do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych
Zgłaszający: Adam Dziedzic
Data wpływu: 26-06-2024
Szanowna Pani Minister,
według informacji przekazanej przez Polski Związek Organizatorów Zakładów Aktywności Zawodowej i Warsztatów Terapii Zajęciowej kwota miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych w obliczu wzrastającej płacy minimalnej staje się niewystarczająca.
Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych pracodawcy przysługuje ze środków funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego (…) w kwocie 2400 zł w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności, 1350 zł w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, 500 zł w przypadku osób zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Kwoty te zwiększane są odpowiednio o 1200 zł, 900 zł, 600 zł w odniesieniu do osób niepełnosprawnych, którym orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję, oraz niewidomych. Kwota dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą – 75%.
Obecnie największym wyzwaniem dla działalności zakładów aktywności zawodowej jest konieczność sfinansowania wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnością. Stale rosnąca kwota minimalnego wynagrodzenia powoduje, że z roku na rok obciążenie finansowe zakładów ciągle rośnie, przy niezmiennej kwocie dofinansowania w ramach SODiR. W 2023 roku koszty płacy przy założeniu zatrudnienia 91 ON wyniosły 3 310 335,66 zł. Przy dofinansowaniu SODiR w wysokości 2 140 349,40 zł udział kosztów pracodawcy wynosił 1 169 986,26 zł, co daje 35% kosztów. Po zmianie minimalnego wynagrodzenia w roku 2024 koszty płacy wzrosną do kwoty 4 004 392,68 zł. Przy niezmienionym poziomie dofinansowania SODiR udział kosztów pracodawcy wyniesie 1 839 251,16 zł, co daje 46% kosztów. W skali roku spowoduje to konieczność wypracowania dodatkowego zysku w wysokości 669 264,90 zł. Biorąc pod uwagę potencjał pracowników z niepełnosprawnościami, jest to niemożliwe do zrealizowania.
Zakłady aktywności zawodowej pełnią jedną z ważniejszych funkcji w rehabilitacji i aktywizacji osób z niepełnosprawnościami, wnosząc jednocześnie do lokalnych społeczności konkretne namacalne korzyści zarówno finansowe, jak i społeczne.
W czerwcu 2023 r. na terenie kraju funkcjonowało 135 zakładów aktywności zawodowej, w których zatrudnionych było ogółem 8773 osób, w tym 6748 osób z niepełnosprawnościami. Udział osób z niepełnosprawnościami w zatrudnieniu ogółem w zakładach aktywności zawodowej wynosił 76,9%. Na terenie samego województwa podkarpackiego istnieje 12 zakładów zatrudniających ponad 920 pracowników z niepełnosprawnościami.
Radykalny wzrost płacy minimalnej wiąże się z koniecznością wypracowania większego zysku z działalności wytwórczo-usługowej, co w obecnej sytuacji gospodarczej jest nierealne. Należy pamiętać, że głównym celem zakładów aktywności zawodowej nie jest maksymalizacja zysku z działalności, lecz rehabilitacja społeczna i zawodowa osób z niepełnosprawnościami, szczególnie narażonych na wykluczenie społeczne, tj. osób ze stopniem znacznym lub umiarkowanym (u których stwierdzono autyzm, niepełnosprawność intelektualną lub chorobę psychiczną), zwiększanie ich kwalifikacji zawodowych i społecznych, co w efekcie ma umożliwić im zaistnienie na otwartym rynku pracy. Bez wzrostu kwoty miesięcznego dofinansowania dalsze funkcjonowanie zakładów aktywności zawodowej oraz realizacja ustawowych celów nie będą możliwe.
Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje podjąć prace legislacyjne mające na celu zmianę art. 26a ust. 1 pkt 1–3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573) poprzez zwiększenie kwoty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych?
Z poważaniem
Adam DZIEDZIC
Poseł na Sejm RP