w sprawie zasad finansowania szkół podstawowych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 13-09-2024
Szanowny Panie Pośle,
obecnie Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który dotyczy również finansowania jednostek samorządu terytorialnego w zakresie zadań oświatowych. Więcej na ten temat przeczytać można pod poniższym adresem:
Ministerstwo Finansów przygotowało propozycje zmian w finansowaniu JST w dialogu z samorządami i organizacjami zrzeszającymi jednostki samorządu terytorialnego Nowa ustawa pozwoli na wzmocnienie i ustabilizowanie finansów JST poprzez zwiększenie ich dochodów własnych. Nowa ustawa wzmocni finansowo wszystkie samorządy. Każdy samorząd będzie miał zagwarantowane wyższe dochody niż obecnie.
Odnosząc się do zapytania w sprawie prac nad zmianą ustawy – Karta Nauczyciela uprzejmie informuję, że Minister Edukacji mając na uwadze wnioski kierowane przez środowiska oświatowe o zmianę lub korektę niektórych rozwiązań systemowych dotyczących organizacji i warunków pracy nauczycieli - dostrzegając potrzebę wypracowania propozycji zmian dotychczasowych regulacji - powołała Zespół ds. pragmatyki zawodowej nauczycieli, który zajmuje się zgłaszanymi postulatami.
Zadaniem Zespołu jest przygotowanie propozycji rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli.
W ramach Zespołu powołane zostały grupy robocze:
Odnosząc się do kwestii finansowania małych szkół należy zauważyć, że ich wyższe finansowanie jest związane z wyższymi kosztami kształcenia. Większa część kosztów prowadzenia placówki to płace nauczycieli (ponad 80%), a poziom zatrudnienia nauczycieli praktycznie nie zależy od wielkości klasy i szkoły. System naliczania subwencji na ucznia powoduje, że szkoły z większą liczebnością uczniów zyskują w stosunku do małych szkół przy podobnym poziomie zatrudnienia. Dlatego niezbędne było wprowadzenie w ramach subwencji oświatowej dodatkowego finansowania skierowanego do małych szkół.
Możliwość przekazania „małej szkoły” liczącej do 70 uczniów do prowadzenia osobie prawnej niebędącej JST lub osobie fizyczne na podstawie umowy, została wprowadzona przepisem art. 5 ust. 5g dodanym ustawą z dnia 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 56, poz. 458; weszła w życie 22 kwietnia 2009 r.). Na podstawie obowiązującego wówczas art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, takie szkoły otrzymywały na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego obowiązanej do prowadzenia odpowiedniego typu i rodzaju szkół w wysokości równej wydatkom bieżącym przewidzianym na jednego ucznia w szkołach tego samego typu i rodzaju prowadzonych przez tę jednostkę samorządu terytorialnego, pomniejszonym o kwotę dotacji przewidzianej do wykorzystania, o której mowa w art. 22ae ust. 3 tej ustawy, na ucznia, nie niższej jednak niż kwota przewidziana na jednego ucznia szkoły publicznej danego typu i rodzaju w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.
Z uwagi na problemy interpretacyjne związane z brakiem definicji „rodzaju szkoły”, we współpracy z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego, w ustawie z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 754) wprowadzono zamiast uzależnienia naliczania dotacji na podstawie wydatków bieżących dla szkół od „rodzaju szkoły”, odniesienie do kwoty przewidzianej w subwencji oświatowej. W przypadku szkół publicznych kwota wynikająca z kwoty przewidzianej w części oświatowej subwencji ogólnej jest zwiększana tzw. wskaźnikiem zwiększającym. Co do zasady taka konstrukcja znacznie uprościła system określania wysokości dotacji, a także wyeliminowała pojawiające się wątpliwości i rozbieżności w systemie udzielania dotacji. Należy podkreślić, że wskaźnik zwieszający naliczany jest w stosunku do szkół podstawowych i uwzględnia wydatki bieżące gminy na szkoły podstawowe prowadzone przez gminę dotującą położone na takim samym terenie co szkoła dotowana (w przypadku gmin miejsko-wiejskich dodatkowo z podziałem na wieś i miasto do 5 tysięcy mieszkańców oraz miasta powyżej 5 tysięcy mieszkańców, a także z podziałem na szkoły specjalne i niebędące specjalnymi). Oznacza to, że w wielu przypadkach – jeżeli w sposób uzasadniony był ustalany „rodzaj szkoły” dotowanej pod rządami ustawy o systemie oświaty – dotacja naliczana na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych odpowiada wysokości dotacji na taką szkołę sprzed obowiązywania tej ustawy.
Należy także podkreślić, że gmina samodzielnie podejmowała i podejmuje decyzję o przekazaniu szkoły do prowadzenia na podstawie umowy, o której aktualnie mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737). Umowa ta musi określać w szczególności:
Z inicjatywy członków Zespołu ds. Edukacji, Kultury i Sportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, powstał zespół roboczy, który zajmuje się założeniami do zmiany ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych. Kwestie poruszone w tym zakresie w interpelacji są jednymi z tematów analizowanych w ramach prac ww. zespołu.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu