Odpowiedź na interpelację nr 3514

w sprawie marginalnego wsparcia dla ochotniczych straży pożarnych

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 16-07-2024

Szanowny Panie Marszałku,

ze środków finansowych pochodzących z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, w ramach Porozumienia zawartego pomiędzy Ministrem SWiA oraz Ministrem Klimatu i Środowiska z dnia 23 lutego 2021 r. w sprawie współdziałania w zakresie zwalczania zagrożeń dla środowiska^[1] dla jednostek ochotniczych straży pożarnych (OSP), do rozdziału przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej (PSP) w 2024 r. przeznaczono 38 227 750 zł.

Przedmiotowe środki finansowe, przy udziale środków z dotacji celowych z budżetu państwa, pozwoliły na zbilansowanie zakupu 292 pojazdów pożarniczych dla jednostek OSP. Należy przy tym podkreślić, że ostateczna liczba zakupionych samochodów w bieżącym roku może ulec zmianie.

Dla OSP w ustawie budżetowej na rok 2024 z dnia 18 stycznia 2024 r.^[2], w części 42 – sprawy wewnętrzne, w dziale 754 bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa zaplanowano łącznie kwotę 304 307 750 zł, w tym:

w rozdziale 75412 jednostki ochotniczych straży pożarnych oraz związek ochotniczych straży pożarnych – 189 000 000^[3] zł;
w rozdziale 75409 jednostki ochrony przeciwpożarowej włączone do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego – 73 000 000 zł;
z NFOŚiGW – 37 307 750 zł;
ze środków pochodzących z wpływów uzyskanych ze składek z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od ognia, przekazywanych Komendantowi Głównemu PSP przez zakłady ubezpieczeń^[4] – około 5 000 000 zł (na samochody).

Jednocześnie należy wskazać, że Komenda Główna PSP zgłosiła w 2024 r. propozycję zwiększenia dofinansowania z dotacji jednostek OSP włączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego o kwotę 79 000 000 zł, a jednostek OSP spoza ww. systemu o kwotę 35 000 000 zł, w tym również Dziecięcych i Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych. Zgłoszono również propozycję kontynuacji obecnie realizowanego wspólnie z Ministrem Klimatu i Środowiska przedsięwzięcia z zakresu dofinansowania OSP na zadania związane z ochroną ludności i ratownictwa.

W uzupełnieniu powyższych informacji warto nadmienić, że analiza potrzeb, w szczególności sprzętowych, jednostek OSP jest dokonywana co roku za pośrednictwem właściwych terytorialnie jednostek organizacyjnych PSP. Ministerstwo SWiA na bieżąco współpracuje z Komendą Główną PSP w celu opracowania zakresu przedmiotowego dotacji z budżetu państwa. Wspólne ustalenia są prowadzone również w zakresie możliwości optymalnej dystrybucji przedmiotowej dotacji na inne uzasadnione potrzeby jednostek OSP.

Odnosząc się do problematyki finansowania jednostek OSP należy zauważyć, że od wielu lat wielkość środków finansowych zabezpieczanych w budżecie państwa dla ww. podmiotów, w tym jednostek włączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, pozostaje na tym samym poziomie.

W tym miejscu warto podkreślić, że wskazany stan finansowania nie jest ostatecznie zależny od Ministra SWiA. Natomiast Ministerstwo SWiA jest świadome konieczności dokonania zmian w przedmiotowym zakresie. W związku z powyższym, w ramach prac nad ustawą budżetową na rok 2025, Minister SWiA planuje wystąpić do Ministra Finansów w sprawie zwiększenia wydatków budżetowych w części 42 - Sprawy wewnętrzne, dział 754 - Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa, rozdziały: 75412 (ochotnicze straże pożarne), 75409 (jednostki ochrony przeciwpożarowej włączone do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego).

Ponadto, w obecnie procedowanym projekcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, proponuje się wprowadzenie zmian w przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych^[5]. Przedmiotowe zmiany mają dotyczyć m.in.:

rozszerzenia obowiązku zwalniania przez pracodawcę ze świadczenia pracy strażaków OSP na czas ćwiczeń i szkoleń realizowanych przez gminę, PSP i inne uprawnione organy;
rozszerzenia otrzymywania świadczenia ratowniczego również z tytułu udziału w szkoleniach i ćwiczeniach (obecnie świadczenie ratownicze przysługuje wyłącznie za udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych);
rozszerzenia możliwości wnioskowania o dotacje przez Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP.

Należy także nadmienić, że aktualnie w resorcie spraw wewnętrznych i administracji trwają prace zmierzające do zmiany rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 lutego 2022 r. w sprawie przyznawania rekompensaty pieniężnej oraz wyrównania do wysokości rekompensaty wypłacanej strażakowi ratownikowi ochotniczej straży pożarnej^[6]. Przedmiotowy projekt rozporządzenia precyzuje okoliczności zdarzenia, za które jest należna rekompensata pieniężna, ograniczając je do działania ratowniczego, akcji ratowniczej, szkolenia lub ćwiczenia zaewidencjonowanych w Systemie Wspomagania Decyzji Państwowej Straży Pożarnej. Powyższe ma na celu przyspieszenie procesu weryfikacji, ustalania okoliczności zdarzenia oraz decyzji w zakresie przysługiwania strażakowi ratownikowi OSP stosownego świadczenia.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Zgodnie, z którym istnieje możliwość dofinansowania przedsięwzięć w wysokości do 50% kosztów kwalifikowanych w kwocie nie mniejszej niż 100 tys. zł dla danego zadania, przy założeniu wartości całkowitej danego zadania – minimum 200 tys. zł.

^[2] Dz. U. poz. 122.

^[3] Z czego 71 000 000 zł to wydatki bieżące oraz 118 000 000 zł to wydatki majątkowe.

^[4] Na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 275).
Środki są rozdzielane według zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu i trybu rozdziału środków finansowych przeznaczonych wyłącznie na cele ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. poz. 2732).

^[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 233.

^[6] Dz. U. poz. 286.