do ministra finansów
w sprawie wsparcia finansowego dla jednostek samorządu terytorialnego
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 08-07-2024
Szanowny Panie Ministrze,
podczas Konwentu Wójtów Gmin Wiejskich Województwa Kujawsko-Pomorskiego dyskutowano nad pracami rządu w zakresie nowego systemu kształtowania dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz planem jego wprowadzenia od 1 stycznia 2025 roku.
Samorządowcy wyrazili jednak opinię, że obecny system finansowania JST, zwłaszcza w obszarze zadań oświatowych, pomocy społecznej oraz realizacji zadań zleconych przez administrację rządową, jest już przestarzały. Konieczna jest natychmiastowa reakcja rządu na bieżącą sytuację finansową, szczególnie w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich.
Na koniec 2024 roku nie przewidziano interwencji finansowej, mimo że samorządy nadal odczuwają negatywne konsekwencje tzw. Polskiego Ładu oraz rozliczeń w formie ryczałtu, w których JST nie partycypują. Chociaż dochody z PIT wzrosły w 2024 roku w porównaniu do roku poprzedniego, to wydatki bieżące związane z inflacją, wzrostem cen energii oraz znacznym podwyższeniem wynagrodzenia minimalnego wzrosły jeszcze bardziej. W rezultacie wiele gmin wiejskich i miejsko-wiejskich boryka się z problemem zbilansowania dochodów i wydatków bieżących, co uniemożliwia planowanie realizacji inwestycji rozwojowych.
Samorządowcy wielokrotnie podkreślali, że rozumieją napiętą sytuację budżetu państwa oraz konieczność realizacji wielu postulatów wyborczych, jak i zwiększenia wydatków na cele obronne i zbrojeniowe, niemniej jednak brak wsparcia dla samorządów w 2024 roku, w szczególności dla tych małych samorządów, będzie skutkował trudną sytuacją finansową wielu z nich. Brak wsparcia oznacza brak możliwości zabezpieczenia wkładów własnych dla inwestycji dofinansowanych funduszami UE, zubożenie i odpływ pracowników administracji samorządowej, konieczność zaciągania kosztownych zobowiązań finansowych oraz negatywny wymiar polityczny.
Samorządowcy zebrani na Konwencie Wójtów Gmin Wiejskich Województwa Kujawsko-Pomorskiego szacują, że kwota dodatkowego wsparcia dla JST, która pozwoliłaby skutecznie domknąć tegoroczne budżety, wynosi od 15 do 20 miliardów złotych. Kwota ta wynika głównie z przejścia przedsiębiorców na rozliczanie się w formie podatku zryczałtowanego, w którym JST nie mają udziału, a który wzrósł z 8 miliardów w 2019 roku do 31 miliardów dochodu budżetu państwa w 2023 roku. W 2024 roku będzie to zapewne już kwota blisko 40 miliardów.
Konwent Wójtów Województwa Kujawsko-Pomorskiego proponuje, aby minimalne wsparcie dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich o najniższych dochodach wyniosło 2 miliony złotych w formie dodatkowej subwencji w 2024 roku.
Szanowny Panie Ministrze, uprzejmie proszę o odpowiedź na poniższe pytanie:
Czy jest możliwe, a jeśli tak, to kiedy i w jakiej kwocie, zapewnienie odpowiedniego wsparcia finansowego JST, aby mogły one skutecznie realizować swoje zadania i zabezpieczać potrzeby mieszkańców?