do ministra infrastruktury
w sprawie propozycji zmian przepisów ustawy Prawo wodne
Zgłaszający: Monika Wielichowska
Data wpływu: 02-07-2024
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego zwrócił się samorząd wrocławski z propozycjami zmian legislacyjnych do art. 23 ustawy Prawo wodne.
Art. 23 Prawa wodnego obecnie stanowi:
1. Śródlądowymi wodami stojącymi są wody śródlądowe w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych niezwiązanych bezpośrednio, w sposób naturalny, z powierzchnio nowymi śródlądowymi wodami płynącymi.
2. Przepisy o śródlądowych wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędących stawami.
Samorząd wrocławski wskazuje, że z przepisu tego wynika, że ustawodawca odróżnia kategorię prawną wody stojącej od kategorii prawnej wody znajdującej się w zagłębieniu terenu. Należy również zauważyć, iż ustawodawca odróżnia wody znajdujące się w zagłębieniach terenu od stawu. Jak zauważa samorząd wrocławski, mamy do czynienia z trzema równymi kategoriami prawnymi – wody stojące, wody znajdujące się w zagłębieniach terenu i stawy.
Samorząd wrocławski zauważa, że istota problemu dotyczy przede wszystkim tego, że bardzo trudno niejednokrotnie odróżnić, czy mamy do czynienia z wodami znajdującymi się w zagłębieniach terenu, czy ze stawami. Zaznaczyć należy, iż te dwie kategorie prawne są rozłączne. W grę może wchodzić bowiem albo woda znajdująca się w zagłębieniach terenu, albo staw.
Pojęcie stawu zostało zawarte w definicji pojęcia urządzenia wodne. Zgodnie z art. 16 pkt 65c ustawy Prawo wodne – stawy, w szczególności stawy rybne oraz stawy przeznaczone do oczyszczenia ścieków albo rekreacji.
Jak zauważa wrocławski samorząd, w praktyce oba wskazane przepisy mogą mieć potencjalnie zastosowanie do tego samego stanu faktycznego, a rozróżnienie urządzenia wodnego (stawu rekreacyjnego) od zagłębienia terenu będącego wynikiem działalności człowieka jest bardzo utrudnione.
Ministerstwo Infrastruktury stoi na stanowisku, że art. 23 ust. 2 ustawy Prawo wodne ma mieć zastosowanie do zagłębienia terenu, które powstałoby w wyniku eksploatacji wyrobiska, w którym gromadzi się woda. Adaptacja, nawet niewielka, takiego wyrobiska i nadanie jej funkcji rekreacyjnej ma prowadzić do tego, że nie mamy do czynienia z zagłębieniem terenu będącym wynikiem działalności człowieka, a urządzeniem wodnym (najczęściej stawem).
Samorząd wrocławski zauważa, że wody w określonych zbiornikach, które są wynikiem działalności człowieka stanowią dobro wspólne, mające służyć ogółowi społeczności lokalnej. Z tego powodu w wielu podobnych przypadkach należy brać pod uwagę celowość wprowadzenia określonych regulacji prawnych, w tym wypadku odpowiedniego stosowania do wód w zagłębieniach terenu będących wynikiem działalności człowieka przepisów o wodach stojących na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy Prawo wodne.
Jak wskazuje samorząd wrocławski, przyjmując dotychczasową interpretację ministra infrastruktury, że norma wynikająca z art. 23 ust. 2 ustawy Prawo wodne ma mieć zastosowanie do powyrobiskowych zagłębień terenu (np. glinianek) prowadzi de facto do tego, że ustawodawca powyrobiskowemu, często niezagospodarowanemu zagłębieniu daje większą ochronę na podstawie przepisów Prawa wodnego niż powyrobiskowemu zagłębieniu, które zostało dostosowane do funkcji rekreacyjnej (np. poprzez uregulowanie części brzegu i utworzenie plaży) przez jednostkę samorządu terytorialnego czy Skarb Państwa. Prowadzi to wręcz do absurdalnych skutków prawnych.
Zakładając bowiem, iż w przypadku adaptacji powyrobiskowych glinianek będziemy mieli do czynienia z urządzeniami wodnymi (stawami rekreacyjnymi) istotne znaczenie będzie miało to, że w ogóle nie będziemy mieli do czynienia z wodami w rozumieniu Prawa wodnego, a tylko właśnie z urządzeniami wodnymi. Diametralnie zmieni się zatem klasyfikacja, albowiem nie będą mogły mieć zastosowania przepisy dotyczące klasyfikacji wód, znajdą zastosowanie przepisy dotyczące urządzeń wodnych. W przypadku zakwalifikowania danego akwenu jako stawu, a więc urządzenia wodnego kwestia publicznego lub niepublicznego charakteru traci w ogóle znaczenie.
Ma to wprost przełożenie na możliwość organizacji kąpielisk na tego typu akwenach wodnych, które przykładowo jednostki samorządu terytorialnego czy Skarb Państwa, wykorzystując znajdujące się w wielu miejscach w Polsce powyrobiskowe tereny (gliniaki) zalane wodą, które zaadoptowano do funkcji rekreacyjnej (np. regulując linie brzegową). W przypadku urządzeń wodnych (w tym stawów rekreacyjnych) nie ma możliwości organizacji przez gminy kąpielisk na tego typu akwenach z uwagi na fakt, że wody się tam znajdujące nie są zaliczane do wód powierzchniowych.
Zgodnie z art. 16 pkt 22 ustawy Prawo wodne przez kąpielisko rozumie się wyznaczony przez radę gminy wydzielony i oznakowany fragment wód powierzchniowych, wykorzystywany przez dużą liczbę osób kąpiących się, pod warunkiem, że w stosunku do tego kąpieliska nie wydano stałego zakazu kąpieli; kąpieliskiem nie jest: pływalnia, basen pływacki lub uzdrowiskowy, zamknięty zbiornik wodny podlegający oczyszczaniu lub wykorzystywaniu w celach terapeutycznych, sztuczny, zamknięty zbiornik wodny, oddzielony od wód powierzchniowych i wód podziemnych.
Samorząd wrocławski wskazuje, że w świetle definicji kąpieliska i urządzenia wodnego zawartych w ustawie Prawo wodne, kąpielisko może funkcjonować tylko na wodach powierzchniowych (w tym wodach stojących). Staw rekreacyjny, będący urządzeniem wodnym, nie może być więc kąpieliskiem. W Polsce występuje wiele akwenów wykorzystywanych jako kąpieliska właśnie dlatego, że są zagłębienia terenu, będące wynikiem działalności człowieka, które zostały zaadoptowane do funkcji rekreacyjnej i do których na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy Prawo wodne powinny mieć zastosowanie odpowiednie przepisy o wodach stojących. Interpretacja uznająca, że zaadoptowanie powyrobiskowego zagłębienia terenu (gliniaki), dostosowanej do funkcji rekreacyjnej (np. poprzez uregulowanie części brzegu i utworzenie plaży) przez jednostkę samorządu terytorialnego czy Skarb Państwa prowadzi do powstania urządzenia wodnego (stawu rekreacyjnego) ma takie konsekwencje, że jednostka samorządu terytorialnego nie może na takim terenie organizować kąpieliska co jest wręcz niezrozumiałe.
Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy Prawo wodne rada gminy określa, w drodze uchwały będącej aktem prawa miejscowego, corocznie do dnia 20 maja wykaz kąpielisk na terenie gminy lub na polskich obszarach morskich przyległych do danej gminy.
Zdaniem samorządu wrocławskiego, nie do zaakceptowania pozostaje stan, w którym organizacja kąpieliska ma być możliwa tylko w powyrobiskowym zagłębieniu terenu, które jest wynikiem działalności człowieka a w sytuacji, w której to wyrobisko zostanie zagospodarowane pod funkcję rekreacyjną dla społeczności lokalnej uznamy, że mamy do czynienia z utworzonym urządzeniem wodnym (stawem rekreacyjnym) a przez to utworzenie kąpieliska na tego rodzaju wodach nie jest możliwe, ponieważ na tych wodach nie będziemy mieli do czynienia z wodami stojącymi, czyli wodami powierzchniowymi (art. 21, 22 i 23 ustawy Prawo wodne definiują te pojęcia).
W sytuacji uznania akwenu za urządzenie wodne, prawo do powszechnego korzystania z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych (a więc też wód stojących i na podstawie art. 23 ust. 2 do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu będących wynikiem działalności człowieka) nie będzie miało zastosowania. Urządzenie wodne i woda w nim się znajdująca nie jest bowiem zaliczana do wód publicznych.
Samorząd wrocławski wskazuje, że bardzo istotne jest podjęcie inicjatywy ustawodawczej, która pozwoli uregulować kwestię zapewnienia możliwości organizacji kąpielisk, powszechnego dostępu czy zakazu wyprowadzania ścieków także w przypadku stawów rekreacyjnych lub też jasnego wskazania przez ustawodawcę jakie akweny wodne mają być zaliczane, na podstawie art. 23 ust. 2, do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu będących wynikiem działalności człowieka. Wydaje się, że zaadoptowane glinianki nawet kwalifikowane jako stawy rekreacyjne powinny być do tej kategorii zaliczone jeśli mają być publiczne.
Samorząd wrocławski przedstawia następujące propozycje zmiany do ustawy Prawo wodne:
Obecne brzmienie art. 23 ust. 2 Prawo wodne:
Przepisy o śródlądowych wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędących stawami.
Propozycje:
1. Zmiana art. 23 ust. 2 ustawy Prawo wodne i nadanie mu brzmienia:
Przepisy o śródlądowych wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędących stawami, chyba że stawy te mają być powszechnie dostępne i są własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.
2. Dodanie do art. 23 ust. 3 w brzmieniu.
Przepisy o śródlądowych wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w stawach, które mają być powszechnie dostępne i są własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.
3. Dodanie do art. 16 ustawy Prawo wodne definicji zagłębień terenu powstałych w wyniku działalności człowieka.
Za zagłębienia terenu będące wynikiem działalności człowieka uważa się w szczególności zagłębienia powstałe pierwotnie w wyniku eksploatacji kopalin, w których zgromadziły się wody, sztuczne zbiorniki wodne wykonane w wyniku działalności człowieka, akweny i zagłębienia, które zaadoptowano do funkcji rekreacyjnej i które są wykorzystywane do funkcji rekreacyjnej przez dużą liczbę osób.
Panie Ministrze, czy resort rozpatrzy przedstawione propozycje zmian przepisów ustawy Prawo wodne?
Z wyrazami szacunku
Monika Wielichowska
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej