Odpowiedź na interpelację nr 3444

w sprawie programu Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer

Warszawa, 09-07-2024

Szanowny Panie Marszałku,

składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Magdaleny Sroki w sprawie Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej.

Szanowna Pani Poseł,

odpowiadając na pytania zawarte w interpelacji nr 3444 z dnia 21 czerwca br., dotyczące programu Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.

W ocenie Ministra Edukacji dostępu do szerokopasmowego Internetu, jest, oprócz zapewnienia dostępu do wysokiej jakości cyfrowych narzędzi i zasobów edukacyjnych, wyposażenia w sprzęt i podstawowe oprogramowanie oraz podnoszenia kompetencji kadr systemu oświaty, jednym z podstawowych obszarów, w których powinna mieć miejsce interwencja publiczna mająca na celu wsparcie efektywnego wykorzystania nowoczesnych technologii w edukacji. Należy jednak zaznaczyć, że kwestia ta powinna zostać odpowiednio opisana w strategicznym dokumencie, który miał być przyjęty przez poprzedni rząd jeszcze w 2022 r. – w ramach realizacji kamienia milowego C8L Krajowego Planu Odbudowy. Dokument ten miał stanowić podstawę zmian w systemie edukacji i realizacji inwestycji w sprzęt i narzędzia cyfrowe oraz służyć określeniu kierunków procesu transformacji cyfrowej systemu edukacji w perspektywie krótko i długoterminowej. W dokumencie przygotowywanym przez obecny rząd - Polityce Cyfrowej Transformacji Edukacji - kwestia dostępu do wysokiej jakości szerokopasmowego Internetu jest jednym z kluczowych zagadnień w zakresie, dotyczącym wyposażenia uczniów, nauczycieli i szkół.

Program Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej ma zapewniać wszystkim nauczycielom i uczniom równy dostęp do szybkiego, bezpłatnego i bezpiecznego Internetu oraz nowoczesnych narzędzi edukacyjnych. Jest on realizowany na mocy ustawy z dnia 27 października 2017 r. o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej^[1] przez Ministerstwo Cyfryzacji. Jego założenia realizuje Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa - Państwowy Instytut Badawczy (NASK) – operator OSE. Do OSE dołączyło blisko 90 % wszystkich szkół podstawowych i ponadpodstawowych z całego kraju - udział w OSE nie jest obowiązkowy - ale wtedy organ prowadzący musi zapewnić szkole dostęp do szerokopasmowego Internetu o minimalnej przepustowości 100 Mb/s we własnym zakresie.

Cele Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej:

1. Udostępnienie szkołom szybkiego, bezpłatnego i bezpiecznego internetu o symetrycznej prędkości 100 Mb/s.
2. Podnoszenie poziomu cyfrowych kompetencji uczniów i otwarcie ich na nowe technologie.
3. Wspomaganie procesu kształcenia w szkołach poprzez umożliwienie dostępu do zasobów edukacyjnych.
4. Promowanie zasad bezpiecznego korzystania z technologii cyfrowych.

NASK w ramach programu OSE, udostępnia również usługę ochrony użytkownika w sieci. Szkoły otrzymują ochronę przed treściami szkodliwymi i nielegalnymi. Zapewniana jest także ochrona przed szkodliwym oprogramowaniem i internetowymi wirusami, jak również przed atakami sieciowymi. Uczniowie korzystający z Internetu OSE są zabezpieczani przed dostępem do treści, które mogą stanowić zagrożenie dla ich prawidłowego rozwoju.

W ramach OSE podejmowane są także działania edukacyjne, które mają zwrócić uwagę dzieci i dorosłych na zagrożenia w sieci. Eksperci OSE dzielą się swoją wiedzą na ten temat biorąc udział w konferencjach czy tworząc liczne zasoby dostępne online.

Nauczyciele, dyrektorzy szkół i rodzice mogą zapoznać się z nowymi cyberzagrożeniami dzięki lekturze wydawanych w ramach OSE poradników, scenariuszy zajęć i innych materiałów edukacyjnych^[2]. Przybliżają one nie tylko aktualne problemy w sieci, ale także uczą, jak na nie reagować i jak im przeciwdziałać. Pomocą dla rodziców jest także bezpłatna aplikacja ochrony rodzicielskiej mOchrona, która wspiera w zapewnianiu dzieciom bezpieczeństwa online.

Z kolei uczniowie mogą poznawać świat Internetu, uczestnicząc w ponad 200 kursach e-learningowych na platformie OSE IT Szkoła.^[3] Zarówno młodsi, jaki starsi znajdą tam kursy w 15 kategoriach. Dotyczą one bezpieczeństwa w sieci, szeroko pojętego Internetu, nauki gry w szachy, programowania czy sztucznej inteligencji.

Zasoby, dostępne na platformie OSE IT Szkoła są dobrym uzupełnieniem cyfrowych zasobów edukacyjnych, udostępnianych przez Ministra Edukacji na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (dostępnej pod adresem www.zpe.gov.pl).

NASK prowadzi w ramach OSE również projekt OSEheroes – liderów szkolnej cyfryzacji, wybranych w ramach działającego w OSE programu OSEhero (299 uczestników edycji 2021/2022; 757 uczestników edycji 2022/2023; 1800 uczestników 2023/2024 )^[4].

W ramach OSE realizowany jest również projekt ESA (Edukacyjna Sieć Antysmogowa). Jest to projekt, w którym zakłada się działania na rzecz poprawy jakości powietrza. Tworzy się sieć zaangażowanych szkół i przedszkoli, która stopniowo obejmuje obszar całej Polski.

Szczegółowe informacje o programie OSE są dostępne na stronie www.ose.gov.pl.

Ad 1. Ile szkół w Polsce skorzystało z programu od początku jego działania? Proszę o podanie danych w ujęciu wojewódzkim w poszczególnych latach.

Poniższa tabela wskazuje stan podłączenia lokalizacji szkolnych do OSE na koniec danego roku oraz aktualnie. Podane liczby wskazują wynik przyrostu podłączonych szkół do projektu oraz uwzględnia sytuację spadkową kiedy w trakcie roku podłączone szkoły uległy likwidacji. W ramach projektu OSE uwzględniane są nie tylko budynki główne szkoły, ale również inne lokalizacje, w których prowadzone są zajęcia szkolne i potrzebna jest infrastruktura sieci internetowej.

Poniższa tabela określa liczbę lokalizacji szkolnych podłączonych do OSE podaną na koniec danego roku oraz na dzień 25.06.2024 r., w podziale na województwa (przyrostowa liczba podłączonych do OSE lokalizacji szkolnych)^[5]:

Ad 2. Jaki jest koszt działania programu dla budżetu państwa? Proszę o podanie danych z uwzględnieniem województw w poszczególnych latach.

Wykonywane przez NASK PIB zadania, o których mowa w art. 5 i art. 6 ustawy o OSE, finansowane są ze środków budżetu państwa w formie dotacji celowej udzielanej przez ministra właściwego do spraw informatyzacji lub z budżetu środków europejskich. Program OSE współfinansowany był ze środków trzech projektów:

1. POPC.01.01.00-00-002/18 Budowa sieci dostępu do Internetu Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej w ramach osi priorytetowej I „Powszechny dostęp do szybkiego Internetu” Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014–2020 (OSE-S). Cel projektu to zapewnienie wysokiej niezawodności i wydajności transmisji danych tak, aby szkoły podstawowe i ponadpodstawowe na terytorium RP mogły łączyć się z bezpiecznym Internetem.
2. POPC.01.01.00-00-001/18 Budowa węzłów bezpieczeństwa szkolnego ruchu internetowego Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej w ramach osi priorytetowej I „Powszechny dostęp do szybkiego Internetu” Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014–2020” (OSE-B). Cel projektu było przygotowanie infrastruktury telekomunikacyjnej i teleinformatycznej, na bazie której świadczone będą usługi zapewniające bezpieczny dostęp do internetu uczniom i nauczycielom szkół podstawowych i ponadpodstawowych na terytorium RP.
3. POPC.01.01.00-00-003/18 Budowa szkolnych sieci dostępowych Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej w ramach osi priorytetowej I „Powszechny dostęp do szybkiego Internetu” Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014–2020 (OSE-D). Celem projektu było zapewnienie infrastruktury, która umożliwi każdej szkole dostęp do szybkiego internetu przy jak najwyższych parametrach technicznych – o symetrycznej przepustowości co najmniej 100 Mb/s. Uruchomione zostały szkolne sieci dostępowe, które umożliwiają nawiązanie komunikacji pomiędzy usługami dostępu do Internetu (przyłączem dystrybucyjnej lub dostępowej sieci operatora telekomunikacyjnego zapewniającego te usługi), a wewnątrzszkolną siecią komputerową (siecią lokalną w szkole).

Poniższa tabela przedstawia koszty realizacji projektu OSE w podziale na lata i źródło finansowania, podane w kwotach brutto:

Znaczna część wydatków to koszty, których w sposób rzeczywisty nie można przyporządkować jednoznacznie do konkretnego województwa, do takich wydatków należą między innymi koszty wytworzenia, wsparcia i utrzymania urządzeń i systemów centralnie zarządzających siecią OSE, koszty związane z informacją i promocją, czy koszty pracowników zaangażowanych w realizację Programu OSE.

Poniższa tabela przedstawia standardowe jednostkowe koszty związane z usługą przygotowania koncepcji podłączenia, kosztów instalacji urządzeń i serwisu dla pojedynczej lokalizacji szkolnej do sieci OSE w poszczególnych województwach oraz miesięczny koszt opłat serwisowych dla lokalizacji (koszty podane są w kwotach brutto):

Poniżej w tabeli przedstawiono koszty opłat instalacyjnych i abonamentowych łączy dostępowych wybudowanych do lokalizacji szkolnych podłączonych w usłudze 100/100 Mb z podziałem na województwa w poszczególnych latach realizacji Programu OSE:

Ad 3. Ile szkół na terenach wiejskich w województwie pomorskim korzysta z programu?Ile szkół nie korzysta? Proszę o dane w ujęciu powiatowym.

W województwie pomorskim z programu OSE aktualnie korzysta 1181 szkoło-lokalizacji (odpowiada to 1125 szkołom). W tym 365 szkoło-lokalizacji znajduje się w gminie wiejskiej, 211 w gminie miejsko-wiejskiej oraz 605 w gminie miejskiej.

Ile szkół na terenach wiejskich w województwie pomorskim nie korzysta z programu?

Obecnie 6 szkół na terenach wiejskich w województwie pomorskim czeka na podłączenie do sieci OSE po podpisaniu umowy OSE. W tych przypadkach szkoły wykazały pełną inicjatywę korzystania z programu OSE i są w trakcie realizacji ich podłączenia.

W przypadku pozostałych 118 szkół, wymagana jest inicjatywa szkoły do podłączenia:

- 1 szkoła nie podpisała jeszcze umowy po zgłoszeniu się do programu,
- 39 szkół nie zgłosiło się do programu,
- 22 szkół nie prowadzi naboru, nie odnotowano oficjalnej decyzji o likwidacji szkoły,
- 56 szkół odmówiło przystąpienia do OSE i zapewnia Internet we własnym zakresie.

Podział szkół na podstawie przyporządkowania lokalizacji szkoły do rodzaju gminy, w której się znajduje:

Działania realizowane przez Ministra Cyfryzacji w projekcie OSE są komplementarne z działaniami Ministra Edukacji w obszarze cyfryzacji edukacji, które obejmują:

1. Zmiany w obecnie obowiązującej podstawie programowej kształcenia ogólnego.
2. Wykorzystanie w szkole nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji
3. Metody kształcenia, dydaktykę cyfrową.
4. Kształcenie i doskonalenie nauczycieli.
5. Wyposażenie uczniów, nauczycieli i szkół.
6. Kształcenie cyfrowych specjalistów.
7. Cyfrowe bezpieczeństwo.
8. Zmianę organizacji pracy szkoły.

Skuteczne działania w tych obszarach, poprzedzone diagnozą stanu obecnego, pozwolą na zrealizowania kompleksowej zmiany w systemie edukacji w Polsce.

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu

^[1] (Dz. U. z 2022 r. poz. 2454)

^[2] łącznie 47 publikacji w latach 2020–2023, w tym poradnik „ABC cyberbezpieczeństwa”

^[3] www.it-szkola.edu.pl

^[4] Szczegółowe informacje na stronie www.osehero.pl

^[5] Dane przedstawione we wszystkich tabelach zostały opracowane przez NASK.