do ministra infrastruktury
w sprawie niewłaściwych rozwiązań prawnych dotyczących opłat z tytułu eksploatacji wody w uzdrowisku oraz przyjętego systemu redystrybucji pobranej opłaty
Zgłaszający: Dominik Jaśkowiec
Data wpływu: 15-07-2024
Szanowny Panie Ministrze,
prezydenci, wójtowie i burmistrzowie zwracają uwagę na niewłaściwe rozwiązania prawne dotyczące zarówno uiszczanych opłat za wodę, jak też przyjętego systemu redystrybucji pobranej opłaty.
Wielokrotnie na ten problem zwracały uwagę gminy uzdrowiskowe, które dotknięte są szczególnym reżimem publicznoprawnym oraz ograniczeniami w rozwoju ze względu na istniejące na ich terenie specjalne obszary ochrony (obszar Natura 2000, parki krajobrazowe, rezerwaty przyrody, strefy ochrony uzdrowiskowej, obszary górnicze). Gminy te zwracają uwagę, że eksploatacja wody w uzdrowisku przez firmy rozlewnicze i wywóz ogromnej ilości tej wody tirami powodują olbrzymi dyskomfort w leczeniu i wypoczynku, a także wiąże się to z wieloma innymi uciążliwościami typu: obniżanie lustra wody, zanik wody w studniach wierconych i kopanych, degradacja środowiskowa otoczenia, konieczność przyjęcia do oczyszczania tzw. wody popłucznej z linii rozlewniczych, konieczność szybkiej budowy wodociągów lub okresowego dowozu wody, szczególnie tam, gdzie na skutek nadmiernej eksploatacji wody przez rozlewnie następuje zanik wody w studniach przydomowych, nadmierny hałas wywoływany ruchem ciężkich samochodów, niszczenie dróg i parkingów przez samochody ciężarowe.
Na niwelowanie tych uciążliwości gminy uzdrowiskowe nie otrzymują żadnych środków, nie posiadają również żadnych preferencji w ich pozyskaniu i muszą budować kosztowną infrastrukturę komunalną i drogową kosztem realizacji zadań własnych.
Wszystkie gminy zwracają uwagę na nieprawidłowo przyjęte rozwiązania prawne w zakresie ustalania stawek opłat za pozyskiwaną wodę podziemną oraz redystrybucję tych opłat. Do nowelizacji Prawa wodnego gminy miały swój udział w pobieranej opłacie za gospodarcze korzystanie z wód, a obecnie takiego udziału zostały pozbawione.
Gminy podnoszą, że jednostkowe stawki opłat za usługi wodne, zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, są nieprawidłowo skonstruowane, nie uwzględniają one bowiem kwestii celu wykorzystania wody na cele konsumpcyjne (zaopatrzenie socjalno-bytowe) ludności, a faworyzują tych, którzy wykorzystują wodę dla celów produkcyjnych.
Analizując obowiązujące przepisy w tym zakresie, należy podzielić to stanowisko, bo zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 27 i 28 rozporządzenia cena jednostkowa wody do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody oraz odprowadzenia ścieków wynosi 0,115 zł za 1 m3 wody, a na podstawie § 5 ust. 1 pkt 4 tego rozporządzenia cena jednostkowa wody do celów produkcji napojów wynosi 0,097 zł za 1 m3 wody. A zatem stawka za wodę wykorzystywaną do celów socjalno-bytowych jest wyższa od stawki za wodę przeznaczoną do celów produkcji wód i napojów. Wydaje się, że takie rozwiązanie jest mocno niesprawiedliwe.
Należy bowiem zwrócić uwagę, że firma dostarczająca wodę dla mieszkańców do celów socjalno-bytowych musi tę wodę poddać kosztownemu procesowi uzdatniania i w rezultacie osiąga za nią w końcowym etapie cenę w wysokości 5,00-14,00 zł za 1m3 wody. Gmina, ustalając cenę wody dla swoich mieszkańców, jest ponadto ograniczona kwestią jej weryfikacji przez Wody Polskie. Natomiast firmy produkujące wodę stołową i napoje takich ograniczeń nie doznają.
Przedsiębiorca rozlewający wodę i sprzedający pozyskaną wodę z odwiertu uzyskuje na rynku cenę w wysokości 1,80 zł-3,40 zł za jedną 1,5-litrową butelkę. Jak wiadomo, z jednego metra sześciennego wody można uzyskać 666,6 butelek wody (1m3 = 1000 l; 1000 l wody : 1,5-litrowa butelka = 666,6 butelek). A to oznacza kwotę od 1199,00 zł do 2264,00 zł za 1 m3 wody, nie ponosząc większych nakładów na uzdatnianie wody, jak to czyni zakład gospodarki wodnej dostarczający wodę dla ludności. Co ciekawsze, przedsiębiorca, wnosząc opłatę w wysokości 0,097 zł za 1 m3 wody, w koszcie produkcji jednej 1,5-litrowej butelki wody ma zawartą opłatę w wysokości 0,00014 zł. Należy w tym przypadku podnieść, że firmy rozlewnicze uzyskują surowiec do produkcji napojów praktycznie za darmo (trudno uznać opłatę w wysokości 0,097 zł za adekwatną do wartości surowca).
Takie ustalenie stawek jednostkowych jest nie tylko niesprawiedliwe, ale prowadzi do nadużyć w postaci wykorzystywania przez firmy rozlewnicze odwiertów z wodą podziemną do okresowego przepłukiwania linii produkcyjnych. Woda odwiercona jest dla tych przedsiębiorstw dużo tańsza niż woda dostarczana przez przedsiębiorstwo gospodarki wodnej.
Nie może być mowy w tym przypadku o racjonalnym wykorzystywaniu zasobów wodnych, przedsiębiorca płaci za 1 m3 wody podziemnej tylko 0,097 zł. Gdyby natomiast przedsiębiorca musiał skorzystać z wody od przedsiębiorstwa gospodarki wodnej, zapłaciłby za wodę do płukania linii rozlewniczej w przedziale 5,00-14,00 zł za 1 m3.
Gminy wnioskują o ustalenie opłat za wodę wykorzystywaną dla celów produkcji napojów i wody stołowej na poziomie co najmniej 8 zł za 1 m3 wody, co skutkowałoby doliczeniem do jednej butelki o poj. 1,5 l kwoty 1,3 gr. Takie podwyższenie ceny jednej butelki wody w żaden sposób nie wpłynie na rentowność firmy, natomiast w przekazie społecznym pojawi się informacja o racjonalnym ustaleniu wysokości opłat za wodę będącą dziś bardzo poszukiwanym surowcem. Gminy postulują także, aby wpływy z opłaty podzielić tak jak to ma miejsce w odniesieniu do opłat eksploatacyjnych pobieranych na podstawie przepisów Prawa geologicznego i górniczego, z tą różnicą, że zamiast NFOŚiGW wpływy w wysokości 40% otrzymywałoby Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, a 60% wpływów otrzymywałaby gmina.
Takie rozwiązanie byłoby choć w części zadośćuczynieniem dla gmin za niedogodności i dodatkowe wydatki, które są ponoszone na utrzymanie infrastruktury komunalnej, drogowej i środowiskowej tam, gdzie funkcjonuje w dużej skali przemysł rozlewniczy powodujący poważne niedogodności dla społeczeństwa.
Jakie działania w opisanej sprawie prowadzi obecnie ministerstwo?
Z wyrazami szacunku