o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia.
[3] Wprowadzonym Rozporządzeniem (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiającym wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (Dz. Urz. UE. L 2006 nr 105, str. 1, z późn. zm.).
[4] Dz. U. 2005 nr 225, poz. 1931.