Odpowiedź na interpelację nr 3498

w sprawie lekcji religii oraz sytuacji zawodowej katechetów

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer

Warszawa, 18-07-2024

Szanowny Panie Marszałku!

Odpowiadając na pytania postawione w interpelacji uprzejmie wyjaśniam, że w procedowanym obecnie projekcie rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach^[1] przewiduje się zmianę w § 2 ww. rozporządzenia. W § 2 ust. 1 i 1a nowelizowanego rozporządzenia została utrzymana dotychczasowa zasada, zgodnie z którą przedszkole i szkoła organizują lekcje religii w oddziale przedszkola lub oddziale (klasie) szkoły, jeżeli na lekcje religii zgłosi się nie mniej niż siedmiu wychowanków danego oddziału w przedszkolu lub uczniów danego oddziału (danej klasy) w szkole. W przypadku gdy na naukę religii zgłosi się mniejsza liczba wychowanków danego oddziału lub uczniów danego oddziału lub danej klasy, przedszkole lub szkoła mają obowiązek zorganizować lekcje religii w grupie międzyoddziałowej lub międzyklasowej.

Założeniem nowelizowanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach^[2] jest poszerzenie możliwości organizacji nauki religii i etyki w grupach międzyoddziałowych i międzyklasowych złożonych także z wychowanków lub uczniów, którzy do tej pory nie byli łączeni na tych zajęciach z wychowankami lub uczniami z innych oddziałów lub klas. Zmiana służy uelastycznieniu obowiązujących przepisów do sytuacji faktycznych, z którymi muszą się mierzyć dyrektorzy szkół i przedszkoli.

Decyzje organizacyjne w przedszkolu/szkole w przypadku organizacji nauki religii i etyki były od momentu wejścia w życie tych regulacji do polskiego systemu prawnego zależne od indywidualnych decyzji rodziców wychowanków/uczniów albo pełnoletnich uczniów w zakresie pobierania nauki religii danego Kościoła albo związku wyznaniowego. Biorąc pod uwagę założenia dotychczas obowiązujących regulacji prawnych, kościoły i związki wyznaniowe powinny mieć doświadczenie pracy z niejednorodną grupą wychowanków w przedszkolu czy uczniów w szkole.

Uprzejmie wyjaśniam, że projekt został poddany szerokim konsultacjom publicznym, w ramach których przekazano go do zaopiniowania, m.in. przez Radę Dialogu Społecznego, Rzecznika Praw Dziecka oraz Rzecznika Praw Obywatelskich, a także udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Edukacji oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji. Projekt został także skierowany do zaopiniowania przez władze zwierzchnie Kościołów i innych związków wyznaniowych prowadzących nauczanie religii (swojej konfesji) w przedszkolach i szkołach.

Ponadto członkowie kierownictwa MEN spotkali się z przedstawicielami Kościołów oraz związków wyznaniowych, które miały możliwość przedstawienia uwag w zakresie nowych rozwiązań dotyczących uelastycznienia zasad organizacji nauki religii.

Po konsultacjach społecznych, biorąc pod uwagę także uwagi zgłaszane także przez Kościoły i związki wyznaniowe, projekt rozporządzenia został zmieniony w następującym zakresie:

1. w § 1 pkt 2 w zakresie dodawanego § 2 ust. 1c wprowadzono zasadę, zgodnie z którą uczniów szkoły podstawowej można połączyć w grupę międzyklasową obejmującą uczniów klas I–III, IV-VI lub VII–VIII. Zatem w grupie międzyklasowej mogą być uczniowie np. z klasy I i III szkoły podstawowej, natomiast nie mogą być połączeni w grupę uczniowie np. z klasy II i V lub IV i VII szkoły podstawowej;
2. w § 1 pkt 2 w zakresie dodawanego § 2 ust. 1d ustalono, że liczba uczniów w grupie międzyoddziałowej lub międzyklasowej nie może przekraczać 28, a w przypadku dzieci w przedszkolu oraz klasach I-III szkoły podstawowej 25, z zastrzeżeniem, że liczebność grupy ulegnie modyfikacji stosownie do potrzeb edukacyjnych uczniów w sytuacji włączenia do grupy wychowanków/uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi (dodawany § 2 ust. 1e).

Wprowadzenie do nowelizowanego rozporządzenia przepisów dotyczących maksymalnej liczby wychowanków/uczniów w grupie międzyoddziałowej/międzyklasowej jest rozwiązaniem nowym, bowiem dotychczas te kwestie organizacyjne należały do wyłącznej decyzji dyrektora przedszkola lub szkoły.

Uprzejmie informuję, że wejście w życie projektowanego rozporządzenia z dniem 1 września 2024 r. nie oznacza konieczności wprowadzenia zmian w stanie zatrudnienia nauczycieli religii i etyki. Nowe rozwiązania organizacyjne dotyczące łączenia uczniów w grupy międzyoddziałowe i międzyklasowe, zgodnie z brzmieniem nowelizowanego przepisu § 2 w zakresie zmienianego ust. 1 i dodawanych ust. 1a-1c, będą mogły być zastosowane przez dyrektora szkoły, gdy zaistnieją określone przesłanki, np. trudności w zatrudnieniu nauczyciela religii czy etyki lub obciążenie tego nauczyciela dużą liczbą godzin ponadwymiarowych. Zmiany dotyczące ruchów kadrowych w szkole podejmuje dyrektor szkoły jako kierownik zakładu pracy dla zatrudnionych w danej jednostce nauczycieli. Zakłada się racjonalność działania dyrektora, który korzystając z nowych rozwiązań ułatwiających organizowanie nauki religii w szkole zobowiązany jest do przestrzegania przepisów ogólnych prawa pracy oraz szczególnych uprawnień i ochrony, jakie posiadają nauczyciele zatrudnieni na podstawie przepisów ustawy – Karta Nauczyciela.

Zgodnie z zapowiedzią Ministra Edukacji planowana jest kolejna nowelizacja ww. rozporządzenia, której celem będzie zmniejszenie od 1 września 2025 r. wymiaru godzin nauczania religii w szkołach z dwóch godzin lekcyjnych do jednej.

Na dzień 08.07.2024 r. w bazie SIO jest 28 024 nauczycieli (22 021,86 etatów), którzy nauczają religii. W systemie informacji oświatowej nie są zbierane dane pozwalające na rozróżnienie do jakiego stanu należą – świeckiego czy duchownego.

Poniższa tabela pokazuje, ilu z obecnie pracujących nauczycieli religii posiada dodatkowe kwalifikacje lub uczy innych niż religia przedmiotów. Z danych wynika, że nieco ponad 53% z nich ma kwalifikacje do nauczania innych przedmiotów lub/oraz uczy ich już obecnie. Zatem zmniejszenie wymiaru zajęć z religii nie musi oznaczać dla nich automatycznie utraty zatrudnienia.

Przedmiotowy projekt nie został jeszcze wprowadzony na ścieżkę legislacyjną, której procedura zakłada poddanie dokumentu konsultacjom publicznym, w tym opiniowaniu przez władze zwierzchnie Kościołów i innych związków wyznaniowych prowadzących nauczanie religii w przedszkolach i szkołach.

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Sekretarz Stanu
Katarzyna Lubnauer

^[1] Dz. U. z 2020 r. poz. 983.

^[2] Dz. U. z 2020 r. poz. 983