w sprawie referendów w woj. podlaskim
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański
Warszawa, 12-07-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3436 Pana Posła Dariusza Piontkowskiego w sprawie referendów w województwie podlaskim, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Mając na uwadze pozycję ustrojową jednostek samorządu terytorialnego, wskazać trzeba, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (podobnie jak i urząd zapewniający obsługę Ministra) nie posiada kompetencji do oceny, czy też weryfikacji poszczególnych stanów faktycznych, zaistniałych w jednostkach samorządu terytorialnego. Konstytucyjna zasada państwa prawnego przesądza bowiem, że jakakolwiek możliwość podjęcia działań władczych przez organ administracji publicznej musi bezsprzecznie wynikać z przepisów prawa, zaś ich podstawą jest zawsze konkretna norma kompetencyjna.
Działalność jednostek samorządu terytorialnego, uczestniczących w sprawowaniu władzy publicznej, podlega nadzorowi Prezesa Rady Ministrów i wojewodów, a w zakresie spraw finansowych - regionalnych izb obrachunkowych[1]. Wobec powyższego, jedynie ww. organom, przysługuje kompetencja podejmowania działań w ramach nadzoru, w tym badanie legalności uchwał podejmowanych przez organy jednostki samorządu terytorialnego (m.in. dotyczących przeprowadzenia referendów lokalnych).
Należy również wskazać, że postępowanie nadzorcze wojewody w sprawie stwierdzenia nieważności aktu prawnego organu danej jednostki samorządowej, czy też zaskarżenie takiego aktu do sądu administracyjnego jest postępowaniem wszczynanym z urzędu. Powyższe oznacza, że decyzję o wszczęciu postępowania organ nadzoru podejmuje suwerennie i w żaden sposób nie jest związany wnioskami, czy skargami kierowanymi do niego w celu wszczęcia określonego postępowania nadzorczego. Nieuprawnione jest więc ingerowanie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w umocowane konstytucyjnie kompetencje organu nadzoru, którego rozstrzygnięcia nadzorcze podlegają jedynie ocenie sądu.
Ponadto, Minister SWiA nie gromadzi danych odnośnie do podjętych inicjatyw referendalnych oraz nie posiada informacji dotyczących stanowisk właściwych wojewodów zajętych względem ww. inicjatyw.
Z poważaniem
z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] vide: art. 86 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609, z późn. zm.); art. 76 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107); art. 78 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 566)