w sprawie zmiany zapisów odnośnie do strefy nadgranicznej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 31-10-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 4652 Pani Poseł Sylwii Bielawskiej w sprawie zmiany zapisów odnośnie do strefy nadgranicznej, na wstępie pragnę podkreślić, że strefa nadgraniczna jest obszarem o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa. Istnienie wskazanej strefy i związane z nią ograniczenia, mają na celu wzmocnienie ochrony granicy państwowej, w tym zwiększenie bezpieczeństwa i porządku publicznego. W związku z powyższym, wprowadzone ograniczenia w zakresie nabywania przez cudzoziemców nieruchomości położonych w obrębie strefy nadgranicznej, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców[1], jest jak najbardziej uzasadnione.
Jednocześnie należy zauważyć, że powyższe ograniczenie nie oznacza zakazu nabywania nieruchomości położonych w strefie nadgranicznej, a jedynie wskazuje na obowiązek uzyskania stosownego zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) w przypadku zamiaru nabycia nieruchomości usytuowanej w wyznaczonym obszarze.
Odnosząc się szczegółowo do przedstawionej w interpelacji sytuacji miasta Wałbrzycha, pragnę poinformować, że Prezydent Miasta Wałbrzycha pismem z 5 sierpnia 2024 r. zwrócił się do Ministra SWiA z prośbą o rozważenie możliwości zmiany załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy[2]. W udzielonej przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) odpowiedzi wskazano, że zasięg strefy nadgranicznej został określony w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej[3], zgodnie z którym strefa nadgraniczna obejmuje cały obszar gmin przyległych do granicy państwowej, a na odcinku morskim – do brzegu morskiego. Jeżeli określona w ten sposób szerokość strefy nadgranicznej nie osiąga 15 km, włącza się do strefy nadgranicznej również obszar gmin bezpośrednio sąsiadujących z gminami przyległymi do granicy państwowej lub brzegu morskiego. We wskazanej odpowiedzi wyjaśniono również, że ww. rozporządzenie, stanowi realizację delegacji ustawowej zawartej w art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie granicy państwowej, która obliguje ministra właściwego do spraw wewnętrznych m.in. do określenia wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej, zgodnie ze ściśle określonymi kryteriami przepisu art. 12 ust. 1 ustawy. Jednocześnie wskazano, że zmiana załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy, polegająca na wykreśleniu miasta Wałbrzycha z wykazu gmin i jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej, nie jest możliwa bez zmiany obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawowych oraz, że wymienione wyżej przepisy ustawy, wyznaczające szerokość strefy nadgranicznej, obowiązują wszystkie gminy przyległe do granicy państwowej, nie wskazując w tym zakresie wyjątków.
Ponadto pragnę poinformować, zgodnie ze stanowiskiem Komendy Głównej Straży Granicznej[4], że aktualna regulacja dotycząca strefy nadgranicznej, zawarta w ustawie o ochronie granicy państwowej, jest właściwa i pozwala na efektywną ochronę granicy państwowej.
Jednocześnie odnosząc się do kwestii czasu trwania postępowania o wydanie zezwolenia na nabywanie przez cudzoziemców nieruchomości pragnę nadmienić, że najistotniejszy wpływ na długość postępowania w przedmiotowych sprawach ma kompletność przedłożonej przez wnioskodawcę dokumentacji, wymaganej stosownymi przepisami prawa. Cudzoziemcy często składają wnioski, w których brak jest podstawowych informacji i dokumentów niezbędnych do wydania zezwolenia, co ma zasadniczy wpływ na termin rozpatrywania powyższych spraw. Konieczność wzywania – często wielokrotnego – strony bądź jej pełnomocnika, do uzupełnienia wniosku i nadesłania wymaganych dokumentów wydłuża proces zakończenia postępowania administracyjnego. Postępowanie przedłuża się także z powodu braku reakcji stron lub ich pełnomocników na wezwania Organu. Ponadto, długość postępowania związana jest także z koniecznością, uzyskania opinii właściwych organów administracji rządowej (Ministra Obrony Narodowej, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w przypadku gruntów rolnych – także Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi).
Pragnę również zapewnić, że MSWiA dokłada wszelkich starań, by wnioski były rozpatrywane niezwłocznie, jednakże z zachowaniem kolejności wynikającej z daty ich wpływu do Organu.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że zgodnie z ustawą o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, zezwolenie jest wymagane na nabycie nieruchomości w rozumieniu ww. ustawy, czyli nabycie prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego. Wskazana ustawa nie obejmuje natomiast nabyć innych praw do nieruchomości, wynikających, np. z umów najmu, dzierżawy, jak również nabycia ograniczonego prawa rzeczowego.
Dodatkowo pragnę nadmienić, że z prowadzonego przez Ministra SWiA (na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców), rejestru nieruchomości, udziałów i akcji, nabytych lub objętych przez cudzoziemców bez zezwolenia, jak i na podstawie wymaganych zezwoleń wynika, że w 2022 r. Minister SWiA wydał 4 rozstrzygnięcia, których przedmiotem były nieruchomości lokalowe[5] – wszystkie decyzje dotyczyły obywateli Ukrainy. Natomiast w 2023 r. Minister SWiA wydał łącznie 6 rozstrzygnięć, których przedmiotem również były nieruchomości lokalowe, z których 4 dotyczyły obywateli Ukrainy[6]. W powyższym okresie przed Ministrem SWiA nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości gruntowej położonej na terenie Gminy Wałbrzych.
Jednocześnie, w ww. rejestrze, prowadzonym od 1999 r. przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych w postaci komputerowej bazy danych[7], w 2023 r. dokonano 21 wpisów dotyczących nabycia przez cudzoziemców nieruchomości położonych w Wałbrzychu, tj.:
Przedstawiając powyższe uprzejmie informuję, że nie są planowane zmiany w ustawie o ochronie granicy państwowej, jak również aktu wykonawczego wydawanego na podstawie art. 12 ust. 4 ww. ustawy oraz w ustawie o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2017 r. poz. 2278
[2] Dz. U. Nr 188, poz. 1580
[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 388
[4] Straż Graniczna w myśl ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 915, z późn. zm.) odpowiada za ochronę granicy państwowej, kontrolę ruchu granicznego oraz zapobieganie i przeciwdziałanie nielegalnej migracji
[5] 2 zezwolenia i 2 umorzenia
[6] 3 zezwolenia i 1 umorzenie
[7] na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie trybu postępowania i szczegółowych zasad prowadzenia rejestrów nieruchomości, udziałów i akcji nabytych lub objętych przez cudzoziemców (Dz. U. z 2017 r. poz. 1689, z późn. zm.)