w sprawie wsparcia małych szkół podstawowych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 24-07-2024
Szanowni Państwo Posłowie,
odpowiadając na interpelację z 11 lipca br. w sprawie wsparcia małych szkół podstawowych, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Ad 1.
Zgodnie z przepisami art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1] organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów i zadań inwestycyjnych w tym zakresie.
Jednostka samorządu terytorialnego jest zobowiązana do finansowania (dotowania) szkół i placówek zgodnie z zasadami przyjętymi w ww. ustawie – Prawo oświatowe, natomiast – zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych[2] – środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Dodatkowe środki w budżecie państwa, o które samorząd może się ubiegać m.in. w celu realizacji zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych), zaplanowane są w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej.
Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy w poz. 45 pn. – Środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami.
Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
O dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej – jednostki samorządu terytorialnego wnioskują za pośrednictwem wojewody.
Jednostki samorządu terytorialnego mogą uzyskać wsparcie w zakresie inwestycji w bazę sportową w ramach realizacji programów Aktywna Szkoła – sprzęt sportowy dla szkół, Program budowy kompleksów sportowych Orlik oraz Sportowa Polska – Program rozwoju lokalnej infrastruktury sportowej. Bliższe informacje można uzyskać w Ministerstwie Sportu i Turystyki.
Dodatkowo Ministerstwo Edukacji Narodowej wspiera jednostki samorządu terytorialnego przez dofinansowanie ze środków rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z dokumentem „Kryteria podziału rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej“ na dany rok budżetowy. Aktualny dokument wraz z załącznikami jest dostępny na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej. Analogicznie do lat ubiegłych jednostki samorządu terytorialnego mają możliwość ubiegania się m.in. o dofinansowanie zakupu wyposażenia szkół i placówek w sprzęt i pomoce dydaktyczne w nowo wybudowanych obiektach.
Ad 2.
W załączeniu przesyłam tabelę przedstawiającą liczbę szkół podstawowych zlokalizowanych na terenach wiejskich w latach szkolnych 2019/2020-2023/2024 w podziale na województwo, powiat, gminę, miejscowość, typ organu prowadzącego i wskazaną w Interpelacji wielkość szkoły.
Ad 3.
W rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024 (Dz. U. 2023 poz. 2755 z późn. zm.) przewidziano dodatkową wagę dla małych szkół (P4 = 0,20 standardu finansowego A, który w roku 2024 wynosi ok. 9 tys. zł). Została ona wprowadzana, aby wesprzeć finansowo samorządy prowadzące małe szkoły. Dodatkowe środki dla samorządów prowadzących lub dotujących takie szkoły na terenach wiejskich to ok. 1 800 zł na każdego ucznia w takiej szkole.
Ponadto przy podziale części oświatowej subwencji ogólnej uczniowie szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5.000 mieszkańców przeliczani są dodatkowymi wagami:
Ponadto w związku z dodatkiem do wynagrodzenia przysługującym nauczycielom zatrudnionym w szkołach i placówkach zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5.000 mieszkańców we wzorze na wskaźnik korygujący Di uwzględniana jest dodatkowa waga R, więc jednostki samorządu terytorialnego prowadzące szkoły na terenach wiejskich mają ten składnik wynagrodzenia uwzględniony w podziale części oświatowej subwencji ogólnej.
Kwota części oświatowej subwencji ogólnej dla gmin wiejskich naliczona na rok 2024 wynosi 16.976 mln zł i jest wyższa o 37,0% od kwoty naliczonej na rok 2023 (12.390 mln zł). Natomiast dla gmin miejsko-wiejskich została naliczona kwota 13.633 mln zł (wzrost o 35,5%, w 2023 roku naliczono 10.059 mln zł).
Prace nad udoskonaleniem systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego są jednym z priorytetów rządu. Ministerstwo Finansów zaprezentowało projekt gruntownych zmian ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który przewiduje między innymi zastąpienie subwencji oświatowej kwotą potrzeb oświatowych. Więcej na ten temat przeczytać można pod poniższym adresem:
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. 2024 poz. 737.
[2] Dz. U. 2024 poz. 754.