w sprawie problemów w procesie rekrutacji na studia w Polsce dla studentów z Indii i Algierii
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 26-08-2024
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr 4304 Pani Poseł Pauliny Matysiak w sprawie problemów w procesie rekrutacji na studia w Polsce dla studentów z Indii i Algierii przekazuję odpowiedzi na pytania z zakresu kompetencji MSZ.
Pyt. 1. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych planuje podjęcie działań mających na celu złagodzenie skutków wprowadzenia nowych wymogów wizowych, zwłaszcza w odniesieniu do studentów, którzy już są w procesie rekrutacyjnym?
Wytyczne Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 31 lipca 2024 r. wydane zostały na podstawie ustawy Prawo konsularne i są skierowane do konsulów. Dokument ten nie wprowadza żadnych nowych rozwiązań prawnych, a jedynie wskazuje na zasady stosowania obowiązującego prawa, w tym w zakresie weryfikacji wiarygodności cudzoziemców ubiegających się o wizy.
Wymóg posiadania decyzji administracyjnej dotyczącej uznania świadectwa zagranicznego wynika z art. 93 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r. poz. 750, z późn. zm.). W niniejszej regulacji wskazane jest jakie dokumenty potwierdzają w Rzeczypospolitej Polskiej wykształcenie średnie oraz uprawnienie do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe. Natomiast stosownie do art. 69 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie może być przyjęta osoba, która posiada wskazane w tym artykule dokumenty. Dotychczasową, błędną praktyką, przyjętą przez uczelnie wyższe, było niewymaganie ww. decyzji administracyjnej. W efekcie powstała sytuacja uprzywilejowania studentów zagranicznych w stosunku do obywateli polskich, wobec których nie stosuje się wyłączenia konieczności posiadania ważnego świadectwa maturalnego w procedurze przyjęcia na studia.
MSZ jest świadome opóźnień i utrudnień jakie mogą pojawić się w dostępie do procedury wizowej, jednak podjęte kroki są niezbędne dla zbudowania przejrzystych zasad w tym obszarze oraz odzyskania przez państwo kontroli nad procesami migracyjnymi, szczególnie w kontekście nieprawidłowości ujawnionych przez media w związku z aferą wizową oraz w przeprowadzonych przez odpowiednie organy postępowaniach kontrolnych.
Pyt. 3. Czy możliwe jest wprowadzenie okresu przejściowego lub uproszczonej procedury uznania dokumentów dla kandydatów na studia na rok akademicki 2024/2()25, aby uniknąć masowego odpływu studentów z krajów takich jak Indie czy Algieria?
Przytoczone wcześniej przepisy wyraźnie wskazują, jakie dokumenty wymagane są od studenta w związku z przyjęciem na studia. Nie może tutaj być zatem mowy o wprowadzaniu odrębnych procedur dla wybranych grup cudzoziemców. Nie ma możliwości arbitralnego wprowadzenia zasad różnicujących obywateli poszczególnych państw. Do ewentualnych zmian warunków w uznawaniu dokumentów uprawniających do podejmowania studiów służy zawarcie umowy dwustronnej z konkretnym państwem – listę państw, z którymi zawarto takie umowy można znaleźć na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego: https://www.gov.pl/web/nauka/umowy-dwustronne-dotyczace-uznawalnosci-wyksztalcenia
Pyt. 4. Czy planowane jest przeprowadzenie konsultacji z przedstawicielami uczelni wyższych oraz kuratoriów oświaty, aby dostosować nowe procedury do realnych możliwości administracyjnych oraz terminów rekrutacji?
Problem wykorzystywania polskich wiz studenckich jako narzędzia łatwego dostępu do strefy Schengen był od początku bieżącego roku przedmiotem rozmów między Ministerstwem Spraw Zagranicznych a uczelniami, z udziałem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Liczyliśmy na refleksję środowisk akademickich oraz na autokorektę wadliwej praktyki, wobec dobitnych faktów dokumentujących nadużycia w obszarze wiz studenckich.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie planuje obecnie prowadzenia odrębnych konsultacji z uczelniami wyższymi w sprawie Wytycznych Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 31 lipca 2024 r. W perspektywie kilku miesięcy przeprowadzona zostanie ewaluację praktyki i efektów stosowania Wytycznych i na jej podstawie podjęta zostanie decyzja odnośnie do ewentualnych dalszych działań.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu