do ministra zdrowia
w sprawie usprawnień w procesie wykrywania i wycinania zmian dermatologicznych stanowiących ryzyko raka skóry
Zgłaszający: Katarzyna Matusik-Lipiec
Data wpływu: 17-06-2024
Szanowna Pani Minister,
czerniak i inne formy nowotworów skóry należą do najbardziej podstępnych zmian nowotworowych, a równocześnie do takich, które można stosunkowo łatwo wykryć na wczesnym etapie. Późno wykryty, zaawansowany czerniak daje bardzo złe rokowania i o wiele niższe szanse przeżycia niż w przypadku wielu innych nowotworów. Równocześnie jednak czerniak wykryty i usunięty chirurgicznie na wczesnym etapie pozwala w wielu przypadkach na zachowanie zdrowia przez pacjenta, bez konieczności stosowania dalszej uciążliwej terapii. Kluczowe w tym przypadku jest bardzo szybkie działanie - czyli diagnostyka (w formie videodermatoskopii) oraz prosta interwencja chirurgiczna, polegająca na szybkim wycięciu podejrzanych znamion i innych zmian skórnych.
Skłonność do czerniaka jest uwarunkowana genetycznie oraz zależy od indywidualnych cech pacjenta, w tym karnacji. Są osoby mniej narażone na zachorowanie na raka skóry, jak również takie, które z racji jaśniejszej karnacji mają wiele znamion skórnych, które powinny być poddawane regularnej obserwacji dermatologicznej. Niektóre znamiona samoistnie lub pod wpływem słońca powiększają się i mogą zmienić charakter na złośliwy lub taki, który może przerodzić się w zmiany rakowe. Niekiedy ten proces zachodzi bardzo szybko i nawet w ciągu miesiąca znamię niezłośliwe, które mogłoby być bez konsekwencji usunięte chirurgicznie, może się przerodzić w zmiany nowotworowe z tragicznymi konsekwencjami. Kluczowy w tym procesie jest czas i szybkie decyzje.
Standardowym badaniem diagnostycznym w profilaktyce raka skóry jest videodermatoskopia, czyli dokładnie obejrzenie wszystkich znamion na skórze pacjenta za pomocą specjalnej lupy rejestrującej obraz i pozwalającej na analizę zmiany skórnej na komputerze. Badanie jest całkowicie nieinwazyjne i bezbolesne, a także relatywnie proste w wykonaniu, jednakże wymaga wiedzy i doświadczenia osoby prowadzącej badanie, tak by nie przeoczyć żadnej potencjalnie niebezpiecznej zmiany skórnej. Badanie jednego pacjenta trwa 15-30 minut. Następnie w przypadku wykrycia potencjalnie niebezpiecznej zmiany pacjent jest kierowany na kolejną wizytę - kwalifikację do zabiegu - i dopiero wtedy jest wyznaczana data zabiegu chirurgicznego usunięcia znamienia. Zabieg chirurgiczny nie jest skomplikowany, wymaga jedynie znieczulenia miejscowego, cała procedura trwa od pół godziny do godziny. Jak widzimy, sam czas poddania się procedurze diagnostycznej lub zabiegowej jest krótki, a procedury nie są kosztowne i skomplikowane – mimo iż w przypadku szybkiego podjęcia ratują życie i zdrowie.
Tym bardziej więc martwi fakt długich kolejek i długiego czasu oczekiwania na wspomniane powyżej zabiegi diagnostyczne i chirurgiczne w dermatologii. Przykładowo, w krakowskiej klinice dermatologicznej UJ terminy oczekiwania na videodermatoskopię to kilka miesięcy lub nawet rok. Po wykryciu podejrzanych zmian i zgodzie pacjenta na ich chirurgiczne usunięcie zabieg nie następuje od razu na kolejnej wizycie, lecz najpierw pacjent jest kierowany na kwalifikację medyczną (przeważnie dopiero za 2-3 miesiące), która trwa kilka minut, i dopiero wówczas pacjent jest kierowany na zabieg, który jest wykonany dopiero za kolejny miesiąc-dwa. Tymczasem, jak już wspomniano, w przypadku profilaktyki czerniaka kluczowy jest czas. Rodzi się zatem pytanie, czy nie dałoby się tego procesu jakoś przyspieszyć, na przykład kierując pacjenta od razu po badaniu videodermatoskopem na zabieg chirurgiczny, z pominięciem pośredniego procesu kwalifikacji. Kwalifikacja do zabiegu mogłaby w takim przypadku nastąpić bezpośrednio przed samym zabiegiem - zwłaszcza w standardowych przypadkach, gdy pacjent nie ma problemów z usunięciem chirurgicznym znamienia i chętnie się zabiegowi podda, nawet gdyby miał nie być konieczny, choćby ze względów estetycznych i profilaktycznych.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jak resort ocenia możliwość skrócenia kolejek do videodermatoskopii i zabiegi chirurgiczne związane z usunięciem potencjalnie niebezpiecznych znamion, w szczególności w krakowskiej klinice dermatologii?
2. Jak resort ocenia możliwości usprawnienia procesu kwalifikacji do zabiegu chirurgicznego, tak by pacjent był kierowany na zabieg od razu po decyzji podjętej podczas videodermatoskopii?
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Matusik-Lipiec