w sprawie środków na inwestycje dla Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marek Gzik
Warszawa, 18-09-2024
Szanowna Pani Poseł,
poniżej przekazuję informacje na temat środków przeznaczonych na realizację inwestycji – budowę Instytutu Nauk Medycznych, przyznanych Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie.
W 2022 roku uczelnie publiczne jako państwowe osoby prawne mogły otrzymać, na polecenie prezesa Rady Ministrów wydane ministrowi finansów, skarbowe papiery wartościowe na zwiększenie funduszu zasadniczego na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz. U. 2022 poz. 270). Wnioski uczelni, w tym uczelni nadzorowanych przez ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego i nauki, o przyznanie ww. instrumentów finansowych w tym trybie wpływały do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, następnie były przekazywane do zaopiniowania przez ministra nadzorującego. Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie złożyła dwa wnioski o przekazanie skarbowych papierów wartościowych na podwyższenie kapitału zasadniczego z przeznaczeniem na kontynuację realizacji inwestycji pn. „Budowa budynku dydaktycznego Instytutu Nauk Medycznych PANS w Chełmie“. W grudniu 2022 r. uczelni przekazane zostały obligacje o łącznej wartości nominalnej 13 mln zł.
Ponadto w 2023 r. skarbowe papiery wartościowe mogły zostać przekazane uczelniom publicznym lub uczelniom uprawnionym do finansowania na zasadach określonych dla uczelni publicznych oraz Centrum Łukasiewicz, działającemu na podstawie ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o Sieci Badawczej Łukasiewicz (Dz. U. 2020 poz. 2098 oraz 2023 poz. 1672). Wsparcie w tej formie odbywało się na mocy art. 23 ust. 3 w zw. z ust. 5 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. 2022 poz. 2666 z późn. zm.). Wskazana w interpelacji uczelnia otrzymała obligacje o wartości nominalnej 8 mln zł, które zgodnie ze złożonym wnioskiem również zamierzała przeznaczyć na kontynuację realizacji inwestycji pn. „Budowa budynku dydaktycznego Instytutu Nauk Medycznych PANS w Chełmie“.
W trzecim kwartale 2023 r. uczelnia złożyła wniosek o przekazanie skarbowych papierów wartościowych, na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy budżetowej na rok 2023 z dnia 15 grudnia 2022 r. (Dz. U. 2023 poz. 256 z późn. zm.), na podwyższenie kapitału zasadniczego uczelni o wartości nominalnej 10 mln zł, obejmujący realizację dwóch inwestycji, w tym inwestycji pn. „Budowa budynku dydaktycznego Instytutu Nauk Medycznych PANS w Chełmie“. Ze względu jednak na utratę mocy obowiązującej przepisów ustawy budżetowej na rok 2023, a w konsekwencji również podstawy prawnej ewentualnego przyznania ww. instrumentów finansowych, nie było możliwe przekazanie uczelni w roku 2024 wnioskowanych skarbowych papierów wartościowych.
Należy wskazać, że uczelnia ubiegała się także o przyznanie środków przeznaczonych na finansowanie inwestycji w obszarze kształcenia, o których mowa w art. 365 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2023 poz. 742 z późn. zm.). Zgodnie z art. 371 ust. 3 ww. ustawy środki na ten cel przyznawane są w formie dotacji celowej.
Uczelnia złożyła wniosek o dofinansowanie inwestycji pn. „Budowa Laboratoriów Instytutu Nauk Medycznych“ na rok 2023. Zgodnie z założeniami przedstawionymi we wniosku laboratoria miały być wykorzystywane do celów dydaktycznych, prowadzenia prac badawczo-rozwojowych, realizowania współpracy z przemysłem i podmiotami świadczącymi usługi medyczne oraz realizacji badań i analiz medycznych. Inwestycja miała obejmować między innymi wybudowanie laboratoriów, wraz z parkingami, kompleksowe zagospodarowanie działki inwestycyjnej oraz dostawę i montaż sprzętu medycznego. Po rozpatrzeniu wniosku minister na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie przyznawania, rozliczania i przekazywania środków finansowych na realizację inwestycji związanych z kształceniem oraz działalnością naukową (Dz. U. 2020 poz. 1956) poinformował wnioskodawcę o odmowie przyznania środków finansowych na realizację inwestycji.
Uczelnia ponownie złożyła wniosek o dofinansowanie inwestycji związanej z kształceniem pn. „Budowa Laboratoriów Instytutu Nauk Medycznych“ na rok 2024, który również nie uzyskał dofinansowania.
Powodem odmowy przyznania środków na realizację ww. inwestycji była niedostateczna wysokość środków budżetowych pozostających w dyspozycji ministra na ten cel w danym roku budżetowym. Wniosek o sfinansowanie ww. inwestycji złożony przez Państwową Akademię Nauk Stosowanych w Chełmie na 2025 r. nie został jeszcze rozpatrzony.
Odpowiadając na pytanie o wsparcie, jakie może otrzymać Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie oraz inne publiczne uczelnie zawodowe w przyszłości, należy podkreślić, że podstawowym mechanizmem finansowania przez ministra nauki potrzeb związanych z utrzymaniem i rozwojem potencjału dydaktycznego i badawczego podmiotów szkolnictwa wyższego i nauki jest udzielenie subwencji na podstawie podziału algorytmicznego zgodnie z art. 368 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z zastosowaniem przepisów wykonawczych rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2019 r. w sprawie sposobu podziału środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego znajdujących się w dyspozycji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz na zadania związane z utrzymaniem powietrznych statków szkolnych i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych kadr powietrznych (Dz. U. 2022 poz. 305 z późn. zm.).
Minister nauki może ponadto przyznać zwiększenia wysokości subwencji w trybie określonym w art. 368 ust. 9 ww. ustawy tj. „z urzędu“. Na ww. podstawie:
- w 2020 r. przyznano zwiększenia uczelniom kształcącym personel medyczny na kierunkach, gdzie minimum 50% efektów kształcenia osiąganych jest w dyscyplinach nauki medyczne nauki o zdrowiu. Zwiększenie wysokości subwencji miało na celu wzmocnienie potencjału uczelni tych uczelni, w tym zapewnienie studentom dodatkowych środków ochrony osobistej, wsparciem w łącznej wysokości 29,3 mln zł objęto 30 publicznych uczelni zawodowych,
- w 2021 r. przyznano tej grupie uczeni zwiększenia wysokości subwencji w celu wsparcia ich w procesie dydaktycznym prowadzącym do dostarczania lokalnemu i regionalnemu rynkowi pracy specjalistów, zwłaszcza w deficytowych obszarach, w ramach zwiększeń rozdysponowano łącznie 25 mln zł,
- w 2022 r. przyznano uczelniom zawodowym zwiększenie wysokości subwencji mające na celu wsparcie w realizacji procesu kształcenia wysokiej klasy specjalistów zgodnie z zapotrzebowaniem obecnego rynku pracy, przy jednoczesnym uwzględnieniu aktualnych trendów i wiedzy w tym zakresie, jak również wzmocnienie konkurencyjności uczelni na rynku usług edukacyjnych, łącznie rozdysponowano kwotę 136 mln zł,
- w 2022 r. przyznano również zwiększenie wysokości subwencji 32 uczelniom, które na dzień dokonania podziału algorytmicznego na rok 2022 znajdowały się w grupie publicznych uczelni zawodowych nadzorowanych przez ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego i nauki – w związku z prowadzeniem kształcenia na kierunkach, w których osiągane są efekty kształcenia w dyscyplinach: nauki o zdrowiu lub nauki medyczne bądź kierunkach wspierających prawidłowy rozwój fizyczny/fizjologiczny człowieka, łącznie rozdysponowano kwotę 30 mln zł.
Należy dodatkowo podkreślić, że publiczne uczelnie zawodowe mogą składać indywidualne wnioski o zwiększenie wysokości subwencji w trybie przewidzianym w art. 368 ust. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Ponadto na podstawie art. 71a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. poz. 2400 z późn. zm.) w 2021 r. przyznane zostały uczelniom publicznym, uczelniom uprawnionym do finansowania na zasadach określonych dla uczelni publicznych oraz instytutom działającym w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, oprócz środków, o których mowa w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, środki finansowe w łącznej kwocie 1 mld zł. Środki te, przyznawane w formie subwencji, mogły być przeznaczone wyłącznie na finansowanie nakładów na rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. 2023 poz. 120 z późn. zm.) lub na spłatę kredytów lub pożyczek zaciągniętych na finansowanie takich nakładów. Łącznie rozdysponowano pomiędzy uczelnie środki w wysokości 900 mln zł. Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie otrzymała subwencję inwestycyjną w wysokości 7,6 mln zł.
Dostrzegając potrzebę przedłużenia oraz uelastycznienia wykorzystania przyznanych środków przyznanych na postawie art. 71a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021, w szczególności uwzględniając sytuację gospodarczą i geopolityczną, wprowadzono do porządku prawnego odpowiednie przepisy umożliwiające wykorzystanie ww. środków w latach 2022-2024 również na działalność bieżącą. Podstawę prawną w tym zakresie stanowiły odpowiednio:
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Nauki
Marek Gzik
Sekretarz Stanu