w sprawie przerzucenia do Polski nielegalnych imigrantów z Niemiec
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 12-09-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 4339 pana posła Łukasza Schreibera w sprawie przerzucania do Polski nielegalnych imigrantów z Niemiec skierowaną do prezesa Rady Ministrów i przekazaną, zgodnie z właściwością, pismem[1] pana Karola Grzybowskiego, podsekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, uprzejmie przedstawiam informacje pozostające w zakresie właściwości ministra spraw wewnętrznych i administracji.
Odnosząc się do sytuacji na granicy polsko-niemieckiej, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) posiada informacje na temat jednego incydentu dotyczącego przetransportowania grupy cudzoziemców (niemających prawa pobytu zarówno w Niemczech, jak i w Polsce) z Niemiec na terytorium Polski, niezgodnie z obowiązującymi procedurami, który miał miejsce 14 czerwca 2024 r. w Osinowie Dolnym. W związku z ww. zdarzeniem strona polska podjęła niezwłocznie czynności mające na celu wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. Podczas rozmowy Komendanta Głównego Straży Granicznej (SG), gen. dyw. SG Roberta Bagana 18 czerwca 2024 r. z Prezydentem Policji Federalnej Niemiec dr. Dieterem Romannem, szefowie obu służb potwierdzili, że działania funkcjonariuszy niemieckiej Policji Federalnej nie odpowiadały przyjętym procedurom dotyczącym przyjmowania i przekazywania osób przez kraje sąsiednie, a sytuacja miała charakter incydentalny. Strona niemiecka wyraziła ubolewanie z powodu zaistniałego zdarzenia. Jak zapewnił prezydent Policji Federalnej Niemiec, wszyscy kierownicy inspekcji ww. formacji zostali pouczeni, że podobne postępowanie nie może się powtórzyć w przyszłości. Swoje stanowisko w omawianej sprawie przedstawił również prezydent Dyrekcji Policji Federalnej Niemiec w Berlinie, Carsten Glade, wskazując na niedochowanie ustanowionych procedur przez podległych mu funkcjonariuszy.
Ponadto w trakcie spotkania w Berlinie 21 czerwca 2024 r. minister spraw wewnętrznych i administracji zwrócił się w przedmiotowej sprawie do minister spraw wewnętrznych Niemiec, pani Nancy Faeser, oczekując wyjaśnień i konkretnych deklaracji w obszarze współpracy na granicy polsko-niemieckiej. Pani minister Nancy Faeser przyznała, że omawiane działania strony niemieckiej były niezgodne z prawem oraz zapewniła, iż podobne incydenty nie mogą się powtórzyć w przyszłości.
Dodatkowo pragnę poinformować, że podczas polsko-niemieckich konsultacji rządowych powołano grupę roboczą, pod przewodnictwem wiceministrów spraw wewnętrznych Polski i Niemiec, mającą na celu zapewnienie możliwości szybkiego i celowanego reagowania na pojawiające się nieprawidłowości, co z kolei pozwoli lepiej zarządzać sytuacją na granicy. Podczas pierwszego posiedzenia ww. grupy, które odbyło się 17 lipca 2024 r. w Szczecinie, głównym tematem obrad było usprawnienie ruchu osobowego oraz towarowego na granicy polsko-niemieckiej. Dodatkowo omawiano następujące zagadnienia: usprawnienie komunikacji polskich i niemieckich służb, realizujących zadania na granicy; działania na rzecz jeszcze bardziej efektywnej współpracy ww. służb; nowelizacja kodeksu granicznego Schengen[2] w zakresie m.in. procedur przekazywania osób zatrzymanych w wewnętrznych strefach przygranicznych. Podczas omawianego posiedzenia ustalono, że strona niemiecka wzmocni swoim personelem polsko-niemieckie przejścia graniczne w celu rozładowania ruchu granicznego, którego natężenie zwiększa się podczas weekendów oraz w poniedziałki (ruch towarowy).
Dodatkowo warto podkreślić, że podczas spotkania ww. grupy roboczej w Szczecinie była omawiana również kwestia przywołanego wyżej zdarzenia w Osinowie Dolnym. Strona polska podkreśliła nieakceptowalność takiego postępowania strony niemieckiej. Ponownie uzyskano zapewnienie, że taka sytuacja już się nie powtórzy. Jednocześnie strona niemiecka potwierdziła utrzymanie kontroli granicznych do grudnia 2024 r., a więc niewpuszczanie na terytorium Niemiec osób, które nie mają do tego prawa. Podobną praktykę Niemcy stosują na granicy m.in. z Austrią, Szwajcarią oraz Czechami.
Omawiając problematykę odsyłania migrantów z Niemiec do Polski, w szczególności z uwzględnieniem formalno-prawnego aspektu stosowanych procedur, należy wyjaśnić, że w pragmatyce służbowej SG do przekazywania migrantów do Polski z Niemiec dochodzi na podstawie obowiązujących przepisów prawa i umów międzynarodowych, które regulują przedmiotową kwestię w zależności od celu i charakteru pobytu cudzoziemców na terytorium umawiających się stron. Cudzoziemcy są przekazywani na terytorium Polski z innych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) na podstawie umów, rozporządzeń oraz porozumień, których stronami jest Rzeczypospolita Polska i państwo przekazujące. Odesłania cudzoziemców bezpośrednio z terytorium Niemiec na terytorium Polski są realizowane na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (rozporządzenie Dublin III)[3] oraz Porozumienia między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia z dnia 29 marca 1991 r. Warto przy tym podkreślić, że we wszystkich przypadkach przekazywanie cudzoziemców następuje w wyznaczonym miejscu i czasie, co z kolei pozwala na właściwą reakcję i przygotowanie służb do ich przyjęcia, a także zastosowanie odpowiednich procedur w odniesieniu do każdej z przyjętych osób.
W kontekście przywołanych przepisów prawa, odnosząc się zarazem do zdarzenia opisanego w wystąpieniu, które miało miejsce 15 czerwca 2024 r. na moście granicznym między Frankfurtem nad Odrą a Słubicami, pragnę wyjaśnić, że omawiany przypadek nie polegał na „przerzucaniu przez Niemcy migrantów do Polski“, a stanowił realizację czynności wynikających z tymczasowego przywrócenia kontroli na granicy wewnętrznej przez stronę niemiecką, w następstwie czego osoby, które nie mają prawa wjazdu do Niemiec nie są wpuszczane do tego kraju.
Przedstawiając powyższe, pragnę dodatkowo nadmienić, że MSWiA pozostaje w stałym kontakcie z partnerami z Niemiec m.in. w odniesieniu do problematyki ruchu migracyjnego na granicy polsko-niemieckiej. Jednocześnie należy podkreślić, że SG prowadzi intensywną i efektywną współpracę z organami odpowiedzialnymi za ochronę granicy i przeciwdziałanie nielegalnej migracji po stronie niemieckiej, w szczególności przez wspólne działania operacyjno-śledcze, analizę ryzyka i bieżącą wymianę informacji, a także realizowanie wspólnych patroli. Na mocy umów bilateralnych powstały wspólne polsko-niemieckie placówki w Ludwigsdorfie, Świecku i Pomellen. Funkcjonariusze ww. placówek mają głównie za zadanie efektywnie monitorować przepływ cudzoziemców przez polsko-niemiecką granicę państwową oraz wspólnie zapobiegać przestępstwom i wykroczeniom. Obecnie trwają prace nad utworzeniem kolejnej placówki o ww. profilu działania.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Z 27 sierpnia 2024 r. (sygn. DSP.INT.4610.1094.2024), skierowanym do ministra spraw wewnętrznych i administracji oraz ministra spraw zagranicznych.
[2] Wprowadzonym rozporządzeniem (WE) nr 2016/399 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 marca 2026 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (Dz. Urz. UE L 77, str. 1, z późn. zm.), dalej: „kodeks graniczny Schengen“.
[3] Dz. Urz. UE L Nr 180, str. 31.