do ministra finansów
w sprawie sytuacji funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej pełniących służbę na granicy wschodniej UE
Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka
Data wpływu: 04-08-2024
Biłgoraj, 31.07.2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, niniejszym kieruję do Pana interpelację w sprawie sytuacji funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej pełniących służbę na granicy wschodniej UE. Funkcjonariusze Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej pełniący służbę na granicy wschodniej UE zrzeszeni w Związku Zawodowym Celnicy PL/ZOI Lublin zwrócili się do mnie z prośbą o interwencję w sprawie krytycznej sytuacji na przejściach granicznych zlokalizowanych na granicy z Białorusią, a podległych dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Lublinie.
Mając powyższe na uwadze, zwracamy się z prośbą o pilne podjęcie działań mających na celu wzmocnienie obsady kadrowej przez doetatyzowanie i zasilenie kadrowe jednostek, w których nastąpił znaczący wzrost odpraw w związku z toczącą się wojną na Ukrainie i sankcjami na Białorusi.
Chciałabym zauważyć, że w konsekwencji czasowego zawieszenia ruchu granicznego przez przejścia graniczne w Połowcach, Kuźnicy i Bobrownikach nastąpił znaczący wzrost odpraw na innych przejściach, a w szczególności tych podległych ww. izbie. Aktualnie cały ruch towarowy z Białorusią odbywa się przez jedyne otwarte przejście graniczne, tj. Oddział Celny w Koroszczynie, a ruch osobowy przez przejście osobowe, tj. Oddział Celny Drogowy w Terespolu. Konsekwencją wojny na Ukrainie było też wzmożenie ruchu granicznego na innych otwartych przejściach granicznych z tym krajem.
Należy zwrócić uwagę, że w momencie zakończenia czasowych przeniesień nie zostały wdrożone żadne inne mechanizmy, które skutkowałyby poprawą funkcjonowania jednostek, w których nadal odbywa się czynny ruch graniczny. Nie zostały wygospodarowane dodatkowe etaty, które pozwoliłyby na zapewnienie optymalnej obsady w oddziałach celnych, które odpowiadają za ruch graniczny z Białorusią i Ukrainą.
Dyrektorzy „granicznych“ izb administracji skarbowej wobec braku dodatkowych etatów zmuszeni są dokonywać przeniesień czasowych na oddziały graniczne w ramach swoich jednostek organizacyjnych, co skutkuje osłabieniem komórek wewnętrznych odpowiedzialnych m. in. za postępowania z zakresu ceł antydumpingowych i sankcji związanych z wojną na Ukrainie.
Potwierdzeniem ww. faktu jest raport NIK dotyczący organizacji i polityki kadrowej Służby Celno-Skarbowej KBF.430.4.2023 Nr ewid. 6/2024/P/23/008/KBF, który mówi, że wprowadzone przez szefa KAS rozwiązania w zakresie organizacji oraz zarządzania kadrami nie przyczyniły się w sposób istotny, w okresie objętym kontrolą NIK, do poprawy wykonywania zadań, dla których kluczowa była rola Służby Celno-Skarbowej.
Ustalono w trakcie przedmiotowej kontroli, że działania mające na celu zmniejszenie liczby wakatów i poziomu fluktuacji funkcjonariuszy podjęto w zdecydowanej większości dopiero w 2021 r., tj. w roku, w którym wystąpiły już negatywne zjawiska związane z wysokim poziomem rezygnacji funkcjonariuszy ze służby. Na dowód tego w raporcie powołuje się dane liczbowe dotyczące funkcjonariuszy wykonujących zadanie statutowe w zakresie obsługi SENT. Cytuję: „W okresie objętym kontrolą sukcesywnie malała liczba funkcjonariuszy, którzy byli zaangażowani w kontrole SENT. Na koniec I kwartału 2023 r. przedmiotowe zadania realizowało 542 funkcjonariuszy, tj. jedynie 38% minimalnej zaplanowanej obsady, na co, w ocenie NIK, wpływ miał brak monitorowania przez Szefa KAS polecenia kierowania w pierwszej kolejności funkcjonariuszy do zadań zarezerwowanych dla nich w ustawie o KAS. W toku kontroli Szef KAS nie wskazał jednoznacznie, dlaczego nie został zapewniony minimalny poziom etatów funkcjonariuszy SCS realizujących kontrole SENT, a przeciwnie, ich liczba sukcesywnie malała.“
Ww. zjawiska mają miejsce w wielu obszarach służby. Nie można jednoznacznie wskazać, w których komórkach organizacyjnych jednostki lub w których wykonywanych zadaniach przez służbę obsada etatowa jest wystarczająca i zgodna z wyliczonym obciążeniem pracą wskaźnikiem. Generalnie do wykonywana czynności delegowanych jest za mało funkcjonariuszy, co powoduje, że są oni zbyt mocno obciążeni pracą. To też stało się przyczynkiem do tego, że w 2021 r. tak duża liczba funkcjonariuszy odeszła wcześniej na emeryturę. W przedmiotowym raporcie wskazano, że: „Działania Szefa KAS mające na celu ograniczenie liczby wakatów i poziomu fluktuacji funkcjonariuszy SCS zostały, w zdecydowanej większości, podjęte w 2021 r., tj. w roku, w którym poziom odejść osiągnął najwyższy poziom na przestrzeni kontrolowanego okresu.“
Jednocześnie pragnę zauważyć, że nie tylko borykają się z brakiem odpowiedniej liczby funkcjonariuszy, ale również agresją Rosji na Ukrainę i działaniami podjętymi przez UE, tj. XIV pakietów sankcji nałożonych na Rosję oraz Białoruś, skutkują dodatkowymi czynnościami, które są niezbędne przy wykonywaniu kontroli celnej oraz przy przeprowadzaniu czynności mających na celu weryfikację zgłoszeń celnych, podmiotów. Przedmiotowe czynności również powodują wydłużenie czasu oczekiwania na odprawę.
Szanowana jest i doceniana praca innych służb na granicy wschodniej, jednakże nie mniej ważna jest też służba zajmująca się głównie towarami i zagrożeniami z nimi związanymi, m. in. przemytem towarów i technologii wykorzystywanych przez terrorystów. W przestrzeni publicznej można jednak odnieść wrażenie, że Służba Celno-Skarbowa jest niedoceniana i pomijana.
Funkcjonariusze chcieliby uzyskać informację, czy w roku 2024 prowadzone były nabory funkcjonariuszy w izbach, w których istnieje już znacząca rezerwa funkcjonariuszy, którzy w związku z zawieszeniem ruchu granicznego przestali pełnić swoje obowiązki na oddziałach granicznych?
Jeżeli nadal organizowane są tam nabory, to w ocenie związku należałoby zmienić powyższy stan i podjąć działania naprawcze skutkujące przeniesieniem etatów z nowych naborów do izb, gdzie jest najbardziej krytyczna sytuacja kadrowa.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, działając w ramach wykonywania mandatu posła na Sejm RP, kieruję niniejszą interpelację oraz zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Finansów w związku z intensyfikacją ruchu granicznego w Oddziale Celnym Koroszczyn oraz Oddziale Celnym Drogowym Terespol przeprowadziło szczegółowe analizy dotyczące zmian w natężeniu ruchu w celu ustalenia braków kadrowych?
2. Czy kadra kierownicza zgłaszała problemy kadrowe związane z niedostateczną obsadą na przejściach?
3. Czy kierownictwo podjęło działania mające na celu zniwelowanie braków kadrowych spowodowanych licznymi odejściami ze służby w Izbie Administracji Skarbowej w Lublinie oraz Lubelskim Urzędzie Celno-Skarbowym w Białej Podlaskiej?
4. Czy funkcjonariusze mają zapewnione wsparcie merytoryczne z poziomu Ministerstwa Finansów oraz Izb Administracji Skarbowej podczas stosowania przepisów związanych z wprowadzaniem wszystkich pakietów sankcji związanych z wojną na Ukrainie?
5. W jakim stopniu wzrósł wskaźnik procentowy poziomu kontroli w przypadku ruchu osobowego i towarowego w latach 2020-2024 w granicznych oddziałach celnych?
6. W sytuacji wzrostu ruchu granicznego z Ukrainą i importem dużej ilości towarów, biorąc pod uwagę liczbę funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, czy mają oni wystarczającą ilość czasu na prawidłowe wykonanie niezbędnych procedur kontrolnych?
Z poważaniem
Małgorzata Gromadzka