w sprawie wypracowania rozwiązań dotyczących korzystania ze smartfonów w szkołach
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 04-10-2024
Szanowna Pani Posłanko,
obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej monitoruje i poddaje analizie zakazy korzystania ze smartfonów wprowadzane w innych krajach europejskich, nie prowadzi jednak prac legislacyjnych w tym zakresie.
Podczas tworzenia rozwiązań, Ministerstwo Edukacji Narodowej będzie korzystać z doświadczenia specjalistów z zakresu zdrowia publicznego, także praktyków.
Ewentualna zmiana przepisów dotyczących zasad użytkowania urządzeń elektronicznych przez uczniów będzie poddana konsultacjom społecznym, co umożliwi wyrażenie opinii przez wszystkie zainteresowane podmioty.
Jednocześnie informuję, że przepisy ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe[1] stwarzają każdej szkole możliwość wprowadzenia adekwatnych do wieku uczniów, typu i rodzaju szkoły oraz środowiska lokalnego rozwiązań w zakresie używania na terenie szkoły telefonów komórkowych oraz innych indywidualnych urządzeń cyfrowych. Pozostawienie szkołom swobody w określeniu zasad używania urządzeń elektronicznych na terenie szkoły nie jest tożsame z przyzwoleniem na nierespektowanie ustalonych zasad przez uczniów, nauczycieli i rodziców.
Przepisy odnoszące się do zasad korzystania z urządzeń elektronicznych na terenie szkoły zawarte w ustawie - Prawo oświatowe, zobowiązują szkoły do określenia w statucie obowiązków ucznia w zakresie przestrzegania warunków wnoszenia i korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych na terenie szkoły.[2] Statut powinien także regulować kwestie innych obowiązków i praw ucznia oraz określać tryb składania skarg w przypadku naruszenia praw ucznia, a także skutki nieprzestrzegania przez uczniów postanowień statutu. Statut szkoły, oprócz spraw określonych w art. 98-99 ustawy Prawo oświatowe, może zawierać dodatkowe zapisy istotne dla danej społeczności szkolnej przy założeniu, że wszystkie postanowienia statutu zgodne są z przepisami powszechnie obowiązującymi, w tym gwarantowanymi na poziomie konstytucyjnym oraz w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i w Konwencji o prawach dziecka.
Przepisy ustawy - Prawa oświatowego zapewniają zatem szerokie spektrum możliwości podejmowania przez organy szkoły inicjatyw w zakresie zmiany postanowień statutu, jeżeli regulacje statutowe są nieprecyzyjne lub nie spełniają oczekiwań uczestników procesu kształcenia i wychowania danej szkoły. Inicjatywa dotycząca wprowadzenia zmian w statucie szkoły (tj. zarówno uchylenia obowiązujących postanowień, jak również wprowadzenia nowych regulacji) może być podjęta przez każdy organ szkoły.
Należy pamiętać, jak ważną rolę w kwestiach związanych z funkcjonowaniem szkoły, w tym w zakresie realizacji praw i obowiązków uczniów, odgrywają organy szkoły. Kompetencje do uchwalenia zmian w statucie lub nowego statutu posiada rada szkoły, a w szkołach, w których rada szkoły nie została powołana, zadania rady szkoły wykonuje rada pedagogiczna.[3] Rada szkoły uczestniczy w rozwiązywaniu spraw wewnętrznych szkoły i z własnej inicjatywy może oceniać sytuację oraz stan szkoły, może występować z wnioskami do dyrektora, rady pedagogicznej oraz organu prowadzącego szkołę.[4] Także rada rodziców (która reprezentuje ogół rodziców uczniów) może występować do dyrektora i innych organów szkoły, organu prowadzącego szkołę oraz organu sprawującego nadzór pedagogiczny z wnioskami i opiniami we wszystkich sprawach szkoły.[5] Również działający w szkole samorząd uczniowski może przedstawiać radzie szkoły, radzie pedagogicznej oraz dyrektorowi szkoły wnioski i opinie we wszystkich sprawach szkoły, w szczególności dotyczących realizacji podstawowych praw uczniów.[6]
Podkreślić należy, że uczeń i jego rodzice mogą korzystać z pomocy szkoły w rozwiązywaniu problemów emocjonalnych dziecka, bowiem zajęcia prowadzone w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej są jedną z podstawowych form działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły.[7]
Na każde zachowania posiadające znamiona uzależnień behawioralnych powinny zostać zastosowane właściwe działania profilaktyczne. Zadaniem szkoły jest także budowanie partnerstwa i dobrych relacji między rodzicami, nauczycielami i uczniami, a także wskazywanie młodemu człowiekowi sposobów przeciwstawiania się przejawom hejtu, przemocy, nietolerancji i dyskryminacji w Internecie.
Szkoły mogą, a nawet powinny korzystać z bazy programów rekomendowanych dostępnych https://programyrekomendowane.pl/, gdyż program dobrej jakości to program:
Ważnym zadaniem szkoły jest także edukacja zdrowotna, której celem jest rozwijanie u uczniów postawy dbałości o zdrowie własne i innych ludzi oraz umiejętność tworzenia środowiska sprzyjającego zdrowiu.
Nowy przedmiot będzie obejmować zagadnienia zdrowia psychicznego, fizycznego, a także kwestie zdrowego odżywiania, profilaktyki, problemu uzależnień (w tym od telefonów i Internetu) oraz edukacji seksualnej.
Ponadto Ośrodek Rozwoju Edukacji[8] organizuje różne formy doskonalenia skierowane do pracowników oświaty, w tym do nauczycieli, pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli, jednostek samorządu terytorialnego. Organizuje także szkolenia, dotyczące programu wychowawczo-profilaktycznego, przeciwdziałania zachowaniom problemowym dzieci i młodzieży, prowadzi konferencje, wydaje materiały, upowszechnia dobre praktyki m.in. przez udostępnianie na swojej stronie internetowej. W zakładce Wychowanie i profilaktyka znajduje się szereg bezpłatnych materiałów m.in. na temat skutecznej profilaktyki uzależnień behawioralnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2024 r., poz.737 i 854.
[2] Art. 99 pkt 4 ww. ustawy.
[3] Art. 82 ust. 2 ww. ustawy.
[4] Art. 80 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy.
[5] Art. 84 ust. 1 ww. ustawy.
[6] Art. 85 ust. 5 ww. ustawy.
[7] Art. 109 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy.
[8] Ośrodek Rozwoju Edukacji jest publiczną placówką doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym prowadzoną przez Ministra Edukacji i Nauki. https://www.ore.edu.pl/.