w sprawie funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 26-01-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 357 Pana Posła Jarosława Sachajki i Pani Poseł Anny Gembickiej w sprawie funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych (OSP), uprzejmie przedstawiam następujące informacje, przygotowane m.in. w oparciu o stanowisko Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP).
Na wstępie pragnę poinformować, że wnioskowane przez Państwa Posłów dane w zakresie liczebności jednostek OSP funkcjonujących w Polsce, z uwzględnieniem podziału na województwa i powiaty, a także dane dotyczące liczby członków w poszczególnych jednostkach zawarto w załączniku numer 1 do niniejszego pisma.
W tym miejscu wymaga wyjaśnienia, że z uwagi na trwający proces gromadzenia i podsumowania danych dotyczących sieci jednostek ochrony przeciwpożarowej na koniec ubiegłego roku, informacje na temat liczby jednostek OSP i liczebności ich członków za 2023 r. będą dostępne po opracowaniu danych pozyskanych z komend powiatowych i wojewódzkich PSP. Ponadto, dane obejmujące liczbę członków OSP w 2022 r. zostały ujęte w dwóch kolumnach, zawierających odpowiednio: liczbę wszystkich członków OSP oraz liczbę członków OSP mogących brać udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych – zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych[1].
Odnosząc się do kolejnego zagadnienia podniesionego w wystąpieniu, tj. finansowania OSP uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 32 ustawy koszty funkcjonowania OSP są pokrywane w szczególności z:
Ponadto, stosownie do art. 32 ust. 5 ustawy, jednostki samorządu terytorialnego mogą przekazywać OSP dodatkowe środki pieniężne również w formie dotacji.
Środki z budżetu państwa są zatem jednym z wielu źródeł dofinansowania jednostek OSP, które funkcjonują jako stowarzyszenia, tj. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach[3].
Jednocześnie na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy gmina w ramach realizacji zadania własnego w zakresie ochrony przeciwpożarowej zapewnia jednostkom OSP m.in. obiekty, tereny, pojazdy i sprzęt specjalistyczny, środki ochrony indywidualnej, umundurowanie i środki łączności oraz ich utrzymanie. Zatem podstawowy ciężar finansowy utrzymania OSP, w tym wspieranie finansowe niezbędnych zakupów sprzętu ratowniczego, spoczywa na gminie, na terenie której OSP ma swoją siedzibę.
W tabeli poniżej zawarto szczegółowe dane dotyczące wysokości środków finansowych planowanych w budżecie państwa, w części 42 – Sprawy wewnętrzne, z przeznaczeniem dla OSP, podane za lata o które wnioskują Państwo Posłowie tj.: 2006, 2007, 2014, 2015, 2022 i 2023.
| Rok |
OSP spoza ksrg[4] |
OSP w ksrg |
Dodatkowe środki |
| 2006 |
25 992 000 zł[5] |
24 020 000 zł[6] |
|
| 2007 |
28 492 000 zł[7] |
29 000 000 zł[8] |
|
| 2014 |
32 500 000 zł |
71 000 000 zł[9] |
|
| 2015 |
32 500 000 zł |
73 000 000 zł[10] |
|
| 2022 |
39 060 000 zł |
73 000 000 zł |
25 000 000 zł[11] |
| 2023 |
39 000 000 zł |
73 000 000 zł |
40 000 000 zł[12] |
W tym miejscu należy wyjaśnić, że w związku z 5-letnim obowiązkiem przechowywania dokumentacji dotyczącej dotacji, Komenda Główna PSP nie posiada szczegółowych danych w zakresie podziału środków finansowych na poszczególne województwa i powiaty w latach: 2006, 2007, 2014 i 2015.
Natomiast informacje dotyczące podziału ww. środków finansowych w latach 2022-2023 zawarto w załączniku nr 2 do niniejszego pisma.
Z kolei wnioskowane przez Państwa Posłów dane w zakresie liczby wyjazdów jednostek OSP ujęto w załączniku nr 3 do niniejszego pisma. Niemniej wymaga wyjaśnienia, że wskazane zestawienie nie zawiera informacji dotyczących liczby wyjazdów OSP w latach 2006-2007. Przedmiotowe dane znajdują się w wycofanej z użytkowania aplikacji Systemu Wspomagania Decyzji, w związku z tym dostęp do tych danych i ich eksport jest utrudniony i wymagałby znacznego nakładu czasu.
Odnosząc się do kolejnego zagadnienia uprzejmie informuję, że członkowie OSP nie otrzymują wynagrodzenia za udział w działaniach ratowniczych, tylko ekwiwalent pieniężny. Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy, strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje – niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia – ekwiwalent pieniężny, który jest wypłacany z budżetu właściwej gminy. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały.
Natomiast za czas nieobecności w pracy z powodu udziału w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, strażacy ratownicy OSP zachowują uprawnienie do innych niż wynagrodzenie świadczeń związanych z pracą, przewidziane w odrębnych przepisach prawa (art. 15 ust. 3 ustawy). W związku z powyższym należy wskazać, że szczegółowymi informacjami w zakresie wysokości ekwiwalentów przysługujących członkom OSP za udział w działaniach ratowniczych dysponują urzędy gmin.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2023 r. poz. 194, z późn. zm., dalej ustawa.
[2] Dz. U. z 2022 r. poz. 2057, z późn. zm.
[3] Dz. U. z 2020 r. poz. 2261.
[4] krajowy system ratowniczo-gaśniczy.
[5] Dane dostępne w ustawie budżetowej na rok 2006 na stronie Ministerstwa Finansów pod adresem: https://mf-arch2.mf.gov.pl/web/bip/ministerstwo-finansow/dzialalnosc/finanse-publiczne/budzet-panstwa/ustawy-budzetowe/archiwum.
[6] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 listopada 2006 r. w sprawie wysokości środków finansowych w 2006 r. i ich podziału między jednostki ochrony przeciwpożarowej działające w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (Dz. U. poz. 1627).
[7] Dane dostępne w ustawie budżetowej na rok 2007 na stronie Ministerstwa Finansów pod adresem: https://mf-arch2.mf.gov.pl/web/bip/ministerstwo-finansow/dzialalnosc/finanse-publiczne/budzet-panstwa/ustawy-budzetowe/archiwum.
[8] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 czerwca 2007 r. w sprawie wysokości środków finansowych w 2007 r. i ich podziału między jednostki ochrony przeciwpożarowej działające w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (Dz. U. poz. 787).
[9] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2014 r. w sprawie wysokości środków finansowych w 2014 r. i ich podziału między jednostki ochrony przeciwpożarowej działające w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (Dz. U. poz. 1226).
[10] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 lipca 2015 r. w sprawie wysokości środków finansowych w 2015 r. i ich podziału między jednostki ochrony przeciwpożarowej działające w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (Dz. U. poz. 1152).
[11] Środki finansowe w wysokości 25 mln zł w 2022 r. - przyznane Uchwałą Rady Ministrów Nr 179/2022 z dnia 5 września 2022 r. w sprawie przyznania Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, z ogólnej rezerwy budżetowej, środków finansowych, z przeznaczeniem na dotacje celowe dla ochotniczych straży pożarnych na zakup sprzętu dla członków Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych.
[12] Oddzielna rezerwa celowa na wsparcie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych.
Załączniki: