Odpowiedź na interpelację nr 3990

w sprawie niecelowego i niegospodarnego wydatkowania kilkudziesięciu milionów złotych na działania promocyjno-reklamowe w 2023 roku przez rząd Prawa i Sprawiedliwości

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański

Warszawa, 20-08-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 3990 pana posła Tomasza Kostusia w sprawie niecelowego i niegospodarnego wydatkowania kilkudziesięciu milionów złotych na działania promocyjno-reklamowe w 2023 roku przez rząd Prawa i Sprawiedliwości^[1], w zakresie właściwości ministra spraw wewnętrznych i administracji uprzejmie informuję, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że w Analizie wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2023 roku, tom I – przygotowanej przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK) – w części 3.3. tiret 19: Do istotnych nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli planowania i wykonania budżetu państwa w 2023 roku zaliczyć należy między innymi: niecelowe lub niegospodarne wydatki na działania promocyjno-reklamowe w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwie Rozwoju i Technologii, Ministerstwie Sprawiedliwości, Ministerstwie Infrastruktury, Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwie Zdrowia, Ministerstwie Obrony Narodowej, Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych oraz w trzech urzędach wojewódzkich (opolskim, warmińsko-mazurskim oraz zachodniopomorskim); część z tych wydatków nosiła znamiona kampanii wyborczej przed wyborami parlamentarnymi^[2], nie wskazano bezpośrednio Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA).

Niemniej, w odniesieniu do pytania nr 2, zawartego w przedmiotowej interpelacji, pragnę poinformować, że NIK w ramach kontroli nt. Wykonanie budżetu państwa w 2023 r. w części 42 – Sprawy wewnętrzne^[3], wybrała do szczegółowego zbadania wydatków na działania promocyjne i reklamowe dwie kampanie informacyjne^[4] na łączną kwotę 186 tys. zł, tj. 29,2% wszystkich wydatków promocyjnych.

W wyniku wskazanej kontroli NIK stwierdziła następujące nieprawidłowości:

1. W żadnej z badanych kampanii na etapie planowania nie ustalono precyzyjnie zakładanego efektu. W przypadku kampanii outdoor, realizowanej przez MSWiA, nie dokonano analizy faktycznych potrzeb i celowości wydatku, a po zakończeniu kampanii nie dokonano jej ewaluacji. W opinii NIK brak określenia szczegółowych efektów, jakie miała przynieść kampania outdoor oraz brak jej ewaluacji, nie pozwolił na ocenę uzyskanych korzyści i to uniemożliwiało dokonywanie oceny celowości wydatku.
2. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie posiadało strategii komunikacji społecznej, co było niezgodne z regulaminem organizacyjnym MSWiA. Nie prowadzono również rejestru realizowanych zadań promocyjno-reklamowych, a także nie stworzono planu działań komunikacyjnych na 2023 r. W ocenie NIK brak sporządzenia strategii komunikacji i jej monitorowania przez MSWiA był niezgodny z regulacjami wewnętrznymi, a w konsekwencji doprowadził do nierzetelnego realizowania działań promocyjno-reklamowych.

Ponadto kontroli poddano umowę z 18 września 2023 r. nr DKSP.2310.10.2023 o wartości 92,3 tys. zł, której przedmiotem było świadczenie usługi zakupu czasu reklamowego przeznaczonego na emisję spotu poświęconego kampanii informacyjnej „Bezpieczna Polska“ w kinach studyjnych przed filmem „Zielona granica“ Agnieszki Holland. Ostatecznie umowa nie została zrealizowana, a zamawiający (tu: MSWiA) odstąpił od nałożenia na wykonawcę kar umownych w wysokości 9,2 tys. zł, co w ocenie NIK było działaniem niegospodarnym i niezgodnym z art. 42 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych^[5].

W związku z ww. nieprawidłowościami w wystąpieniu pokontrolnym w zakresie działań promocyjno-reklamowych w 2023 r. NIK sformułowała następujące wnioski:

1. Opracowanie strategii komunikacji społecznej MSWiA, o której mowa § 17 pkt 4 zarządzenia MSWiA w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji i monitorowanie jej realizacji.
2. Podejmowanie działań promocyjno-reklamowych wyłącznie po dokonaniu rzetelnej analizy potrzeb oraz określaniu zakładanych efektów lub celów w postaci wymiernych wskaźników pozwalających na dokonanie oceny ich skuteczności.
3. Rozważenie naliczania i wyegzekwowania kar umownych wynikających z umowy z 18 września 2023 r. nr DKSP.2310.10.2023.

W informacji MSWiA skierowanej do NIK, dotyczącej sposobu realizacji wniosków pokontrolnych, odnośnie do pkt 1 i 2 poinformowano, że „na podstawie informacji o najważniejszych inicjatywach podejmowanych przez komórki organizacyjne Ministerstwa SWiA stworzono Strategię promocyjno-komunikacyjną MSWiA na 2024 rok, która zawiera nazwę działania, komórkę organizacyjną MSWiA odpowiedzialną za działanie oraz opiekuna tematu ze strony Departamentu Komunikacji Społecznej. Spisane działania promocyjno-komunikacyjne zawarte w Strategii zostały poprzedzone analizą i wewnętrznymi potrzebami MSWiA, a proces ich realizacji będzie na bieżąco odnotowany, we współpracy z właściwymi komórkami organizacyjnymi MSWiA“. Natomiast odnośnie do wniosku nr 3 poinformowano, że „z dniem rozwiązania umowy nr DKSP.2310.10.2023 z 18 września 2023 r. strony zobligowały się, że nie będą dochodzić żadnych dodatkowych roszczeń z tego tytułu“.

Ponadto w kontekście zagadnień poruszonych w interpelacji pana posła należy wskazać, że 13 marca 2024 r. Izba Administracji Skarbowej w Poznaniu rozpoczęła w MSWiA audyt w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi w roku 2020, 2021, 2022 i 2023, którego termin zakończenia zaplanowano na 13 września 2024 r.

Z poważaniem

z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Skierowaną do prezesa Rady Ministrów, przekazaną przez pana Karola Grzybowskiego podsekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, pismem o sygn. DSP.INT.4610.1062.2024, do członków Rady Ministrów w celu udzielenia odpowiedzi według właściwości.

^[2] str. 44-45 Analizy wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2023 roku, tom I.

^[3] Przeprowadzonej w MSWiA w okresie 4 stycznia – 8 kwietnia 2024 r.

^[4] Kampanię outdoor „Bezpieczna Polska“, która obejmowała wydruk, montaż, wynajem powierzchni ekspozycyjnych, ekspozycję oraz demontaż dwóch projektów graficznych rozmieszczonych na nośnikach reklamowych we wszystkich województwach (129 tys. zł) oraz kampanię informacyjno-edukacyjną w internecie, mającą na celu podniesienie świadomości społecznej na temat zjawiska handlu ludźmi (57 tys. zł).

^[5] Dz. U. 2023 poz. 1270 z późn. zm.