do ministra rozwoju i technologii
w sprawie polityki mieszkaniowej państwa
Zgłaszający: Tadeusz Woźniak
Data wpływu: 18-06-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwróciła się do mnie Koalicja dla Mieszkań, która - jak sama o sobie pisze - jest apolitycznym zrzeszeniem obywateli i organizacji pozarządowych zjednoczonych przy Fundacji Trading Jam Session, których połączyła wspólna idea zapobiegania wypaczeniom na rynku mieszkaniowym w Polsce. Państwo ma konstytucyjny obowiązek prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli oraz wspierania budownictwa socjalnego (art. 75 konstytucji). Niestety mimo wysiłków od wielu lat zanik budownictwa socjalnego oraz sztuczne podniesienie cen nieruchomości mieszkalnych doprowadziły ostatecznie do sytuacji znacznego spadku indeksu dostępności mieszkaniowej, czego obrazem jest wskaźnik, przygotowywany przez Związek Banków Polskich, opublikowany w raporcie AMRON-SARFiN. Jego wartość na koniec 2023 roku wyniosła 128 punktów, co oznacza spadek do poziomu z 2011 roku.
Wynika to między innymi ze znacznego wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych. Szczególnie dobrze widać to w porównaniu danych Eurostatu, który publikuje indeks cen nieruchomości dla krajów europejskich. Różnica w wartości wspomnianego indeksu pomiędzy Polską a średnią dla Unii Europejskiej wyniosła na koniec IV kwartału 2023 roku ponad 30 punktów. Spadek dostępności mieszkań wynika również z konieczności zaciągania większych kredytów w wyniku sztucznego wzrostu cen. Średni kredyt zaciągnięty w ramach dopłat do kredytów był o 10% większy niż ten przyznawany na zasadach wolnorynkowych, co wynika z raportu „AMRON-SARfiN 4/2023”. Zawyżone ceny sprzedaży nieruchomości przełożyły się bezpośrednio na znaczący wzrost marży deweloperów, co odzwierciedlają dane opublikowane przez BM PEKAO, w których marża brutto deweloperów notowanych na giełdzie przekroczyła 30%.
Ponadto zwiększenie cen przyczyniło się do nadmiarowego zainteresowania inwestycjami w nieruchomości oraz nasilenia się zjawiska „flippowania” mieszkaniami. Zakupy inwestycyjne, niezależnie od formy, doprowadziły do zmniejszenia się oferty dostępnych mieszkań w wyniku chęci odsprzedaży mieszkań znacznie drożej w niedalekiej przyszłości, po wprowadzeniu kolejnych dopłat do kredytów. Według danych NBP oraz opracowań portalu Rynek Pierwotny popyt inwestycyjny na mieszkania pozostaje bardzo wysoki i wynosi ponad 50% nowo wybudowanych mieszkań.
Zastraszająco słabo wygląda natomiast kwestia budownictwa socjalnego, które faktycznie skierowane jest do osób najbardziej potrzebujących. Według danych GUS mieszkania czynszowe w 2022 r. powstały jedynie w kilku z miast wojewódzkich: Gdańsk (187 lokali), Łódź (24 lokali) oraz Szczecin (16 lokali). Natomiast w 2023 do miast wojewódzkich budujących mieszkania dla najbardziej potrzebujących dołączyły: Toruń (614 lokali), Bydgoszcz (177 lokali), Zielona Góra (112 lokali) oraz Katowice (75 lokali). Nie bez znaczenia pozostają też społeczne nastroje w stosunku do proponowanych dopłat do kredytów. Z sondażu przeprowadzonego przez United Surveys dla "Dziennika Gazety Prawnej" i RMF FM wynika, że spośród przebadanych grup nawet 60% wypowiada się negatywnie w kwestii dopłat, natomiast blisko połowa (45%) opowiedziała się za rozwojem taniego mieszkalnictwa na wynajem.
Fundacja apeluje o zmianę polityki państwa w zakresie wspierania mieszkalnictwa poprzez odejście od szkodliwych dopłat (w tym procedowanego obecnie kredytu #NaStart), które „poza pozorną pomocą bardzo wąskiej grupie ludzi”, powodują spotęgowane rozchwianie rynku nieruchomości, zwiększenie marż deweloperów, konieczność zaciągania większych kredytów hipotecznych, a także nasilenie popytu inwestycyjnego i spekulacyjnego. Zaoszczędzone w ten sposób środki Koalicja dla Mieszkań proponuje przeznaczyć na promocję budownictwa społecznego, socjalnego oraz remonty już istniejących mieszkań socjalnych, obecnie wyłączonych z użytkowania z powodu złego stanu technicznego. Liczymy na to, że nasze uwagi i przedstawione dane będą pomocne przy kształtowaniu polityki mieszkaniowej na najbliższe lata, a młodzi Polacy będą mogli patrzeć w przyszłość bez obaw, licząc na wsparcie państwa, gdy tylko będzie potrzebne. Wspólnie możemy stworzyć społeczeństwo, w którym każdy ma szansę na godne i stabilne warunki mieszkaniowe.
Jakie są plany rządu w zakresie zwiększenia liczby mieszkań?
Czy program Krajowego Zasobu Nieruchomości „Społeczna Inicjatywa Mieszkaniowa” będzie kontynuowany? Czy przewiduje się jakieś zmiany?
Jak Rada Ministrów ustosunkowuje się do obaw o wzrost cen mieszkań, w kontekście proponowanego programu „Kredyt 0%”?
Czy ministerstwo prowadzi analizy co do wykorzystania pustostanów na powtórne zasiedlenie, których olbrzymie zasoby są w posiadaniu samorządów terytorialnych, których nie stać na ich remontowanie?