Interpelacja nr 3940

do ministra nauki

w sprawie sytuacji kierunku psychologia prowadzonego przez uczelnie zawodowe (państwowe akademie nauk stosowanych) na profilu praktycznym

Zgłaszający: Adam Dziedzic

Data wpływu: 18-07-2024

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana z interpelacją w sprawie sytuacji kierunku psychologia prowadzonego przez uczelnie zawodowe (państwowe akademie nauk stosowanych) na profilu praktycznym. Zarządzeniem Ministra Nauki z dnia 3 lipca 2024 r. powołano zespół do spraw opracowania propozycji reguł i wymagań w zakresie kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu psychologa.

Dochodzą do mnie liczne sygnały o zamiarze wypracowania przez ww. zespół standardów kształcenia na kierunku psychologia, które pozbawią w przyszłości uczelnie zawodowe (państwowe akademie nauk stosowanych) prawa do kształcenia studentów na kierunku psychologia o profilu praktycznym. Zamiarem członków zespołu jest bowiem wypracowanie takich standardów kształcenia, które spełnić będą mogły wyłącznie uniwersytety.

Jednym z głównych zarzutów wobec prac zespołu jest brak przeprowadzenia rzetelnych analiz oraz konsultacji społecznych przed wyrażeniem stanowiska o planowanym pozbawieniu uczelni zawodowych prawa do kształcenia studentów na kierunku psychologia o profilu praktycznym. Pozbawienie tego prawa będzie wynikało z ewentualnego wprowadzenia w przyszłości, opracowanych przez zespół standardów kształcenia, które spełnią tylko uniwersytety. Decyzje o tak dużym znaczeniu powinny być oparte na dogłębnych konsultacjach z różnorodnymi interesariuszami, w tym z przedstawicielami uczelni zawodowych, Parlamentem Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, radami uczelnianymi samorządów studenckich poszczególnych uczelni, pracodawcami, a także ekspertami z dziedziny psychologii i edukacji.

Uczelnie zawodowe kładą duży nacisk na praktyczne przygotowanie studentów do pracy zawodowej, co jest szczególnie ważne w zawodzie psychologa. Decyzja o planowanym pozbawieniu ich prawa do kształcenia na tym kierunku ignoruje wartość edukacji praktycznej, która jest kluczowa dla efektywnego wykonywania zawodu psychologa. Rynek pracy coraz bardziej docenia praktyczne umiejętności i doświadczenie zawodowe. Decyzja o planowanym pozbawieniu uczelni zawodowych prawa do kształcenia psychologów może skutkować niedoborem specjalistów posiadających praktyczne przygotowanie do zawodu. Pozbawienie uczelni zawodowych prawa do kształcenia na kierunku psychologia może ograniczyć dostępność usług psychologicznych, zwłaszcza w mniejszych miastach i regionach, gdzie takie uczelnie często pełnią kluczową rolę.

Planowana do rekomendowania ministrowi nauki decyzja o pozbawieniu uczelni zawodowych prawa do kształcenia na kierunku psychologia o profilu praktycznym jest niezrozumiała z wielu powodów, w tym braku rzetelnych analiz, nierównego traktowania uczelni, ignorowania rynkowych potrzeb oraz potencjalnych negatywnych konsekwencji społecznych. Ważne jest, aby takie decyzje były podejmowane w sposób transparentny, oparty na rzetelnych danych i z uwzględnieniem szerokiego kontekstu społeczno-ekonomicznego. W tak ważnych kwestiach powinny się odbywać szerokie konsultacje społeczne a nie prace w kilkunastoosobowym zespole.

Podsumowując, bez wątpienia, planowane pozbawienie prawa uczelni zawodowych do kształcenia studentów na kierunku psychologia o profilu praktycznym niesie ze sobą wiele zagrożeń, zarówno dla systemu edukacji, jak i dla rynku pracy oraz szeroko pojętego zdrowia psychicznego społeczeństwa. Poniżej przedstawiam najważniejsze konsekwencje takiego działania:

1. Uczelnie zawodowe (państwowe akademie nauk stosowanych) często stanowią istotną alternatywę dla osób, które chcą zdobyć praktyczne umiejętności i szybko wejść na rynek pracy. Pozbawienie ich prawa do kształcenia na kierunku psychologia ogranicza dostęp do wykształcenia dla wielu studentów, zwłaszcza tych, którzy preferują praktyczne podejście do nauki nad teoretycznym - to ograniczy dostęp młodych ludzi do wykształcenia.
2. Psychologowie kształceni na profilach praktycznych są często lepiej przygotowani do bezpośredniej pracy z pacjentami dzięki intensywnym praktykom i stażom. Brak takich specjalistów może prowadzić do niedoboru wykwalifikowanych psychologów na rynku pracy, co wpłynie negatywnie na dostępność usług psychologicznych i jakość opieki psychologicznej co niewątpliwie wywoła niedobór specjalistów na rynku pracy.
3. Uczelnie zawodowe (państwowe akademie nauk stosowanych) często przyciągają studentów z mniejszych miejscowości, którzy nie zawsze mają możliwość studiowania na dużych uniwersytetach. Pozbawienie tych uczelni prawa do kształcenia na kierunku psychologia o profilu praktycznym może prowadzić do pogłębienia nierówności edukacyjnych i geograficznych a tym samym do zwiększenia nierówności edukacyjnych.
4. Kształcenie na profilu praktycznym kładzie duży nacisk na rozwijanie praktycznych umiejętności zawodowych. Brak takich kierunków może prowadzić do sytuacji, w której absolwenci posiadają teoretyczną wiedzę, ale brakuje im praktycznych kompetencji niezbędnych w codziennej pracy psychologa, które są celem kształcenia państwowych akademii nauk stosowanych.
5. Praktyczne doświadczenie zdobywane podczas studiów zawodowych jest kluczowe dla jakości usług świadczonych przez psychologów. Bez odpowiedniego przygotowania praktycznego, jakość tych usług może ulec pogorszeniu, co negatywnie wpłynie na skuteczność terapii i wsparcia psychologicznego. Działania takie mogą wywołać spadek jakości usług psychologicznych.

Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie przepisy Unii Europejskiej pozwalały dotychczas uczelniom zawodowym prowadzić kierunek psychologia o profilu praktycznym a jakie przepisy zostały przez Unię Europejską nagle wprowadzone, które ten stan prawny zmieniają?
2. Jakie kroki podejmuje ministerstwo, aby zapewnić równe traktowanie uczelniom zawodowym prowadzącym kierunki praktyczne, wobec uniwersytetów prowadzących kształcenie ogólnoakademickie, w tym psychologię?
3. Dlaczego pozbawiono studentów polskich uczelni, w tym uczelni zawodowych, jak również innych interesariuszy, prawa członkostwa w komisji i tym samym uniemożliwiono im wyrażanie swojego stanowiska w tej bulwersującej sprawie, podczas prac komisji?
4. Czy rozważane są zmiany w przepisach prawnych lub regulacjach, które mogłyby faworyzować uniwersytety a deprecjonować studentów i nauczycieli akademickich uczelni zawodowych w zakresie prowadzenia psychologii jako kierunku studiów?

Z poważaniem

Adam DZIEDZIC
Poseł na Sejm RP