w sprawie stypendiów socjalnych dla studentów
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marek Gzik
Warszawa, 30-09-2024
Szanowna Pani Poseł,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Ad 1.
Odnosząc się do pytania dotyczącego podniesienia kwot stypendiów socjalnych informuję, że podstawowym instrumentem wspierania procesu kształcenia w obszarze szkolnictwa wyższego jest system świadczeń dla studentów ustanowiony w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.), dalej „ustawa PSWiN”.
W ramach tego systemu studentowi przysługuje prawo do ubiegania się w uczelni o świadczenia finansowane ze środków budżetu państwa w formie stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora oraz zapomogi.
Przyznawanie świadczeń jest zadaniem uczelni, która jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie. Wysokość poszczególnych świadczeń dla studentów lub sposób jej ustalania określane są bezpośrednio w uczelni przez rektora w regulaminie świadczeń dla studentów, w porozumieniu z samorządem studenckim. Podejmując decyzje w sprawie wysokości świadczeń na dany rok akademicki uczelnia uwzględnia m.in. liczbę studentów uprawnionych do otrzymania świadczenia oraz możliwości finansowe funduszu stypendialnego.
Przepisy regulują jedynie maksymalną wysokość stypendium socjalnego i stypendium rektora stanowiąc w art. 92 ust. 3 ustawy PSWN, że łączna miesięczna kwota ww. stypendiów przyznanych studentowi nie może być wyższa niż 38% wynagrodzenia zasadniczego profesora w uczelni publicznej (które obecnie wynosi 9.370 zł). Oznacza to, że obecnie maksymalna wysokość tych stypendiów może wynosić 3.560,6 zł. W ocenie resortu, jest to znacząca wysokość, która pozwala na efektywne wsparcie studentów w ponoszeniu kosztów studiowania. Warto zaznaczyć, że do ww. limitu nie wliczają się stypendia dla osób z niepełnosprawnościami oraz zapomogi.
Należy także wskazać, że z publikowanych przez GUS danych na temat świadczeń dla studentów w poszczególnych latach wynika, że średnie wysokości stypendiów i zapomóg systematycznie rosną. Z ostatnich opublikowanych danych GUS (z 2022 r.) wynika, że względem roku poprzedniego (2021 r.) stypendium socjalne wzrosło z 961,5 zł do 1.129,3 zł (tj. o 17,5%), zapomoga – z 1.639.3 zł do 2.071,5 zł (tj. o 26,4 %), stypendium rektora – z 691,8 zł do 749,3 zł (tj. o 8,3 %), stypendium dla osób z niepełnosprawnościami – z 638,2 zł do 733,9 zł (tj. o 15 %).
W celu zapewnienia odpowiedniego poziomu wsparcia studentom będącym w trudnej sytuacji materialnej, resort nauki i szkolnictwa wyższego co roku, systematycznie zwiększa nakłady na świadczenia (stypendia i zapomogi). Jednocześnie informuję, że w ramach trwających w resorcie prac nad nowelizacją ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wypracowywane są rozwiązania w kierunku zwiększenia dostępności i efektywności wsparcia finansowego dla studentów.
Ad 2.
Odnośnie postulatu „Akademik za złotówkę” konsekwentnie stoję na stanowisku, że jego spełnienie musi być poprzedzone działaniami na rzecz zwiększenia liczby i jakości miejsc w domach studenckich.
Ważnym działaniem w tym zakresie jest opracowany przez Ministra Rozwoju i Technologii przy współpracy z Ministrem Nauki projekt ustawy o Funduszu Dopłat w Banku Gospodarstwa Krajowego, którego część przeznaczona zostanie na pokrycie kosztów przedsięwzięcia polegającego m.in. na budowie, przebudowie i remoncie domów studenckich. Wsparcie to realizowane będzie począwszy od 2025 r. Co istotne, ustawa zagwarantuje, że opłaty studentów za korzystanie z remontowanych lub wybudowanych ze środków Funduszu akademików zostaną utrzymane na niewysokim poziomie. Konkretna liczba oraz lokalizacja budowanych lub remontowanych akademików będzie wynikać ze składanych przez uczelnie publiczne wniosków do BGK.
Niezależnie od tego podjęto szereg innych działań, w tym przekazano pod koniec 2023 r. uczelniom publicznym nadzorowanym przez Ministra Nauki 150 mln zł subwencji na remonty domów studenckich, a w 2024 r. przyznano uczelniom dotacje w łącznej wysokości około 251 mln zł na dofinansowanie 26 inwestycji związanych z domami studenckimi. Dodatkowe środki na ten cel będą przekazywane także w latach następnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Nauki
Marek Gzik
Sekretarz Stanu