Odpowiedź na interpelację nr 3653

w sprawie sytuacji zwierząt zatrudnionych w służbach mundurowych

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 26-08-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 3653 Pani Poseł Moniki Pawłowskiej w sprawie sytuacji zwierząt zatrudnionych w służbach mundurowych, w zakresie właściwości ministra spraw wewnętrznych i administracji, w oparciu o stanowiska przekazane przez Służbę Ochrony Państwa (SOP) oraz Komendy Główne: Policji, Straży Granicznej (SG), Państwowej Straży Pożarnej (PSP), uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.

W 2023 r. liczba zwierząt w służbach mundurowych podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych przedstawiała się następująco:

• SOP – 11 psów służbowych;
• SG – 199 psów służbowych oraz 8 koni służbowych;
• Policja – 883 psy służbowe oraz 57 koni służbowych;
• PSP – 34 psy, w tym 20 psów służbowych, 8 psów kontraktowych oraz 6 innych psów.

W latach 2022-2023 zwierzęta były wykorzystywane do następujących zadań:

• SOP – 2 000 razy użyto psów służbowych w trakcie wykonywania czynności pirotechniczno-radiologicznych;
• SG – ponad 2 150 razy użyto psów służbowych do realizacji czynności: tropienia śladów, rewirowania i przeszukiwania terenu, zatrzymywania osób niebezpiecznych, obrony przewodnika, wyszukiwania narkotyków, materiałów wybuchowych i broni. Konie w SG są wykorzystywane jako środek transportu dla patrolu realizującego działania służbowe w rozległym, trudnym i zróżnicowanym terenie. W związku z powyższym nie jest możliwe dokładne ustalenie liczby przypadków ich użycia;
• Policja – szczegółowe zestawienie dotyczące liczby użytych psów służbowych w podziale m.in. na środki przymusu bezpośredniego, do przeszukań pomieszczeń, do zadań patrolowo-tropiących, do poszukiwań narkotyków, do wyszukiwania zapachów materiałów wybuchowych, w służbie kontrterrorystycznej zostało przedstawione w zestawieniu tabelarycznym załączonym do niniejszej odpowiedzi. Natomiast koni służbowych użyto 9 razy podczas zabezpieczania imprez masowych o podwyższonym stopniu ryzyka;
• PSP – przewodnicy z psami ratowniczymi brali udział w 123 akcjach ratowniczych obejmujących działania:
  • poszukiwawczo-ratownicze gruzowiskowe (po katastrofach budowlanych),
  • poszukiwawczo-ratownicze gruzowiskowe prowadzone poza granicami kraju^[1],
  • w ramach wsparcia Policji w zadaniach obejmujących poszukiwanie osób w terenie otwartym.

Odpowiadając na pytanie dotyczące liczby zwierząt, które w latach 2022-2023 zmarły w okresie pełnienia służby informuję, że ww. dane przedstawiają się następująco:

• SOP – zmarł 1 pies służbowy;
• SG – nie odnotowano takiego przypadku;
• Policja – bezzwłocznemu uśmierceniu lub eutanazji śródoperacyjnej^[2] poddano 53 psy służbowe oraz zarejestrowano śmierć 83 psów służbowych. W przypadku koni służbowych bezzwłocznemu uśmierceniu lub eutanazji śródoperacyjnej poddano 3 konie oraz odnotowano śmierć 5 koni.
• PSP – z powodu występujących chorób zmarło 6 psów, z których 4 w związku z wiekiem posiadały status wycofanych ze służby, a 2 były czynnymi psami ratowniczymi.

Natomiast w zakresie pytań odnoszących się do opieki nad zwierzętami, które przeszły na emeryturę oraz w sytuacjach, gdy opiekun przebywa np. na urlopie pragnę przekazać, że powyższe zagadnienia są uregulowane w ustawach pragmatycznych służb podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, tj. Policji^[3], Straży Granicznej^[4], Państwowej Straży Pożarnej^[5] oraz Służby Ochrony Państwa^[6]. Opiekunami zwierząt wycofanych ze służby mogą być: dotychczasowy lub inny opiekun zwierzęcia służbowego; inny funkcjonariusz lub emerytowany funkcjonariusz.

W przypadku braku możliwości powierzenia opieki nad zwierzęciem służbowym ww. osobom, opiekę sprawuje jednostka organizacyjna danej służby, na której stanie znajduje się zwierzę. Kierownik jednostki organizacyjnej wyznacza wówczas opiekuna zwierzęcia, może też powierzyć opiekę nad zwierzęciem organizacji społecznej, której statutowym celem jest ochrona zwierząt.

W czasie przebywania przewodnika na urlopie, zwolnieniu lekarskim lub w podróży służbowej w SOP opiekę nad psami służbowymi sprawują funkcjonariusze pełniący służbę w Ośrodku Przewodników Psów Służbowych.

Z kolei w SG opiekę nad psem służbowym sprawuje pomocnik przewodnika. W przypadku koni służbowych należy wskazać, że SG nie dysponuje własną stajnią, pełną opiekę nad końmi sprawują przechowawcy na podstawie podpisanych umów.

W Policji, podczas nieobecności opiekuna, kierownik danej jednostki organizacyjnej Policji może wyznaczyć czasowego opiekuna zarówno psa, jak i konia służbowego.

Z informacji przekazanych przez PSP wynika, że psy wycofane ze służby – w każdym z takich przypadków – pozostawały pod opieką strażaka, który był ich przewodnikiem. Nie występowały dotychczas sytuacje, w których pies wycofany ze służby pozostawałby pod opieką osoby innej niż jego przewodnik, np. inny strażak, emerytowany strażak lub osoba wyłoniona w postępowaniu rekrutacyjnym przeprowadzanym przez kierownika jednostki organizacyjnej PSP, na której stanie znajduje się zwierzę.

W PSP przewodnik psa opiekuje się na stałe swoim zwierzęciem, również w czasie pozasłużbowym. W praktyce powyższe oznacza, że zwierzę przebywa w domu przewodnika i często uczestniczy w wyjazdach urlopowych. W przypadku niemożności sprawowania opieki nad psem, kierownik jednostki organizacyjnej PSP, na której stanie znajduje się zwierzę, wyznacza czasowego opiekuna, którym najczęściej jest inny przewodnik.

Odnosząc się do pytania dotyczącego liczby, sposobu i przyczyn, z powodu których w latach 2019-2023 zwierzęta zakończyły służbę, uprzejmie przedstawiam poniższe dane:

• SOP – służbę zakończyło 6 psów: z czego 4 osiągnęły wiek powyżej 9 lat i wykazywały symptomy pogarszającej się sprawności użytkowej, 1 pies nie uzyskał atestacji do dalszej pracy przy wyszukiwaniu zapachów materiałów wybuchowych, 1 pies zachorował na chorobę nowotworową, w wyniku której zmarł;
• SG – ze służby wycofano 151 psów służbowych^[7], natomiast nie wycofywano żadnego konia służbowego;
• Policja: do głównych przyczyn wycofania psów ze służby należą: stany chorobowe wymagające długotrwałego leczenia, nierokującego poprawy (195 psów) oraz wiek (163 psy). Pozostałe przyczyny to: trwała utrata sprawności użytkowej (12 psów), konieczność poddania bezzwłocznemu uśmierceniu lub eutanazji śródoperacyjnej (53 psy), śmierć (83 psy), brak postępów w szkoleniu rokujących osiągniecie odpowiedniego poziomu wyszkolenia (1 pies). W przypadku koni służbowych głównymi przyczynami ich wycofania ze służby są stany chorobowe nierokujące poprawy (16 koni). Natomiast pozostałe przypadki obejmują: śmierć (5 koni), poddanie bezzwłocznemu uśmierceniu lub eutanazji śródoperacyjnej (3 konie) oraz wiek (3 konie);
• PSP – wycofano ze służby łącznie 23 psy ratownicze. Przyczynami podjętych decyzji były: choroby przewlekłe związane głównie z wiekiem – 8 przypadków, pogarszający się stan zdrowia spowodowany chorobami i kontuzjami – 7 przypadków, wiek psa – 2 przypadki, śmierć – 1 przypadek, wygaśnięcie uprawnień lub brak postępów w szkoleniu – 5 przypadków.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

Załącznik:

Zestawienie tabelaryczne dotyczące liczby oraz rodzaju czynności, w realizacji których uczestniczyły policyjne psy służbowe.

^[1] akcja przeprowadzona w 2023 r. w Turcji po trzęsieniu ziemi

^[2] na zasadach określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580, z późn. zm.)

^[3] rozdział 10d ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145, z późn. zm.)

^[4] rozdział 14d ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 915, z późn. zm.)

^[5] rozdział 11a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 127, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2021 r. w sprawie psów używanych w akcjach ratowniczych (Dz. U. z. 2022, poz. 20)

^[6] rozdział 9a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 325)

^[7] pies służbowy może być wycofany z użycia po ukończeniu 9 lat lub trwałej utraty sprawności użytkowej, wystąpienia stanu chorobowego nierokującego poprawy

Załączniki

1. ZAŁĄCZNIK INT. 3653.pdf