do ministra zdrowia
w sprawie kształcenia lekarzy specjalistów w trybie pozarezydenckim
Zgłaszający: Radosław Lubczyk
Data wpływu: 17-06-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z prośbą o wyjaśnienie wątpliwości związanych z systemem kształcenia lekarzy specjalistów w trybie pozarezydenckim, na podstawie ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty z dnia 5.12.1996 r. (zwanej w dalszej części interpelacji ustawą).
W nawiązaniu do zgłaszanych mi sytuacji, związanych z wątpliwościami co do prawidłowości oceny formalnej wniosków składanych przez lekarzy do odbywania specjalizacji w trybie pozarezydenckim, dokonywanej przez poszczególnych wojewodów bez dołączenia wymaganych ustawą dokumentów zatrudnienia (tj. posiadania przez kandydatów zatrudnienia oraz porozumień z jednostkami akredytowanymi już na etapie oceny formalnej wniosków), co w konsekwencji prowadzi do blokowania list rankingowych kandydatom posiadającym niezbędne dokumenty, zwracam się w drugiej części interpelacji o odpowiedź na zadane pytania:
Czy w świetle przytoczonej niżej treści art. 16h ust 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty z dnia 5.12.1996 r., lekarz powinien już na etapie składania wniosku o specjalizację w trybie pozarezydenckim posiadać umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną, a co za tym idzie mieć zapewnione finansowanie w okresie specjalizacji?
Czy zgodnie z art. 16 c ust. 2a pkt 1-7 ustawy, należy uznać, że lekarz, który nie dołączył do wniosku o odbywanie specjalizacji w trybie pozarezydenckim wymaganych w tym ustępie dokumentów potwierdzających spełnienie wymogu posiadania zatrudnienia, nie spełnia warunku formalnego (etap oceny formalnej wniosku) wymaganego ustawą, a co za tym idzie, nie powinien być brany pod uwagę na liście rankingowej (etap konkursowy)?
Za proces przeprowadzenia postępowania konkursowego odpowiada CMKP (Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego).
Wnioski o rozpoczęcie specjalizacji składają lekarze do dyrektora CMKP, za pośrednictwem wojewody właściwego ze względu na pierwszy wariant wyboru (każdy lekarz może wskazać nie więcej niż 15 wariantów wyboru - w każdym wariancie należy wskazać dziedzinę, województwo i tryb odbywania specjalizacji), ministra obrony narodowej lub ministra właściwego do spraw wewnętrznych w zależności zatrudnienia.
Wojewoda dokonuje weryfikacji otrzymanych wniosków i przekazuje prawidłowe pod kątem formalnym wnioski do CMKP celem przeprowadzenia postępowania konkursowego.
Postępowanie kwalifikacyjne sensu largo podzielone jest dychotomicznie: na etap formalny (postępowanie kwalifikacyjne formalne, sensu stricto) oraz na etap konkursowy (art. 16c ust. 7 ustawy). W konsekwencji, jedynie poprawnie zweryfikowani kandydaci, są uprawnieni do wzięcia udziału w konkursie (zob. również art. 16c ust. 5a ustawy).
Specjalizację lekarską można odbywać w dwóch trybach - rezydenckim, finansowanym przez Ministerstwo Zdrowia lub pozarezydenckim, finansowanym przez jednostkę zatrudniającą lekarza (tj. jednostkę posiadającą akredytację do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego w danej dziedzinie lub inną jednostkę zatrudniającą lekarza, która zawarła stosowne porozumienie na odbywanie takiego szkolenia z jednostką akredytowaną).
Zawarte w art. 16h ust. 2 warianty przewidują zamknięty katalog możliwości aplikowania do odbywania specjalizacji w trybie pozarezydenckim:
Art. 16h ust. 2
Lekarz, na swój wniosek, może również odbywać szkolenie specjalizacyjne, w tym dyżury medyczne, w ramach wolnych miejsc szkoleniowych w trybie pozarezydenckim:
1) na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w wymiarze odpowiadającym wymiarowi pełnoetatowego zatrudnienia, zawartej z podmiotem prowadzącym szkolenie specjalizacyjne w danej dziedzinie medycyny, w której określa się tryb odbywania szkolenia specjalizacyjnego i zakres wzajemnych zobowiązań na czas trwania szkolenia specjalizacyjnego;
2) w ramach płatnego urlopu szkoleniowego udzielanego pracownikowi na czas trwania szkolenia specjalizacyjnego oraz umowy o szkolenie zawartej z jednostką akredytowaną;
2a) w ramach stypendium ufundowanego przez podmiot leczniczy oraz umowy o szkolenie specjalizacyjne zawartej z jednostką akredytowaną;
3) na podstawie umowy o pracę zawartej z innym podmiotem niż podmiot prowadzący szkolenie specjalizacyjne, zapewniającej realizację części programu specjalizacji w zakresie samokształcenia, szkolenia i uczestniczenia w wykonywaniu oraz wykonywanie ustalonej liczby określonych zabiegów lub procedur medycznych, pełnienie dyżurów medycznych, które lekarz jest obowiązany pełnić w czasie realizacji programu specjalizacji w czasie pracy dopuszczonym przepisami o działalności leczniczej i w ramach płatnych urlopów szkoleniowych udzielanych pracownikowi na czas niezbędny do zrealizowania pozostałej części programu w podmiocie prowadzącym szkolenie specjalizacyjne lub odpowiednio w podmiocie prowadzącym staż kierunkowy;
4) na podstawie umowy cywilnoprawnej o szkolenie specjalizacyjne, zawartej z podmiotem prowadzącym szkolenie specjalizacyjne, w której określa się szczegółowy tryb odbywania szkolenia specjalizacyjnego i zakres wzajemnych zobowiązań na czas jego trwania, z zastrzeżeniem, że określona w umowie wysokość wynagrodzenia nie może być niższa niż wysokość minimalnej stawki godzinowej za pracę ustalonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę;
5) w ramach poszerzenia zajęć programowych kształcenia w szkole doktorskiej o program specjalizacji odbywanej w tej samej jednostce zgodny z zakresem tego kształcenia i w ramach udzielonego płatnego urlopu szkoleniowego albo urlopu bezpłatnego i umowy o szkolenie specjalizacyjne zawartej z jednostką akredytowaną, a po ukończeniu tego kształcenia – w trybie określonym w ust. 1 lub ust. 2 pkt 1–4;
6) w przypadku lekarza i lekarza dentysty będącego żołnierzem w czynnej służbie wojskowej – na podstawie umowy cywilnoprawnej o szkolenie specjalizacyjne zawartej z podmiotem prowadzącym szkolenie specjalizacyjne, w której określa się szczegółowy tryb odbywania szkolenia specjalizacyjnego, z uwzględnieniem specyfiki służby wojskowej i potrzeb obronności kraju, oraz zakres wzajemnych zobowiązań na czas jego trwania, z zastrzeżeniem, że określona w umowie wysokość wynagrodzenia nie może być niższa niż wysokość minimalnej stawki godzinowej ustalonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. żołnierz otrzymujący wynagrodzenie z tytułu umowy cywilnoprawnej zachowuje prawo do uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym, otrzymywanego na podstawie przepisów o zawodowej służbie wojskowej i uposażeniu żołnierzy. Przepisów art. 335 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny nie stosuje się.
Punkty 1-4 jasno wskazują możliwość odbywania specjalizacji „na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej”, a co za tym idzie, konieczność posiadania takiej umowy już w chwili składania wniosku.
Punkt 5 - dotyczy miejsc pozarezydenckich dla szkoleń doktorskich poprzez szkołę doktorską.
Punkt 6 - dotyczy żołnierzy będących w służbie czynnej otrzymujących uposażenie oraz aplikujących przez Ministerstwo Obrony Narodowej.
Ponadto, art. 16c ust. 2a pkt 1 oraz 3-7 również wskazuje na wymóg dołączenia zgody pracodawcy już na etapie składania wniosku o odbywanie szkolenia w trybie pozarezydenckim dla wariantów, o których mowa w art. 16h ust. 2 ustawy, co potwierdza tezę o konieczności posiadania zatrudnienia na etapie aplikowania o specjalizację.
Art. 16c ust. 2a.
Do wniosku dołącza się skan dokumentów potwierdzających dane, o których mowa w ust. 2 pkt 8, 9, 11a, 13–15, 16 i 18, oraz skan dokumentów potwierdzających:
1) zgodę pracodawcy na odbywanie szkolenia specjalizacyjnego w przypadku deklaracji odbywania szkolenia specjalizacyjnego w trybie, o którym mowa w art. 16h ust. 2 pkt 1-3;
2) zgodę kierownika szkoły doktorskiej w przypadku deklaracji odbywania szkolenia specjalizacyjnego w ramach poszerzenia zajęć, o których mowa w art. 16h ust. 2 pkt 5;
3) posiadanie co najmniej 3-letniego okresu zatrudnienia lub stosunku służbowego do dnia rozpoczęcia postępowania kwalifikacyjnego zgodnego z kierunkiem specjalizacji, w pełnym wymiarze czasu pracy, w jednostce uprawnionej do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego;
4) w przypadku lekarza będącego żołnierzem w czynnej służbie wojskowej, a także lekarza zatrudnionego w podmiocie leczniczym utworzonym i nadzorowanym przez ministra obrony narodowej albo w komórce lub jednostce organizacyjnej mu podległej - posiadanie co najmniej 3-letniego okresu pozostawania na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej w związku z wyznaczeniem na to stanowisko lub pobytem na misjach polskich kontyngentów wojskowych;
5) zajmowane stanowisko – w przypadku nauczycieli akademickich zatrudnionych w uczelniach medycznych lub innych uczelniach prowadzących działalność w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne;
6) w przypadku lekarza będącego żołnierzem w czynnej służbie wojskowej, a także lekarza zatrudnionego w podmiocie leczniczym utworzonym i nadzorowanym przez ministra obrony narodowej albo w komórce lub jednostce organizacyjnej podległej temu ministrowi - zgodę kierownika komórki organizacyjnej urzędu obsługującego ministra obrony narodowej realizującej zadania z zakresu spraw podmiotów leczniczych utworzonych i nadzorowanych przez ministra obrony narodowej na odbycie szkolenia specjalizacyjnego, wydaną po przedstawieniu opinii odpowiednio przełożonych służbowych albo pracodawcy;
7) w przypadku lekarza będącego funkcjonariuszem w stosunku służby w jednostkach organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych albo lekarza zatrudnionego na podstawie umowy o pracę albo umowy cywilnoprawnej albo realizującego świadczenia opieki zdrowotnej na podstawie porozumienia z korzystającym, albo pełniącego służbę w podmiocie leczniczym utworzonym przez tego ministra - zgodę przełożonego albo pracodawcy na odbycie szkolenia specjalizacyjnego.
Obecnie wielu kandydatów składających wnioski o odbycie specjalizacji wybiera jako jeden z wariantów tryb pozarezydencki, nie posiadając jednocześnie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, gwarantującej zatrudnienie lekarzowi w okresie specjalizacji, a także nie dołącza porozumień pomiędzy ich zakładami pracy a jednostkami akredytowanymi (zgodnie z art. 16h ust. 2 pkt 2). Wnioski te są następnie dopuszczane przez urzędy wojewódzkie do postępowania konkursowego, a kandydaci, nawet jeśli zostaną zakwalifikowani do odbywania specjalizacji w trybie pozarezydenckim, nie przyjmują proponowanych im miejsc szkoleniowych ze względu na to, że taki tryb jest często ich dalekim wariantem wyboru oraz nie posiadają gwarancji zatrudnienia w okresie specjalizacji.
Takie postępowanie na etapie formalnym jest sprzeczne z zapisami ustawy oraz stawianymi ustawą wymogami wobec kandydata, a co za tym idzie, może blokować listy rankingowe kandydatom posiadających komplet dokumentów, a także gwarancję zatrudnienia.
W konsekwencji miejsca szkoleniowe nie są obsadzane przez kandydatów chcących kształcić się w danej dziedzinie, a listy rankingowe wypełnione są wnioskami o specjalizację w trybie pozarezydenckim, które w ogóle nie powinny być brane pod uwagę, gdyż stanowiły jedynie „wypełnienie” kolejnego z dopuszczalnych 15 wariantów wyboru specjalizacji.
Wobec powyższych wyjaśnień, proszę o odpowiedź na pytania dotyczące prawidłowości wykładni ustawy odnośnie do konieczności posiadania zatrudnienia na etapie składania wniosku o specjalizację lekarską w trybie pozarezydenckim.