do ministra cyfryzacji
w sprawie wprowadzenia alternatywnej pisowni obcojęzycznego imienia i nazwiska do systemów informatycznych w Polsce
Zgłaszający: Marek Krząkała, Izabela Katarzyna Mrzygłocka
Data wpływu: 01-07-2024
Szanowny Panie Ministrze!
Coraz częściej wszelkiego rodzaju usługi publiczne przenoszą się do Internetu, a osoby mające obco brzmiące nazwiska mają często problemy na przykład z bankami, bowiem nie mogą zweryfikować swojej osoby w informatycznych systemach bankowych z powodu na przykład danych niezgodnych z dowodem osobistym, danych niezgodnych z systemem PESEL, używania niedozwolonego znaku itp. Problemy dotyczą także założenia profilu zaufanego, gdyż system informatyczny nie pozwala na oryginalną pisownię nazwisk.
Zatem jedną z propozycji jest wprowadzenie dodatkowego pola „alternatywna pisownia imienia i nazwiska”, które zawierałoby pisownię imienia i nazwiska z zastosowaniem standardowego zestawu znaków obsługiwanych przez komputer. Dzięki takiemu zabiegowi możliwa byłaby prawidłowa weryfikacja danych obywateli w systemach informatycznych, które przez wadliwie napisaną aplikację nie dopuszczają wpisywania znaków niestandardowych, liter występujących w pisowniach obcojęzycznych, a usankcjonowanych dowodem osobistym.
Problem, jak już wspomniałem, dotyczy bardzo szerokiej gamy usług, które nie są dostępne dla części obywateli mających obcojęzyczne nazwiska, przy użyciu dowodu osobistego czy też przy identyfikacji za pomocą dowodu osobistego, ponieważ systemy informatyczne nie są w stanie zweryfikować poprawności danych. Niemożność identyfikacji osoby fizycznej w systemie teleinformatycznym z uwagi na znaki diakrytyczne, np. w nazwisku, może bowiem prowadzić do wykluczenia cyfrowego pomimo fizycznego dostępu do technologii.
Jak wynika z dostępnych informacji, w domenie publicznej gov.pl obsługująca system rejestrów państwowych aplikacja ŹRÓDŁO używana przez urzędy umożliwia wprowadzenie znaków diakrytycznych z języków obcych. Jeżeli zatem do rejestru PESEL jest wprowadzone nazwisko ze znakiem diakrytycznym, to w takiej pisowni nazwisko znajdzie się w dowodzie osobistym. Problem polega właśnie na tym, że później jest niemożność zidentyfikowania tego nazwiska czy właściciela tego dowodu osobistego przez inne systemy. Stąd też konieczność zmiany rozszerzenia zawartości warstwy elektronicznej dowodu osobistego, która mogłaby być odczytywana przez inne systemy.
Dla przykładu można przytoczyć znaki diakrytyczne używane na przykład w języku niemieckim, ale tutaj funkcjonuje uchwała ortograficzna Rady Języka Polskiego z 2001 r., która co prawda preferuje pisownię oryginalną, ale dopuszcza także spolszczenie nazwisk wedle przyjętych zasad pisowni. Podobne jest stanowisko w prawie europejskim. Niestety największy kłopot pojawia się wtedy, kiedy napotykamy na trudności w odniesieniu do takich znaków, przy których brak jest jednoznacznej pisowni alternatywnej. Eksperci sugerują także rozwiązanie problemu polegające nie tylko na zapisywaniu tych nazwisk w takich dokumentach jak dowód osobisty, ale także na zmianie w samych systemach informatycznych. To są systemy bankowe, kontroli czy też identyfikacji osoby.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Z wyrazami szacunku
Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP