Odpowiedź na interpelację nr 4280

w sprawie akademików

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marek Gzik

Warszawa, 07-02-2025

Szanowny Panie Pośle,

uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.

1. Jakie są publiczne akademiki w Polsce przeznaczone dla studentów? Proszę o udostępnienie kompletnej listy wszystkich publicznych akademików w Polsce, które są przeznaczone dla studentów. Proszę, aby lista ta zawierała:
1. nazwę akademika,
2. adres,
3. nazwę uczelni, do której należy akademik,
4. liczbę miejsc dostępnych w akademiku,
5. wyposażenie i udogodnienia dostępne dla studentów (np. dostęp do Internetu, pralnia, kuchnia, pomieszczenia do nauki, itp.).

Zestawienie domów studenckich uczelni nadzorowanych przez MNiSW zostało przedstawione w formie tabeli i stanowi załącznik do pisma.

Dane zamieszczone w tabeli obejmują:

1. nazwę akademika,
2. adres,
3. nazwę uczelni, do której należy akademik,
4. liczbę miejsc dostępnych w akademiku.

MNiSW nie posiada danych na temat wyposażenia i udogodnień dostępnych dla studentów (np. dostęp do Internetu, pralnia, kuchnia, pomieszczenia do nauki, itp.).

2. Jak kształtują się ceny za miejsce w publicznych akademikach w roku akademickim 2023/2024 w porównaniu z prognozowanymi cenami na rok akademicki 2024/2025? Proszę, aby porównanie to obejmowało:
1. średnią cenę za miejsce w akademiku w każdym z województw,
2. rozkład cen w poszczególnych akademikach (minimum, maksimum, średnia),
3. czynniki wpływające na zmianę cen (np. inflacja, koszty utrzymania, inwestycje w infrastrukturę, itp.).

1-2) Przeprowadzone w 2024 r. badanie ankietowe dotyczące domów studenckich (DS) należących do uczelni publicznych nadzorowanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego było pierwszym tego typu przedsięwzięciem, w związku z czym nie są dostępne dane porównawcze z różnych lat. Dostępne są jedynie dane zebrane w ramach ww. ankiety. Wynika z nich, że roczne opłaty od studentów za miejsce w Akademikach wynoszą łącznie 464 726 091 zł.

Wysokość stawki miesięcznej w poszczególnych województwach przedstawia się następująco:

Z zebranej ankiety o Akademikach można obliczyć wartości minimalne i maksymalne dla pokoi 1, 2, 3 - osobowych w poszczególnych województwach odnoszące się do zbioru domów studenckich. Dane przedstawiają się następująco:

MNiSW nie dysponuje analizą w zakresie czynników wpływających na zmianę cen.

3. Jaki jest stan techniczny publicznych akademików w Polsce oraz jakie inwestycje i modernizacje są planowane w celu poprawy warunków mieszkaniowych studentów? Proszę, aby uwzględnić:
1. ocenę stanu technicznego budynków,
2. planowane remonty i modernizacje w najbliższych latach,
3. środki finansowe przeznaczone na utrzymanie i modernizację akademików.

Stan techniczny

1. Uczelnie oceniły stan techniczny w swoich domach studenta (DS) następująco:
• bardzo dobry (nowy lub świeżo po remoncie) 38 DS
• dobry (nie wymaga remontu) 69 DS
• dostateczny (wymaga remontu w ciągu kilku lat) 217 DS
• niedostateczny (wymaga natychmiastowego remontu) 34 DS
• zły (wyłączony z użytkowania) 12 DS

Razem 370 DS

2. W okresie do 2029 roku remont lub inwestycja planowana jest w 327 DS na łączną kwotę 3 895 mln zł.
3. Łączne roczne koszty utrzymania DS to niespełna 600 mln zł.

4. Jak wygląda dostępność miejsc w publicznych akademikach w Polsce? Proszę o dane dotyczące dostępności miejsc w publicznych akademikach, w tym:
1. liczbę studentów ubiegających się o miejsce w akademiku w latach 2023 i 2024,
2. liczbę dostępnych miejsc w akademikach,
3. kryteria przyznawania miejsc w akademikach.

Dostępność miejsc

1-2) Analiza dotyczy tylko stanu obecnego w związku z czym nie ma możliwości porównania danych miedzy latami. Aktualne dane wskazują, że:

• liczba studentów ubiegających się o miejsce w akademiku wynosiła 101.351,
• liczba dostępnych miejsc w akademikach wynosiła 100.559.

Kryteria przyznawania miejsc w akademikach

MNiSW nie posiada danych dotyczących kryteriów przyznawania miejsc w domach studenckich. Wyznaczanie tych kryteriów należy do kompetencji poszczególnych uczelni.

5. Wsparcie dla studentów. Proszę o informacje na temat programów wsparcia dla studentów mieszkających w akademikach, w tym:
1. programy pomocy finansowej dla studentów,
2. inicjatywy mające na celu poprawę jakości życia w akademikach,
3. programy wspierające integrację i rozwój społeczny studentów mieszkających w akademikach.

Wsparcie dla studenta

Proces kształcenia studentów w Polsce jest wspierany systemowo ze środków przeznaczonych w budżecie państwa na świadczenia dla studentów.

Warunki udzielania świadczeń określone ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.) gwarantują prawo ubiegania się o pomoc finansową każdemu studentowi (niezależnie od uczelni, kierunku studiów oraz wieku) według takich samych kryteriów.

Student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej może ubiegać się bezpośrednio w uczelni o przyznanie finansowego wsparcia w postaci stypendium socjalnego, które ponadto może zostać zwiększone w uzasadnionych przypadkach, np. gdy student ponosi dodatkowe koszty związane ze studiowaniem poza miejscem stałego zamieszkania w domu studenckim lub innym obiekcie. W przypadku znalezienia się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej student może wnioskować o zapomogę, a studenci z niepełnosprawnościami otrzymują ponadto stypendium dla osób niepełnosprawnych. Niezależnie od powyższego studiujący mają również prawo do ubiegania się o stypendium rektora, o ile spełniają kryteria uprawniające do jego otrzymania. Dodatkowo student może ubiegać się o zakwaterowanie w domu studenckim uczeni (także z małżonkiem i dzieckiem) lub wyżywienie w stołówce studenckiej uczelni.

Przyznane świadczenia mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów utrzymania podczas studiów, m.in. kosztów zakwaterowania w domu studenckim.

W celu zapewnienia odpowiedniego poziomu wsparcia studentom będącym w trudnej sytuacji materialnej, resort szkolnictwa wyższego i nauki analizuje funkcjonowanie systemu świadczeń dla studentów, w tym pod kątem jego dostępności dla osób w trudnej sytuacji materialnej oraz dostosowania go do zmieniającej się sytuacji społeczno-ekonomicznej w kraju.

Od 1 października 2024 r. wysokość kryterium dochodowego warunkującego otrzymanie stypendium socjalnego ustalana jest w relacji do minimalnego wynagrodzenia za pracę – jako 45% tego wynagrodzenia obowiązującego od dnia 1 stycznia roku poprzedniego. Oznacza to, że w roku akademickim 2024/2025 próg dochodu rośnie z 1.294,4 zł do 1.570,5 zł (netto) na osobę w rodzinie (tj. o 21%). Dodatkowo, ze względu na mechanizm ustalania kryterium dochodowego w odniesieniu do minimalnego wynagrodzenia, kryterium to będzie podlegało corocznej automatycznej weryfikacji (będzie wzrastało wraz ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia). W konsekwencji wyższe kryterium dochodowe pozwoli na objęcie wsparciem finansowym ze środków budżetu państwa większej grupy studentów osiągających dochody na poziomie minimalnego wynagrodzenia.

Zgodnie z art. 2 ww. ustawy, misją systemu szkolnictwa wyższego i nauki jest prowadzenie najwyższej jakości kształcenia oraz działalności naukowej, kształtowanie postaw obywatelskich, a także uczestnictwo w rozwoju społecznym oraz tworzeniu gospodarki opartej na innowacjach. Podstawą systemu szkolnictwa wyższego i nauki jest wolność nauczania, twórczości artystycznej, badań naukowych i ogłaszania ich wyników oraz autonomia uczelni (art. 3 ust. 1). Katalog podstawowych zadań uczelni został określony w art. 11 ust. 1 i 2 ustawy PSWN. Kwestie dotyczące prowadzenia domów studenckich oraz zakwaterowania studentów znajdują się w obszarze autonomii uczelni. Z ustawy wynika, że uczelnie mogą prowadzić domy studenckie i stołówki studenckie (art. 11 ust. 5), nie mają jednak takiego obowiązku.

Dodatkowo, mając na uwadze problemy zgłaszane przez środowisko akademickie i studentów dot. ograniczonej dostępności do zakwaterowania w domach studenckich, już w grudniu 2023 r. Minister Nauki zdecydował o wyasygnowaniu kwoty 150 mln zł (środki pochodziły z wygenerowanych w ciągu roku oszczędności) z przeznaczeniem na zwiększenie wysokości subwencji dla nadzorowanych przez siebie uczelni publicznych oraz uczelni niepublicznych finansowanych na zasadach uczelni publicznych na podstawie odrębnych ustaw, w związku z prowadzeniem domów studenckich.

Środki zostały podzielone proporcjonalnie do liczby miejsc w prowadzonych przez uczelnie domach studenckich, z zastrzeżeniem, że maksymalna kwota zwiększenia wysokości subwencji dla jednego podmiotu wynosiła 4 mln zł.

Dodatkowe 100 mln zł subwencji na ten cel zostało przeznaczone w grudniu 2024 r.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Marek Gzik
Sekretarz Stanu

Załącznik:
- Lista domów studenckich należących do uczelni publicznych podległych MNiSW